Əməyin mühafizəsi və texniki təhlükəsizlik qaydaları.- Ümumi təhsil müəssəsi üçün(layihə)
Məktəbşünas
Müəllif
Ümumi təhsil müəssəsi üçün əməyin mühafizəsi və texniki təhlükəsizlik qaydaları. (layihə)
( Əməyin mühafizəsi və texniki təhlükəsizlik qaydaları ____________ Regional Təhsil İdarəsinin ___________ rayon ________________________ məktəbinin Pedaqoji Şurasının _____________ tarixli _____№- li iclasının ____№-li Qərarı ilə qəbul edilmi və məktəb direktorunun ____________ tarixli ______№-li əmri ilə təsdiq edilmişdir )
I. Ümumi qaydalar
1.1. Təyinat və tətbiq dairəsi
1.1.1. Bu Qaydalar ümumi təhsil müəssisəsində əməyin mühafizəsi və texniki təhlükəsizliyin təmin edilməsi, məktəbin bütün ərazilərində təhlükəli və zərərli amillərin qarşısının alınması, işçilərin, təhsilalanların və məktəb ərazisində olan digər şəxslərin həyat və sağlamlığının qorunması məqsədi ilə tətbiq edilir. (Əlavə №2, Əlavə №4)
1.1.2. Bu Qaydalar aşağıdakı şəxslərə şamil edilir:
1.1.2.1. məktəbin inzibati heyəti
1.1.2.2. pedaqoji heyət
1.1.2.3. texniki və yardımçı heyət
1.1.2.4. məktəbdə müvəqqəti iş görənlər
1.1.2.5. təmir, bərpa, quraşdırma və digər işlər üçün məktəbə cəlb olunan usta və fəhlələr
1.1.2.6. tədris prosesindən sonra məktəbin idman obyektlərindən birgə istifadə edən digər şəxslər və qruplar. (Əlavə №6, Əlavə №14, Əlavə №17)
1.1.3. Qaydalar məktəbin bütün məkanlarında məcburi qaydada tətbiq olunur və təhlükəsizliyin təmin edilməsi üzrə vahid yanaşmanı müəyyən edir:
1.1.3.1. dərs otaqları və fənn kabinetləri
1.1.3.2. dəhlizlər, pilləkənlər, giriş-çıxış zonaları
1.1.3.3. akt zalı və kütləvi tədbir məkanları
1.1.3.4. idman zalı, idman meydançası və stadion
1.1.3.5. laboratoriyalar (kimya, fizika, biologiya) və laboratoriya sahələri
1.1.3.6. texnologiya kabineti və emalatxana
1.1.3.7. İKT kabineti, STEM və robototexnika otağı
1.1.3.8. kitabxana, arxiv, metodik otaqlar
1.1.3.9. anbar, təsərrüfat və texniki sahələr
1.1.3.10. məktəb həyəti, idman və oyun meydançaları, təsərrüfat zonaları. (Əlavə №2, Əlavə №4)
1.1.4. Məktəbdə podratçı təşkilat ştatı nəzərdə tutulmaya bilər. Lakin təmir dövründə cəlb edilən usta və fəhlələrin fəaliyyəti, həmçinin tədrisdən sonra idman obyektlərindən birgə istifadə halları təhlükəsizlik baxımından xüsusi nəzarət tələb edir və bu Qaydaların tələbləri həmin şəxslərə də tətbiq olunur. (Əlavə №17, Əlavə №31)
1.1.5. Təhlükəsizlik riskinin artdığı hallarda (təmir zonası, nasaz avadanlıq, elektrik riskləri, təxliyə yollarının bağlanması, kütləvi tədbirlər, idman məşğələləri, laboratoriya işləri və s.) müvafiq sahədə fəaliyyətin məhdudlaşdırılması və ya dayandırılması təmin edilir və risk aradan qaldırıldıqdan sonra işin davamına icazə verilir. (Əlavə №31)
1.2. Əsas anlayışlar
1.2.1. “Əməyin mühafizəsi” məktəbdə təhlükəsiz və sağlam iş şəraitinin yaradılması üçün görülən tədbirlər sistemidir. Bu sistem risklərin müəyyən edilməsi, qaydaların tətbiqi, təlimatlandırma, nəzarət və sənədləşməni əhatə edir. Məqsəd xəsarət və qəza riskini azaltmaqdır. Bu anlayış həm işçilərin, həm də təhsilalanların təhlükəsizliyini eyni idarəetmə çərçivəsində nəzərə alır.
1.2.2. “Texniki təhlükəsizlik” avadanlıq, elektrik, isitmə, ventilyasiya, alət və qurğularla işləyərkən təhlükənin azaldılması qaydalarıdır. Əsas tələb sazlıq və düzgün istifadədir. Nasaz avadanlıqla işə icazə verilmir. Risk aradan qaldırıldıqdan sonra fəaliyyət bərpa olunur.
1.2.3. “Təhlükəli amil” ani xəsarət və ya qəza yarada bilən amildir. Açıq elektrik naqili, sürüşkən döşəmə, nasaz idman qurğusu, iti alət buna nümunədir. Təhlükəli amil aşkar edilərsə dərhal aradan qaldırılmalı və ya sahə məhdudlaşdırılmalıdır. Təhlükə aradan qalxmadan işin davam etdirilməsi yolverilməzdir.
1.2.4. “Zərərli amil” sağlamlığa uzun müddətdə mənfi təsir göstərə bilən amildir. Toz, kimyəvi buxar, həddən artıq səs, zəif havalandırma kimi amillər buna daxildir. Zərərli amillər mütəmadi izlənməlidir. Profilaktik və sanitar tədbirlər bu təsiri azaldır.
1.2.5. “Risk” təhlükənin zərər vermə ehtimalı və nəticəsinin birlikdə qiymətləndirilməsidir. Risk fiziki, kimyəvi, mexaniki və təşkilati ola bilər. Risklər yazılı qeyd olunur. Riskə uyğun tədbirlər planı hazırlanır və icra nəzarətdə saxlanılır.
1.2.6. “Risk qiymətləndirilməsi” məktəbdə risklərin müəyyən edilməsi və səviyyəsinin qiymətləndirilməsidir. Bu iş yerində baxış, müşahidə və sənədləşmə ilə aparılır. Nəticəyə görə tədbirlər planı tərtib edilir. Təmir, avadanlıq dəyişikliyi və ya hadisə olduqda yenilənir.
1.2.7. “Qəza halı” avadanlığın və ya sistemin nasazlığı nəticəsində təhlükənin yaranmasıdır. Qısaqapanma, isitmə xəttində sızma, avadanlığın sıradan çıxması buna aiddir. Qəza şübhəsi olan sahə təhlükəsizləşdirilir. Zərurət olduqda aidiyyəti xidmətlərə məlumat verilir.
1.2.8. “Bədbəxt hadisə” məktəb fəaliyyəti ilə bağlı xəsarət və ya sağlamlığa zərər dəyən hadisədir. Bu hadisə dərsdə, tənəffüsdə, idmanda, laboratoriyada, emalatxanada, tədbirdə, ekskursiyada və təmir zonasında baş verə bilər. Hadisə zamanı ilkin yardım və məlumatlandırma dərhal təmin edilir. Hadisə uçota alınır və araşdırılır.
1.2.9. “Mikrozədə (mikrotravma)” adətən iş qabiliyyətinin itirilməsinə səbəb olmayan kiçik zədədir. Kiçik kəsik, sürtülmə, yüngül yanıq, əzilmə kimi hallar buna daxildir. Mikrozədələr riskin erkən göstəricisidir. Uçota alınır və təkrarlanma səbəbi aradan qaldırılır.
1.2.10. “Təlimatlandırma (instruktaj)” təhlükəsizlik qaydalarının izah edilməsi və düzgün davranışın öyrədilməsidir. Təlimat giriş, ilkin, təkrar, növbədənkənar və məqsədli formada aparılır. Təlimat keçirildikdən sonra jurnal qeydiyyatı edilir. Təlimatsız işə və riskli fəaliyyətə başlama yolverilməzdir.
1.2.11. “Giriş təlimatı” işə yeni qəbul olunan şəxsə məktəbin ümumi təhlükəsizlik qaydalarının izahıdır. Burada yanğın, təxliyə, elektrik və məktəbdaxili rejim qaydaları açıqlanır. Təlimat jurnalda qeyd olunur. İşçi yalnız bu təlimatdan sonra işə buraxılır.
1.2.12. “İlkin təlimat (iş yerində)” işçinin konkret iş yerində təhlükəsiz işləməsi üçün keçirilən təlimatdır. Kabinetin, avadanlığın, alətlərin və iş qaydasının riskləri izah olunur. Praktik nümunələrlə təhlükəli davranışlar göstərilir. Təlimat jurnala yazılır.
1.2.13. “Təkrar təlimat” qaydaların möhkəmləndirilməsi üçün dövri keçirilən təlimatdır. Məktəb tərəfindən müəyyən edilmiş dövriliklə aparılır. Riskli sahələrdə daha tez-tez tətbiq oluna bilər. Təlimatın keçirilməsi jurnalda qeyd olunur.
1.2.14. “Növbədənkənar təlimat” hadisə, qayda pozuntusu, avadanlıq dəyişikliyi və ya təmir zamanı keçirilən təlimatdır. Məqsəd risk artımına dərhal reaksiya verməkdir. Təlimat məcburidir və sənədləşdirilir. Bu təlimat riskli vəziyyətin idarə olunmasına xidmət edir.
1.2.15. “Məqsədli təlimat” ekskursiya, yarış, yürüş, kütləvi tədbir, təmir zonası və birgə istifadə kimi xüsusi hallardan əvvəl keçirilir. Təlimat konkret risklərə yönəlir. Təlimatı tədbir rəhbəri aparır. Jurnalda qeyd edilir.
1.2.16. “Biliklərin yoxlanılması” təlimat və qaydalar üzrə biliklərin yoxlanılması prosesidir. Yoxlama şifahi sorğu, test və ya praktik nümayişlə aparıla bilər. Nəticələr protokolla rəsmiləşdirilir. Tələb olunan hallarda vəsiqə və ya qeyd aparılır.
1.2.17. “Fərdi mühafizə vasitələri (FMV)” insanı təhlükəli amillərdən qoruyan vasitələrdir. Əlcək, qoruyucu eynək, maska, respirator, xalat, önlük, xüsusi geyim və ayaqqabı FMV sayılır. FMV yalnız tələb olunan işlərdə və qaydaya uyğun istifadə edilir. Verilməsi və uçotu sənədləşdirilir.
1.2.18. “Kollektiv mühafizə tədbirləri” FMV-dən fərqli olaraq eyni anda bir neçə nəfəri qoruyan tədbirlərdir. Qoruyucu baryer, xəbərdarlıq nişanı, qoruyucu ekran, ventilyasiya buna daxildir. Bu tədbirlər riskin mənbəyində qarşısını almağa yönəlir. Məktəbdə mümkün olduqda ilk seçim kimi tətbiq olunur.
1.2.19. “Təxliyə (evakuasiya)” təhlükə zamanı insanların binadan təhlükəsiz çıxarılması prosesidir. Təxliyə yolları daim açıq saxlanılır. Təxliyə planları görünən yerlərdə yerləşdirilir. Təxliyə məşqləri planlı qaydada təşkil edilir.
1.2.20. “Təxliyə planı” çıxışlar, marşrutlar və təhlükəsizlik vasitələrinin yerini göstərən sxem və mətn məlumatıdır. Plan mərtəbələr üzrə hazırlanır və asılır. Planın aktual olması mütəmadi yoxlanılır. Dəyişiklik olduqda plan yenilənir.
1.2.21. “Yanğın təhlükəsizliyi” yanğının qarşısının alınması və yanğın zamanı təhlükəsiz davranış qaydalarıdır. Buraya odsöndürənlərin işləkliyi, təxliyə yollarının açıq saxlanması və təlimatlandırma daxildir. Yanğın riski olan işlərə nəzarət gücləndirilir. Qaydalar kütləvi tədbirlər zamanı daha ciddi tətbiq olunur.
1.2.22. “Elektrik təhlükəsizliyi” elektrik cərəyanının yaratdığı təhlükələrdən qorunma qaydalarıdır. Açıq naqil, nasaz rozetka, yüklənmiş uzadıcı kimi hallar risk yaradır. Elektrik işləri yalnız səlahiyyətli şəxslər tərəfindən icra edilir. Qeyri-elektrotexniki heyət üçün də minimum tələblər müəyyən edilir.
1.2.23. “Elektrik təsərrüfatına cavabdeh şəxs” məktəbdə elektrik təhlükəsizliyi üzrə təşkilati nəzarəti həyata keçirən məsul şəxsdır. O, riskli sahələri izləyir və nasazlıq barədə operativ tədbir görür. Elektrik avadanlıqlarının təhlükəsiz istifadəsinə nəzarət edir. Qeydiyyat və yoxlama sənədləşməsinə də nəzarət edir.
1.2.24. “Təhlükəli zona” xəsarət riski yüksək olan və girişin məhdudlaşdırıldığı sahədir. Təhlükəli zona ayrılır və nişanlanır. Giriş yalnız məsul şəxsin icazəsi ilə mümkün olur. Şagirdlərin bu zonaya yaxınlaşmasına yol verilmir.
1.2.25. “Təmir zonası” təmir-bərpa və quraşdırma işlərinin aparıldığı müvəqqəti risk sahəsidir. Zona şagird marşrutundan ayrılır və xəbərdarlıq nişanları qoyulur. Usta və fəhlələr məktəbin rejiminə əməl etməlidir. Təmir müddətində əlavə nəzarət təşkil olunur.
1.2.26. “Birgə istifadə” tədrisdən sonra məktəb məkanlarının məktəb işçisi olmayan şəxslərə müvəqqəti verilməsidir. Bu hal daha çox idman zalı, stadion və bəzən akt zalı ilə bağlı olur. Birgə istifadə zamanı məsuliyyət bölgüsü və giriş-çıxış qaydası yazılı tənzimlənir. Təhvil-təslim və nəzarət mexanizmi tətbiq edilir.
1.2.27. “Növbətçilik (təhlükəsizlik nəzarəti növbətçiliyi)” riskli vaxtlarda və sahələrdə əlavə nəzarətin təşkilidir. Növbətçi şəxs qayda pozuntusunu vaxtında dayandırır. Təhlükəli hal barədə məsul şəxslərə məlumat verir. Zərurət olduqda sahənin istifadəsi məhdudlaşdırılır.
1.2.28. “Laboratoriya” təcrübə və praktiki iş aparılan xüsusi tədris sahəsidir. Burada kimyəvi maddələr, elektrik cihazları və şüşə avadanlıqlar istifadə oluna bilər. Laboratoriyada nəzarət və intizam tələbi daha sərtdir. Şagirdlər yalnız müəllim nəzarəti ilə işləyir.
1.2.29. “Laborant” laboratoriya avadanlıqlarının hazırlanması və saxlanmasına kömək edən məsul işçidir. Laborant müəllimin göstərişi ilə fəaliyyət göstərir. Saxlama və uçot qaydasına əməl etməlidir. Riskli hal gördükdə dərhal məlumat verməlidir.
1.2.30. “Texnologiya kabineti və emalatxana” alət və dəzgahların istifadə olunduğu tədris sahəsidir. Burada kəsici, deşici və hərəkətli hissələrdən yaranan risklər olur. Alətlər yalnız qayda ilə və nəzarət altında istifadə edilir. Nasaz alət dərhal yığışdırılır və istifadəsi dayandırılır.
1.2.31. “İKT kabineti” kompüter və şəbəkə avadanlıqları olan sahədir. Burada elektrik, kabel, rozetka və ergonomika riskləri olur. Naqillər təhlükəsiz yerləşdirilməlidir. Davamlı iş zamanı fasilələr və düzgün oturuş qaydaları gözlənməlidir.
1.2.32. “STEM fəaliyyəti” elm, texnologiya, mühəndislik və riyaziyyatın inteqrasiya edilmiş şəkildə praktik tapşırıqlar üzərində tətbiqidir. Bu fəaliyyətlərdə əsas məqsəd şagirdin problemi analiz etməsi, həll planı qurması və nəticəni sınaqdan keçirməsidir. STEM məşğələlərində elektronika elementləri, kiçik ölçülü cihazlar, sensorlar, batareyalar və sadə mexaniki hissələr istifadə oluna bilər. Təhlükəsizlik baxımından iş masası qaydası, naqil intizamı, isti səthlərə və kəsici alətlərə nəzarət, həmçinin müəllim nəzarəti ilə mərhələli iş prinsipi təmin edilməlidir.
1.2.33. “Robototexnika fəaliyyəti” robot konstruksiyalarının yığılması, idarə edilməsi və proqramlaşdırılması üzrə praktik fəaliyyətdir. Burada şagirdlər mühərriklər, ötürücü mexanizmlər, dişli çarxlar, servo və digər hərəkətli hissələrlə işləyə bilər. Robototexnika məşğələlərində mexaniki zədələnmə (barmağın sıxılması, kənarın kəsilməsi), elektrik qidalanması və hərəkətli hissələrin idarəsiz işə düşməsi kimi risklər daha çox olur. Buna görə montaj zamanı əl təhlükəsizliyi, hərəkətli hissələrin qorunması, enerji mənbəyinin yalnız müəllim icazəsi ilə qoşulması və iş bitdikdən sonra avadanlığın tam söndürülməsi tələbi məcburi qaydada tətbiq edilir.
1.2.34. “Sanitar-gigiyena tələbləri” təmizlik, havalandırma, işıqlandırma və gigiyenik rejim qaydalarıdır. Bu tələblər yoluxma və xəstəlik riskini azaldır. Təmizlik zamanı sürüşkən döşəmə barədə xəbərdarlıq nişanı qoyulur. Dezinfeksiya vasitələri təhlükəsiz saxlanılır.
1.2.35. “Tibbi müayinə” işçinin sağlamlıq vəziyyətinin iş şəraitinə uyğunluğunun qiymətləndirilməsidir. Müayinə tələb olunan kateqoriyalar üzrə təşkil edilir. Məktəb siyahını hazırlayır və prosesin təşkilini təmin edir. Nəticələr nəzərə alınaraq iş şəraiti üzrə tədbirlər görülür.
1.2.36. “Hadisənin araşdırılması” bədbəxt hadisə və ya mikrozədə baş verdikdə səbəblərin müəyyən edilməsi prosesidir. Araşdırma faktlara əsaslanır və sənədləşdirilir. Məqsəd günah axtarmaq deyil, riskin mənbəyini aradan qaldırmaqdır. Təkrarlanmanı önləyən tədbirlər müəyyən edilir.
1.2.37. “Üçpilləli nəzarət” təhlükəsizlik tələblərinin gündəlik, həftəlik və aylıq və ya rüblük səviyyədə yoxlanılması sistemidir. Gündəlik yoxlama kabinet və iş yeri səviyyəsində aparılır. Həftəlik baxış texniki sahələr üzrə icra edilir. Aylıq və ya rüblük yoxlama komissiya qaydasında sənədləşdirilir.
1.3. Məktəbdaxili idarəetmə prinsipi
1.3.1. Məktəbdə əməyin mühafizəsi və texniki təhlükəsizlik işi idarəetmə qərarları, əmrlər, təlimatlar, risk qiymətləndirməsi, nəzarət-jurnal sistemi və hadisələrin araşdırılması mexanizmi əsasında təşkil olunur. Bu sənədləşmə məktəbdə vahid icra intizamı yaradır və təhlükəsizlik tədbirlərinin izlənməsinə imkan verir. (Əlavə №6, Əlavə №10, Əlavə №24, Əlavə №31)
1.3.2. Təhlükəsizlik tələbləri məktəbdə gündəlik işin tərkib hissəsi kimi planlaşdırılır, tətbiq olunur və nəticələr üzrə nəzarətdə saxlanılır. Nəzarət yalnız yoxlama ilə məhdudlaşmır, aşkar edilən nöqsanın aradan qaldırılması üçün icra müddəti və məsul şəxs müəyyən edilir və bağlanış qeydi aparılır. (Əlavə №31)
1.3.3. Məktəbdə təhlükəsizlik üzrə idarəetmə aşağıdakı praktiki yanaşmalarla təmin edilir:
1.3.3.1. riskli sahələr üzrə fəaliyyəti başlamazdan əvvəl yerində baxış və icazə mexanizmi
1.3.3.2. nasaz avadanlığın istifadəsinin dərhal dayandırılması və “istismardan çıxarma” qaydası
1.3.3.3. təxliyə yollarının daimi açıq saxlanması və kütləvi tədbirlər zamanı əlavə nəzarət
1.3.3.4. laboratoriya, emalatxana, STEM/robototexnika və idman fəaliyyətində təlimatlandırma və nəzarətin gücləndirilməsi
1.3.3.5. üçüncü şəxslərin fəaliyyəti zamanı giriş-çıxış və təhlükəli zonaların idarə edilməsi. (Əlavə №17, Əlavə №31)
II. Təşkilati və normativ baza
2.1. Məktəbin daxili normativ bazası
2.1.1. Məktəb əməyin mühafizəsi və texniki təhlükəsizlik üzrə daxili sənədlər paketini formalaşdırır, sənədləri illik plan əsasında yeniləyir və icraya nəzarəti təmin edir. (Əlavə №2, Əlavə №4)
2.1.2. Məktəbdə kollektiv müqavilə və ya sazişin “Əməyin mühafizəsi” bölməsi tətbiq edilir, bölmə real risklərə uyğun tədbirləri, təminatları və tərəflərin məsuliyyətini əhatə edir. (Əlavə №1)
2.1.3. Məktəbdə əməyin mühafizəsi üzrə işin təşkili, daxili koordinasiya, səlahiyyət bölgüsü və hesabatlılıq “Əməyin mühafizəsi xidməti haqqında Əsasnamə” ilə tənzimlənir. (Əlavə №2)
2.1.4. Məktəbin fəaliyyətinə uyğun normativ hüquqi aktların reyestri saxlanılır. Reyestr məsul şəxslər üçün işlək istinad sənədi kimi aparılır və aktual dəyişikliklər olduqda yenilənir. (Əlavə №4)
2.1.5. Sanitar-gigiyena və sanitariya-epidemioloji tələblərə əməl olunması üzrə daxili nəzarət proqramı tətbiq edilir, nəzarət tədbirləri illik qrafiklə planlaşdırılır və nəticələr sənədləşdirilir. (Əlavə №5)
2.1.6. İş yerlərinin təhlükəli və zərərli amillər üzrə qiymətləndirilməsi (attestasiya) ilə bağlı sənədlər saxlanılır, nəticələr üzrə risk azaldıcı tədbirlər planı tərtib edilir və icra vəziyyəti izlənir. (Əlavə №3)
2.2. Əmrlərlə tənzimlənən idarəetmə
2.2.1. Məktəbdə əməyin mühafizəsi və texniki təhlükəsizlik işinin ümumi təşkili, məsul şəxslər, nəzarət mexanizmi, sənədləşmə və tətbiq qaydası məktəb direktorunun əmri ilə təsdiq edilir. Bu əmr məktəbin gündəlik iş rejiminə uyğun real icra tapşırıqları ilə tərtib olunur. (Əlavə №6)
2.2.2. Əməyin mühafizəsi xidmətinin və ya bu işi icra edən məsul şəxsin təyin edilməsi, səlahiyyətləri, hesabatlılığı və fəaliyyət çərçivəsi ayrıca əmr ilə rəsmiləşdirilir. (Əlavə №7)
2.2.3. Yanğın təhlükəsizliyinə cavabdeh şəxslər, onların iş rejimi, obyektlər üzrə məsuliyyət bölgüsü və dövri yoxlamaların təşkili məktəb direktorunun əmri ilə təsdiq edilir. Əmrdə təxliyə yollarının açıq saxlanması, riskli zonaların nəzarəti və təlim-məşqlərin keçirilməsi üzrə tapşırıqlar konkret göstərilir. (Əlavə №8, Əlavə №19, Əlavə №32)
2.2.4. Elektrik təsərrüfatına cavabdeh şəxs və qeyri-elektrotexniki heyət üzrə I qrup proseduru məktəb direktorunun əmri ilə müəyyən edilir. Bu prosedur elektrik avadanlığı olan bütün sahələrə şamil olunur və xüsusilə laboratoriyalar, İKT kabineti, STEM otağı, robototexnika otağı, texnologiya kabineti/emalatxana kimi riskli iş yerlərində təhlükəsizlik intizamını gücləndirir. Laboratoriyada işləyən müəllim və laborant elektrik təhlükəsizliyi tələblərinə əməl edilməsinə görə öz səlahiyyətləri çərçivəsində məsuliyyət daşıyır və təlimatlandırmadan kənar fəaliyyətə yol verilmir. (Əlavə №9, Əlavə №28)
2.2.5. Təhlükəsizlik texnikası üzrə təlimatların təsdiqi, yenilənməsi, tətbiqi və məktəb üzrə yayımı məktəb direktorunun əmri ilə rəsmiləşdirilir. Təlimatların yenilənməsi avadanlıq dəyişikliyi, təmir, hadisə və ya yeni risklər yarandıqda dərhal təmin olunur. (Əlavə №10)
2.2.6. Biliklərin yoxlanılması üzrə daimi fəaliyyət göstərən komissiyanın yaradılması, yoxlamanın forması, dövriliyi, protokollaşdırma və nəticələrin rəsmiləşdirilməsi direktor əmri ilə təsdiq edilir. (Əlavə №11, Əlavə №33, Əlavə №34)
2.2.7. Dövri tibbi müayinə prosesinin təşkili, müayinədən keçməli işçilərin siyahısının təsdiqi, istiqamətləndirmə və nəticələrin nəzarəti direktor əmri ilə həyata keçirilir. Tibbi müayinənin nəticələri üzrə zəruri tədbirlər müəyyən edilir və icrası izlənir. (Əlavə №12, Əlavə №37)
2.2.8. Fərdi mühafizə vasitələrinin (FMV) verilməsi, normalar, təminat məsuliyyəti və uçot qaydası direktor əmri ilə müəyyən edilir. FMV yalnız kağız üzərində deyil, faktiki verilmə, istifadə və yenilənmə mexanizmi ilə idarə olunur. (Əlavə №13, Əlavə №30, Əlavə №36)
2.2.9. İş yerlərində ilkin təlimatdan azad edilən vəzifələrin siyahısı əsaslandırma ilə təsdiq edilir, risk dəyişdikdə yenilənir və ildə ən azı bir dəfə təkrar baxışdan keçirilir. Siyahıdan sui-istifadəyə yol verilmir. (Əlavə №14)
2.2.10. Mikrozədələrin (mikrotravmaların) uçotu və araşdırılması məktəbdaxili prosedurla idarə edilir. Mikrozədələr “xırda hal” kimi ötürülmür, risk siqnalı kimi səbəb-nəticə ilə təhlil olunur və qarşısıalıcı tədbirlərlə tamamlanır. (Əlavə №15, Əlavə №27)
2.2.11. Məktəbin idman zalı və stadionu tədris prosesindən sonra birgə istifadə üçün digər şəxslərə verildikdə, giriş-çıxış rejimi, məsuliyyət bölgüsü, təhlükəsizlik qaydaları, nəzarət və təhvil-təslim proseduru direktor əmri ilə tənzimlənir. Birgə istifadə yalnız əvvəlcədən müəyyən edilmiş saatlarda və məsul şəxsin nəzarəti ilə təşkil edilir. (Əlavə №6, Əlavə №22, Əlavə №31)
2.2.12. Məktəbdə təmir-bərpa işləri aparıldıqda, məktəb ərazisinə daxil olan usta və fəhlələr üçün təhlükəsizlik rejimi, təhlükəli zonaların ayrılması, şagird marşrutlarının qorunması, xəbərdarlıq nişanlanması və nəzarət qaydası direktor əmri ilə müəyyən edilir. Təmir zonasında nəzarətsiz girişə yol verilmir və risklər aradan qalxmadan istifadə bərpa edilmir. (Əlavə №6, Əlavə №31)
2.2.13. Məktəbdə kütləvi tədbirlər (o cümlədən akt zalında tədbirlər), yarışlar, valideyn toplantıları və digər toplaşmalar zamanı təhlükəsizlik rejimi, növbətçilik, təxliyə hazırlığı və riskli avadanlıqdan istifadə qaydası direktor əmri ilə ayrıca tənzimlənir və tədbir rəhbərlərinə icra tapşırığı verilir. (Əlavə №6, Əlavə №19, Əlavə №32)
2.3. Təlimatlar, proqramlar və daxili qaydalar
2.3.1. Məktəbdə bütün vəzifələr üzrə vəzifə təlimatları hazırlanır və əməyin mühafizəsi tələbləri həmin təlimatların icra mexanizminə daxil edilir. (Əlavə №16)
2.3.2. İşçilər üçün giriş təlimatı proqramı təsdiq edilir, yeni qəbul olunan hər bir işçi bu proqram üzrə təlimatlandırılır və qeydiyyat aparılır. (Əlavə №17, Əlavə №23)
2.3.3. Peşələr və iş növləri üzrə iş yerində ilkin təlimat proqramları hazırlanır və tətbiq edilir. Bu proqramlar laboratoriya, texnologiya/emalatxana, İKT, STEM, robototexnika, idman qurğuları kimi riskli sahələri ayrıca əhatə edir. (Əlavə №18, Əlavə №24)
2.3.4. Yanğın təhlükəsizliyi təlimatı təxliyə planı ilə birlikdə tətbiq edilir, məşqlər və yoxlamalarla real icraya çevrilir. (Əlavə №19, Əlavə №32)
2.3.5. Elektrik təhlükəsizliyi təlimatı qeyri-elektrotexniki heyət üçün minimum tələbləri müəyyən edir və I qrup proseduru ilə uyğun şəkildə icra olunur. (Əlavə №20, Əlavə №28)
2.3.6. İlk tibbi yardımın göstərilməsi üzrə təlimat məktəbin bütün işçiləri üçün tətbiq edilir, praktik bacarıqların formalaşması üçün dövri təlimlərlə dəstəklənir. (Əlavə №21)
2.3.7. Şagirdlər üçün təhlükəsizlik təlimatları kabinetlər, emalatxana, idman obyektləri, ekskursiyalar və məktəbdənkənar tədbirlər üzrə ayrıca qaydalarla tətbiq edilir və təlimatlandırma jurnalda qeyd olunur. (Əlavə №22, Əlavə №25)
2.4. Jurnallar və qeydiyyat sənədləri
2.4.1. İşçilərlə giriş təlimatı jurnalı aparılır və təlimatlandırma faktı vaxtında qeyd olunur. (Əlavə №23)
2.4.2. İş yerində təlimat jurnalı (ilkin, təkrar, növbədənkənar, məqsədli) aparılır və bütün riskli fəaliyyətlər üzrə qeydiyyat tam aparılır. (Əlavə №24)
2.4.3. Şagirdlərlə keçirilən təhlükəsizlik təlimat jurnalı aparılır, ekskursiya və tədbirlər üzrə məqsədli təlimatlar ayrıca qeyd olunur. (Əlavə №25)
2.4.4. Bədbəxt hadisələrin qeydiyyatı jurnalı aparılır və hər fakt üzrə araşdırma sənədləşdirilir. (Əlavə №26, Əlavə №35)
2.4.5. Mikrozədələrin uçotu jurnalı aparılır və təkrarlanan hallar üzrə qabaqlayıcı tədbirlər planlaşdırılır. (Əlavə №27)
2.4.6. I qrup elektrik təhlükəsizliyi üzrə jurnal aparılır və bilik yoxlaması nəticələri qeyd olunur. (Əlavə №28)
2.4.7. Yanğınsöndürmə vasitələrinin uçotu və yoxlanılması jurnalı aparılır, baxış və doldurma müddətləri nəzarətdə saxlanılır. (Əlavə №29)
2.4.8. FMV uçotu kartları və ya jurnalı aparılır, faktiki verilmə və dəyişdirmə tarixləri qeyd olunur. (Əlavə №30)
2.4.9. Üçpilləli inzibati-ictimai nəzarət jurnalı aparılır, aşkar edilmiş nöqsanlar üzrə icra müddətləri və məsullar göstərilir. (Əlavə №31)
2.5. Digər zəruri sənədlər və rəsmi rəsmiləşdirmə
2.5.1. Təxliyə planı hər mərtəbə üzrə hazırlanır, təsdiqlənir, görünən yerdə yerləşdirilir və aktual saxlanılır. (Əlavə №32)
2.5.2. İşçilərin biliklərinin yoxlanılması protokolları aparılır, nəticələr üzrə qərarlar və tapşırıqlar rəsmiləşdirilir. (Əlavə №33)
2.5.3. Biliklərin yoxlanılması vəsiqələri tələb olunan hallarda rəsmiləşdirilir və uçotu aparılır. (Əlavə №34)
2.5.4. Bədbəxt hadisə baş verdikdə hadisə aktı tərtib edilir, səbəblər və tədbirlər göstərilir. (Əlavə №35)
2.5.5. FMV verilmə normaları məktəb üzrə tətbiq olunan iş növlərinə uyğun tərtib edilir və təminatla uzlaşdırılır. (Əlavə №36)
2.5.6. Tibbi müayinədən keçməli olan işçilərin siyahısı saxlanılır, yenilənir və prosesin təşkilində əsas sənəd kimi istifadə olunur. (Əlavə №37)
III. Vəzifə öhdəlikləri və məsuliyyət bölgüsü
3.1. Direktor
3.1.1. Məktəbdə əməyin mühafizəsi və texniki təhlükəsizlik üzrə idarəetmə sisteminin tətbiqinə, resursların planlaşdırılmasına, daxili sənədlərin təsdiqinə və ümumi nəzarətə cavabdehdir. (Əlavə №6, Əlavə №1)
3.1.2. Məsul şəxsləri təyin edir, səlahiyyət bölgüsünü əmrlə rəsmiləşdirir, təlimatların təsdiqini, yenilənməsini və tətbiqə nəzarəti təmin edir. (Əlavə №6, Əlavə №10)
3.1.3. Təlimatlandırma və nəzarət-jurnal sisteminin fasiləsiz aparılmasını təşkil edir və cavabdeh şəxslərdən dövri hesabat tələb edir. (Əlavə №23, Əlavə №24, Əlavə №31)
3.1.4. Üçpilləli nəzarətin məktəb üzrə tətbiqini təsdiq edir, kompleks yoxlamaların keçirilməsini təmin edir, nöqsanların aradan qaldırılması üzrə icra müddətlərini və məsulları müəyyən edir. (Əlavə №31, Əlavə №6)
3.1.5. Bədbəxt hadisə baş verdikdə araşdırmanın təşkili, aktların tərtibi, səbəblərin müəyyən edilməsi və qarşısıalıcı tədbirlərin icrasına nəzarət edir. (Əlavə №35, Əlavə №26)
3.1.6. Mikrozədələrin uçotu və araşdırılması üzrə prosedurun işlək icrasını təmin edir, təkrarlanan hallarda risk mənbələrinin aradan qaldırılması barədə qərar verir. (Əlavə №15, Əlavə №27)
3.1.7. Məktəbin idman zalı, stadion və digər sahələrinin tədrisdən sonra birgə istifadəsi olduqda təhlükəsizlik rejimini və məsuliyyət bölgüsünü əmrlə tənzimləyir. (Əlavə №6, Əlavə №31, Əlavə №22)
3.1.8. Təmir-bərpa işləri aparıldıqda məktəbə daxil olan usta və fəhlələr üçün təhlükəsizlik rejimini, zonaların ayrılmasını və nəzarəti əmrlə təsdiq edir. (Əlavə №6, Əlavə №31)
3.2. Təsərrüfat işləri üzrə direktor müavini
3.2.1. Bina və qurğuların, isitmə, su, kanalizasiya, ventilyasiya və elektrik təsərrüfatının sazlığının təmin edilməsində operativ icraçıdır. (Əlavə №9, Əlavə №20)
3.2.2. Məktəbin təsərrüfat sahələri, anbar və texniki otaqlarda təhlükəsiz rejimi təşkil edir, riskli yerlərin nişanlanmasını və məhdudlaşdırılmasını təmin edir. (Əlavə №31)
3.2.3. Təmir zamanı təhlükəli zonaların ayrılması, xəbərdarlıq nişanları, giriş rejimi və nəzarəti təşkil edir. (Əlavə №6, Əlavə №31)
3.2.4. FMV təminatı, verilmə normaları və uçotu üzrə tədbirləri icra edir, faktiki verilməni və yenilənməni nəzarətdə saxlayır. (Əlavə №13, Əlavə №30, Əlavə №36)
3.2.5. Odsöndürənlərin, yanğın vasitələrinin işləkliyi, baxış qrafiki və uçotu üzrə nəzarəti təşkil edir. (Əlavə №29, Əlavə №8)
3.3. Tədris işləri üzrə direktor müavini
3.3.1. Tədris prosesində təhlükəsizlik tələblərinin icrasına, kabinetlər üzrə təlimatların tətbiqinə nəzarət edir. (Əlavə №10, Əlavə №18, Əlavə №22)
3.3.2. Təlimatlandırmaların qrafikini və sənədləşmənin düzgün aparılmasını izləyir. (Əlavə №23, Əlavə №24, Əlavə №25)
3.3.3. Riskli tədris sahələrində (laboratoriya, texnologiya/emalatxana, İKT, STEM, robototexnika, idman) təlimatların mövzu başlamazdan əvvəl tətbiqini təmin edir. (Əlavə №18, Əlavə №22)
3.4. Laboratoriya üzrə cavabdeh müəllim və laborant (olduqda)
3.4.1. Reaktivlərin və avadanlığın təhlükəsiz saxlanması, kilidli rejim, verilmə və geri qəbul qaydasına cavabdehdir. (Əlavə №18, Əlavə №22)
3.4.2. Təcrübələr zamanı ventilyasiya, sorucu şkafın işləkliyi, qoruyucu vasitələrin tətbiqi və şagird intizamını təmin edir. (Əlavə №13, Əlavə №22)
3.4.3. Laborant avadanlığın hazırlanması, verib-alma uçotu, təhlükəli maddələrin saxlanmasına əməli dəstəyi təmin edir. (Əlavə №18, Əlavə №24)
3.5. Texnologiya kabineti və emalatxanaya cavabdeh müəllim
3.5.1. Dəzgahlar və alətlər üzrə təhlükəsizlik tələblərini, qoruyucu vasitələrin tətbiqini, sazlığı və saxlanmanı təmin edir. (Əlavə №18, Əlavə №13)
3.5.2. Nasaz alətlərin dərhal istifadədən çıxarılmasını, şagirdlərin yalnız nəzarət altında işləməsini və təlimatlandırma qeydiyyatını təmin edir. (Əlavə №18, Əlavə №25)
3.6. STEM fəaliyyətinə cavabdeh müəllim və robototexnika fəaliyyətinə cavabdeh müəllim
3.6.1. STEM fəaliyyətində elektron komponentlər, enerji mənbələri və əl alətləri ilə iş zamanı təhlükəsizliyin təmininə, kabel intizamına və iş masasının təhlükəsiz təşkilinə cavabdehdir. (Əlavə №18, Əlavə №20, Əlavə №13)
3.6.2. Robototexnika fəaliyyətində hərəkətli hissələr, mühərriklər və ötürücü mexanizmlərlə iş zamanı mexaniki risklərin qarşısını alır, montaj ardıcıllığını tətbiq etdirir və nəzarətsiz işə salmaya yol vermir. (Əlavə №18, Əlavə №22)
3.6.3. STEM və robototexnika üzrə avadanlığın saxlanması, verib-alma qaydası, itki və zədələnmənin qarşısının alınması üçün uçot və nəzarət rejimini təmin edir. (Əlavə №24, Əlavə №31)
3.7. Akt zalına və kütləvi tədbirlərə cavabdeh şəxs
3.7.1. Səhnə, işıq və səs avadanlığı, kabellər, keçidlərin boşluğu, təxliyə çıxışları və tədbir zamanı intizam tədbirlərinə nəzarət edir. (Əlavə №19, Əlavə №32)
3.7.2. Texniki zonalara nəzarətsiz girişin məhdudlaşdırılmasını, kabel keçidlərinin təhlükəsiz bağlanmasını və tədbir vaxtı növbətçiliyin təşkilini təmin edir. (Əlavə №31, Əlavə №19)
3.8. İKT kabinetinə cavabdeh müəllim
3.8.1. Kompüterlər, rozetkalar, uzadıcılar, kabel xətləri və şəbəkə avadanlığı üzrə təhlükəsiz istifadə rejimini təmin edir, risk yaradan naqil və avadanlığı dərhal istifadədən çıxarır. (Əlavə №20, Əlavə №18)
3.8.2. Şagirdlərin texniki zonalara toxunmamasını, icazəsiz qoşma-sökmə aparmamasını təmin edir, dərs başlamazdan əvvəl iş yerini vizual yoxlayır. (Əlavə №22, Əlavə №25)
3.9. Fiziki tərbiyə müəllimi və idman obyektlərinə cavabdeh şəxs
3.9.1. İdman zalı və meydançalarda dərsdən əvvəl qurğuların möhkəmliyini, döşəmənin təhlükəsizliyini və riskli hissələrin istifadədən çıxarılmasını təmin edir. (Əlavə №22, Əlavə №31)
3.9.2. Şagirdlərin idman geyimi tələbinə, isidici hərəkətlərə və zədə riskini artıran davranışların qarşısının alınmasına nəzarət edir. (Əlavə №22, Əlavə №25)
3.9.3. Tədrisdən sonra idman zalı və stadionun birgə istifadəsi olduqda, təhvil-təslim baxışını və sahənin təhlükəsiz qaydada istifadəyə verilməsini təmin edir. (Əlavə №31, Əlavə №6)
3.10. Növbətçi müəllim, sinif rəhbəri və müəllim
3.10.1. Dərs və tənəffüs zamanı şagirdlərin təhlükəsiz davranışına nəzarət edir, riskli davranışı dərhal dayandırır. (Əlavə №22, Əlavə №25)
3.10.2. Ekskursiya və məktəbdənkənar tədbirlərdən əvvəl məqsədli təlimat aparır, iştirakçı siyahısını dəqiqləşdirir və sənədləşdirir. (Əlavə №24, Əlavə №22)
3.10.3. Hadisə və ya mikrozədə baş verdikdə ilkin tədbir görür, rəhbərliyə məlumat verir və qeydiyyat üçün zəruri məlumatları təqdim edir. (Əlavə №21, Əlavə №26, Əlavə №27)
3.11. Məktəb tibb işçisi (olduqda) və ya ilk yardım üzrə təyin olunmuş məsul şəxs
3.11.1. İlk tibbi yardımın təşkilini, apteçkanın komplektliyini və tibbi ləvazimatların saxlanma qaydasını təmin edir. (Əlavə №21)
3.11.2. Hadisə zamanı ilkin tibbi yardımı göstərir, təcili yardımın çağırılmasına və zərurət olduqda məlumatlandırmaya operativ dəstək verir. (Əlavə №26, Əlavə №21)
3.11.3. Sanitar-gigiyena rejimi üzrə müşahidələr aparır və aşkar olunan risklər barədə rəhbərliyə yazılı məlumat verir. (Əlavə №5)
3.12. Məktəb psixoloqu (olduqda)
3.12.1. Psixososial risklərin (zorakılıq, təzyiq, kəskin konflikt, panika, stress) erkən aşkarlanması və məktəb daxilində yönləndirici tədbirlərin təşkilində iştirak edir. (Əlavə №22)
3.12.2. Fövqəladə hadisədən sonra şagird və işçilərin psixoloji dəstək ehtiyaclarının qiymətləndirilməsinə və yönləndirməyə dəstək verir. (Əlavə №26)
3.13. Kitabxanaçı və arxivə cavabdeh şəxs (olduqda)
3.13.1. Kitabxana və oxu zalında keçidlərin açıq saxlanılmasına, rafların təhlükəsiz bərkidilməsinə, elektrik cihazlarının təhlükəsiz istifadəsinə nəzarət edir. (Əlavə №31, Əlavə №20)
3.13.2. Kütləvi tədbir və toplaşma olan hallarda sahənin təhlükəsiz rejimini təmin edir, riskli vəziyyəti rəhbərliyə bildirir. (Əlavə №32)
3.14. Anbar və təchizat sahəsinə cavabdeh şəxs (olduqda)
3.14.1. Anbarların səliqəli saxlanmasını, ağır əşyaların təhlükəsiz yığılmasını, kimyəvi və təmizləyici vasitələrin şagirdlərdən kənar saxlanılmasını təmin edir. (Əlavə №31, Əlavə №5)
3.14.2. Təhlükəli maddələrin saxlanması, etiketlənməsi və verilmə qaydasının pozulmamasına nəzarət edir. (Əlavə №5, Əlavə №18)
3.15. Xadimə və texniki işçilər
3.15.1. Təmizlik işləri zamanı sürüşkən döşəmə xəbərdarlıq nişanlarının qoyulmasını, kimyəvi təmizləyicilərin təhlükəsiz istifadəsini və saxlanmasını təmin edir. (Əlavə №5, Əlavə №31)
3.15.2. Hündürlükdə iş (pəncərə silinməsi, lövhələrin təmizliyi və s.) zamanı saz nərdivandan istifadə edir və riskli işi nəzarətsiz icra etmir. (Əlavə №31, Əlavə №13)
3.15.3. Nasazlıq, qırılma, elektrik qoxusu, sızma və digər riskli halları dərhal təsərrüfat işləri üzrə direktor müavininə bildirir. (Əlavə №31)
3.16. Giriş-çıxış və təhlükəsizlik rejiminə nəzarət edən şəxs (mühafizəçi/nəzarətçi olduqda)
3.16.1. Məktəbə giriş-çıxış rejimini təmin edir, kənar şəxslərin nəzarətsiz daxil olmasının qarşısını alır. (Əlavə №31)
3.16.2. Təmir zonası və birgə istifadə vaxtı sahəyə girişin qaydalara uyğun olmasına nəzarət edir və pozuntu barədə rəhbərliyə məlumat verir. (Əlavə №31, Əlavə №6)
3.17. Birgə istifadə zamanı təyin olunan məsul şəxs (idman zalı/stadion/akt zalı)
3.17.1. Birgə istifadə üçün ayrılan vaxtlarda sahənin təhvil-təslim baxışını aparır, təhlükəsizlik tələblərinə uyğunluğu yoxlayır və qeydləri aparır. (Əlavə №31)
3.17.2. Birgə istifadə edən şəxslərin sahə daxilində qaydalara əməl etməsinə nəzarət edir, pozuntu olduqda istifadənin dayandırılması barədə rəhbərliyə məlumat verir. (Əlavə №6, Əlavə №31)
IV. Təlimatlandırma, biliklərin yoxlanması və təlim
4.1. Təlimatlandırma növləri
4.1.1. İşçilər üçün giriş təlimatı proqramı tətbiq olunur. Giriş təlimatı işə yeni qəbul olunan hər bir işçi üçün məcburidir və əmək fəaliyyətinə başlamazdan əvvəl keçirilir. (Əlavə №17, Əlavə №23)
4.1.2. Giriş təlimatı məktəbə aşağıdakı kateqoriyadan olan şəxslər üçün də məcburi sayılır: pedaqoji heyət, texniki heyət, inzibati heyət, müvəqqəti iş görənlər, məktəbə cəlb olunan usta və fəhlələr, məktəbin sahələrindən (məsələn, idman zalı və stadion) birgə istifadə edən şəxslər. (Əlavə №17, Əlavə №6)
4.1.3. İş yerində ilkin təlimat proqramları peşə və iş növü üzrə aparılır. İlkin təlimat işçinin konkret iş yerində təhlükəsiz işləməsi üçün tələb olunan qaydaları əhatə edir və işə buraxılmanın əsas şərtidir. (Əlavə №18, Əlavə №24)
4.1.4. Təkrar təlimat bütün işçilər üçün ildə iki dəfə keçirilir:
4.1.4.1. sentyabr ayında tədris ilinin əvvəlində;
4.1.4.2. fevral ayında II yarımilin əvvəlində.
Təkrar təlimatın keçirilməsi və qeydiyyatı məcburidir. (Əlavə №24)
4.1.5. Növbədənkənar təlimat aşağıdakı hallarda mütləq keçirilir:
4.1.5.1. yeni avadanlıq və ya texnologiya tətbiq edildikdə;
4.1.5.2. təmir-bərpa işləri səbəbilə iş şəraiti dəyişdikdə;
4.1.5.3. bədbəxt hadisə, mikrozədə və ya təhlükəli hal baş verdikdə;
4.1.5.4. təhlükəsizlik qaydalarında yenilik və ya düzəliş edildikdə;
4.1.5.5. təhlükəsizlik tələblərinin pozulması aşkar edildikdə. (Əlavə №24, Əlavə №26, Əlavə №27, Əlavə №10)
4.1.6. Məqsədli təlimat konkret tədbir və ya iş üçün keçirilir və aşağıdakı hallarda məcburidir:
4.1.6.1. ekskursiya, yürüş, yarış və digər məktəbdənkənar tədbirlərdən əvvəl;
4.1.6.2. akt zalında və digər məkanlarda kütləvi tədbirlər keçiriləndə;
4.1.6.3. iməcilik, yerdəyişmə, yükdaşıma, inventar daşınması kimi müvəqqəti işlər aparılanda;
4.1.6.4. məktəbin idman zalı, stadion və digər sahələri tədrisdən sonra birgə istifadəyə veriləndə;
4.1.6.5. təmir zonası ilə bağlı məktəb ərazisində xüsusi rejim tətbiq olunanda. (Əlavə №24, Əlavə №22, Əlavə №32, Əlavə №31)
4.1.7. Şagirdlərlə kabinetlər üzrə təhlükəsizlik təlimatları aparılır və jurnalda qeyd edilir. Təlimatların aparılmasına görə məsul şəxs sinif rəhbəri və fənn müəllimidir. (Əlavə №22, Əlavə №25)
4.1.8. Şagirdlərlə təlimatlandırma aşağıdakı formada tətbiq edilir:
4.1.8.1. tədris ilinin əvvəlində ümumi giriş təlimatı;
4.1.8.2. laboratoriya, texnologiya/emalatxana, İKT, STEM, robototexnika, fiziki tərbiyə kimi dərslərdə mövzu üzrə təlimat;
4.1.8.3. ekskursiya və məktəbdənkənar tədbirlərdən əvvəl məqsədli təlimat. (Əlavə №22, Əlavə №25)
4.1.9. Təmir-bərpa işləri aparılan dövrdə məktəb üzrə təhlükəsizlik rejiminin dəyişməsi ilə bağlı işçilər və şagirdlər üçün əlavə izah və məqsədli təlimat keçirilir. Təmir zonası ilə bağlı qadağalar və təhlükəsiz marşrutlar aydın şəkildə bildirilmədən fəaliyyətə başlanmır. (Əlavə №31, Əlavə №24)
4.1.10. Birgə istifadə şəraitində (idman zalı, stadion və digər sahələr) məktəb işçisi olmayan şəxslərin təhlükəsizlik qaydaları ilə tanış edilməsi, giriş-çıxış rejimi və məsuliyyət barədə məlumatlandırma təşkil olunur və yazılı qaydada rəsmiləşdirilir. (Əlavə №6, Əlavə №31)
4.2. Biliklərin yoxlanılması
4.2.1. Təhlükəsizlik tələblərinə dair biliklərin yoxlanılması komissiya tərəfindən aparılır. Komissiya məktəb direktorunun əmri ilə yaradılır və yoxlamanın qaydası əvvəlcədən müəyyən edilir. (Əlavə №11)
4.2.2. Yoxlama aşağıdakı hallarda mütləq təşkil olunur:
4.2.2.1. yeni işə qəbuldan sonra ilkin dövrdə;
4.2.2.2. riskli sahələrdə fəaliyyətə buraxılmadan əvvəl;
4.2.2.3. qayda pozuntusu, hadisə və ya təkrar risk müşahidə edildikdə;
4.2.2.4. illik daxili plan üzrə, məktəbin yoxlama qrafikinə uyğun. (Əlavə №11, Əlavə №33)
4.2.3. Yoxlamanın protokolları tərtib olunur, imzalanır və saxlanılır. Protokolda yoxlamanın tarixi, iştirakçılar, mövzu, nəticə aydın göstərilir. (Əlavə №33)
4.2.4. Uğurlu nəticə göstərənlərə vəsiqə verilir və uçota alınır. Vəsiqə riskli işlərə buraxılmanın əsas sübut sənədi kimi saxlanılır. (Əlavə №34)
4.2.5. Yoxlamadan keçməyən şəxslər təkrar hazırlığa cəlb edilir və təkrar yoxlamadan keçənədək riskli işlərə buraxılmır. (Əlavə №33, Əlavə №11)
4.3. Təlimlərin təşkili və sənədləşmə intizamı
4.3.1. Təlimatlandırma və biliklərin yoxlanılması məktəbin illik fəaliyyət planına uyğun qrafiklə təşkil olunur və icrası nəzarətdə saxlanılır. (Əlavə №6, Əlavə №31)
4.3.2. Giriş təlimatı jurnalı, iş yerində təlimat jurnalı və şagird təlimatı jurnalı vaxtında doldurulur, ardıcıllıq qorunur, düzəlişlər əsaslandırılmış qaydada aparılır və jurnallar məsul şəxs tərəfindən qorunur. (Əlavə №23, Əlavə №24, Əlavə №25)
4.3.3. Təlimatlar formal təqdimat kimi deyil, konkret risklərə uyğun izah, praktik nümunə və nəzarət prinsipi ilə aparılır. Təlimat bitdikdən sonra qaydanın başa düşüldüyü qısa sual-cavabla dəqiqləşdirilir. (Əlavə №18, Əlavə №22)
V. Tibbi müayinə, sanitar-gigiyena və FMV (Fərdi Mühafizə Vasitələri)
5.1. Tibbi müayinələr
5.1.1. Dövrü tibbi müayinələrə cəlb olunmalı işçilərin siyahısı məktəb üzrə hazırlanır, rəhbərlikdə təsdiqlənir və hər tədris ilində ən azı bir dəfə yenilənir. Siyahıda vəzifə, iş sahəsi, risk amili və müayinə dövriliyi göstərilir. (Əlavə №37, Əlavə №12)
5.1.2. Tibbi müayinələrin təşkili barədə direktor əmri ilə icra qaydası müəyyən edilir, məsul şəxs təyin olunur və işçilərin müayinəyə vaxtında cəlb edilməsi təmin edilir. (Əlavə №12, Əlavə №6)
5.1.3. Tibbi müayinədən keçməli olan işçilərin müayinəyə cəlb edilməsi üçün işçilərə əvvəlcədən məlumat verilir, müayinə günləri iş qrafiki ilə uzlaşdırılır və iştirak faktı sənədləşdirilir. (Əlavə №12, Əlavə №37)
5.1.4. Tibbi müayinə nəticələrinə uyğun olaraq aşağıdakı tədbirlərdən biri və ya bir neçəsi tətbiq edilir:
5.1.4.1. iş şəraitinin yüngülləşdirilməsi və ya iş bölgüsünün dəyişdirilməsi;
5.1.4.2. riskli işlərə buraxılmanın məhdudlaşdırılması;
5.1.4.3. əlavə FMV təminatı və əlavə təlimatlandırma;
5.1.4.4. sanitar-gigiyenik tədbirlərin gücləndirilməsi. (Əlavə №3, Əlavə №5, Əlavə №36, Əlavə №18)
5.1.5. Tibbi müayinə nəticələrinə dair məlumatlar məxfilik prinsipi ilə qorunur və yalnız işin təhlükəsiz təşkili üçün zəruri olan həcmdə rəhbərliyə təqdim edilir. (Əlavə №12)
5.2. Sanitar-gigiyenik tələblər
5.2.1. Təmizlik və dezinfeksiya işləri məktəbdə tətbiq olunan istehsalat nəzarəti proqramına uyğun aparılır və faktiki icra qeydiyyatla təsdiqlənir. (Əlavə №5)
5.2.2. Sanitar-gigiyenik rejim məktəbin bütün sahələrinə şamil edilir: sinif otaqları, sanitar qovşaqlar, idman zalı və soyunub-geyinmə sahələri, yeməkxana (olduqda), akt zalı, laboratoriya və emalatxanalar, anbar, dəhlizlər və giriş-çıxış zonaları. (Əlavə №5, Əlavə №31)
5.2.3. Kimyəvi təmizləyici və dezinfeksiya vasitələri şagirdlərin çıxışı olmayan sahədə saxlanılır, qablaşdırma üzərindəki istifadə qaydası və təhlükəsizlik nişanları qorunur, qarışdırılmasına yol verilmir. (Əlavə №5, Əlavə №31)
5.2.4. Ventilyasiya və havalandırma rejimi təmin edilir: siniflər və kabinetlər tənəffüslərdə havalandırılır, kəskin qoxu, qaz, tüstü və ya allergik risk yarandıqda dərhal tədbir görülür və sahə müvəqqəti bağlana bilər. (Əlavə №5, Əlavə №31)
5.2.5. Sürüşkən səthlərin qarşısı operativ tədbirlərlə alınır:
5.2.5.1. təmizləmə zamanı “sürüşkən döşəmə” xəbərdarlıq nişanı qoyulur;
5.2.5.2. su sızması və ya buzlanma olduqda zona məhdudlaşdırılır;
5.2.5.3. səbəb aradan qaldırılmadan hərəkətə icazə verilmir. (Əlavə №31)
5.2.6. Əl yuma və şəxsi gigiyena rejimi şagirdlərə sistemli izah olunur, sanitariya vasitələrinin (sabun, salfet, dezinfeksiya məhlulu) mövcudluğu təmin edilir. (Əlavə №5)
5.2.7. Yoluxucu risklərin artdığı dövrlərdə məktəbdə profilaktik tədbirlər planı gücləndirilir, kütləvi toplaşma rejimi və dezinfeksiya qrafiki yenilənir. (Əlavə №5, Əlavə №31)
5.3. FMV (Fərdi Mühafizə Vasitələri)
5.3.1. FMV verilmə normaları məktəbin fəaliyyət sahələrinə uyğun müəyyən edilir, təsdiqlənir və icra olunur. Normalarda hansı vəzifə üçün hansı FMV-nin hansı müddətə verildiyi göstərilir. (Əlavə №36, Əlavə №13)
5.3.2. FMV məktəb tərəfindən pulsuz təmin edilir, istifadəyə yararlılığı yoxlanılır və işçiyə təhvil verilməsi sənədləşdirilir. (Əlavə №13, Əlavə №30)
5.3.3. FMV uçotu kartlar və ya jurnal vasitəsilə aparılır. Uçotda verilmə tarixi, FMV-nin adı, miqdarı, istifadə müddəti və təhvil alanın imzası göstərilir. (Əlavə №30)
5.3.4. FMV tələb olunan işlərdə mühafizə vasitəsi olmadan işə buraxılma qadağandır. FMV olmadığı və ya yararsız olduğu halda iş dayandırılır və məsul şəxsə məlumat verilir. (Əlavə №18, Əlavə №31)
5.3.5. Məktəbdə FMV adətən aşağıdakı işlərdə məcburi tətbiq olunur:
5.3.5.1. laboratoriyada reaktiv və kimyəvi məhlullarla iş;
5.3.5.2. texnologiya kabineti və emalatxanada dəzgah və alətlərlə iş;
5.3.5.3. təmizlik və dezinfeksiya zamanı kimyəvi maddələrlə iş;
5.3.5.4. təmir-bərpa işləri zamanı toz, boya, kəsim və hündürlük riski;
5.3.5.5. elektrik təsərrüfatında riskli müdaxilələr və texniki baxış;
5.3.5.6. idman qurğularının təmiri və montajı kimi fiziki riskli işlər. (Əlavə №36, Əlavə №13, Əlavə №18)
5.3.6. FMV-nin düzgün istifadəsi və saxlanması üzrə işçilər ilkin və təkrar təlimatlandırılır; xüsusilə əlcək, eynək, respirator/maska, qoruyucu önlük və ayaqqabının tətbiqi qaydası izah olunur. (Əlavə №18, Əlavə №24)
5.3.7. FMV-nin itirilməsi, yararsız hala düşməsi və ya zədələnməsi barədə işçi dərhal məsul şəxsə məlumat verir; səbəb araşdırılır və zəruri olduqda yenisi verilir. (Əlavə №30, Əlavə №31)
VI. Məktəb əraziləri üzrə texniki təhlükəsizlik qaydaları
6.10. Məktəb həyəti, oyun sahələri, giriş qapısı və nəqliyyat zonası
6.10.1. Məktəbin həyəti, giriş-çıxış zonası və oyun sahələri gündəlik vizual baxışdan keçirilir. Çuxur, qırılmış səth, iti kənar, sallanan metal hissə, sınmış taxta və oxşar risklər aşkar edilərsə zona dərhal məhdudlaşdırılır və aradan qaldırılma qeydiyyata alınır. (Əlavə №31)
6.10.2. Məktəbin giriş qapısında və həyətə daxilolma nöqtələrində şagirdlərin təhlükəsiz hərəkət rejimi təmin edilir. Dərs başlanğıcı və bitişi vaxtı nəzarət gücləndirilir, sıxlıq yaradan hallara operativ müdaxilə edilir. (Əlavə №31, Əlavə №22)
6.10.3. Məktəb həyətində nəqliyyat vasitələrinin hərəkəti yalnız zəruri hallarda və nəzarətlə həyata keçirilir. Şagirdlərin toplandığı saatlarda nəqliyyatın həyətə daxil olması məhdudlaşdırılır. (Əlavə №31)
6.10.4. Məktəb həyətində yol hərəkəti və təhlükəsiz keçid qaydaları üzrə şagirdlərlə məqsədli izah aparılır. Məktəb avtobusu və ya servis (olduqda) üçün təhlükəsiz minik-düşmə zonası ayrıca müəyyən edilir. (Əlavə №22, Əlavə №25)
6.10.5. Qış mövsümündə buzlanma riski olan sahələrdə operativ qum/sürüşməyə qarşı material tədbirləri görülür, təhlükəli sahələr nişanlanır və müvəqqəti məhdudlaşdırılır. (Əlavə №31)
6.10.6. Bayraq dirəyi, hasar, darvaza, tribunalar (olduqda) və hündür konstruksiyalar üzrə riskli hissələr periodik baxışla izlənir. Möhkəmliyi şübhəli elementlər dərhal istifadədən çıxarılır. (Əlavə №31)
6.11. Kitabxana və oxu zalı
6.11.1. Kitab rəfləri divara və ya möhkəm dayağa bərkidilir. Rəflərin aşma riski, şüşə vitrinlərin qırılma riski və iti künclər üzrə profilaktik tədbirlər görülür. (Əlavə №31)
6.11.2. Kitabxanada keçidlərin boş saxlanması təmin edilir. Döşəmədə qutu, bağlama, köhnə inventar və digər maneələr saxlanılmır. (Əlavə №31)
6.11.3. Elektrik cihazları (printer, laminator, kompüter və s.) yalnız məsul şəxsin nəzarəti ilə istifadə olunur. Uzadıcıların yüklənməsi və naqillərin keçidlərdən açıq keçməsi qadağandır. (Əlavə №20, Əlavə №31)
6.11.4. Oxu zalında sakit davranış və təhlükəsiz oturuş qaydaları izah edilir. Pəncərə və radiator zonalarında oturmaq, pəncərəyə çıxmaq, stulu yellətmək qadağandır. (Əlavə №22)
6.12. Anbar, təsərrüfat sahələri, zirzəmi və çardaq (olduqda)
6.12.1. Anbar və təsərrüfat sahələrinə giriş yalnız səlahiyyətli işçilər üçün icazəlidir. Şagirdlərin və səlahiyyətsiz şəxslərin bu zonalara daxil olması qadağandır. (Əlavə №31)
6.12.2. Anbarda yüklərin saxlanması qaydası tətbiq olunur: ağır əşyalar aşağı rəflərdə, keçidlər boş, qapılar açılıb-bağlanmaya maneəsiz saxlanılır. Aşma və yıxılma riski yaradan yığım qadağandır. (Əlavə №31)
6.12.3. Kimyəvi maddələr, boya, yapışdırıcı, təmizləyici vasitələr şagirdlərdən uzaq, orijinal qablaşdırmada və etiketli şəkildə saxlanılır. Bir-biri ilə reaksiyaya girə bilən maddələrin yanaşı saxlanmasına yol verilmir. (Əlavə №5, Əlavə №31)
6.12.4. Zirzəmi və çardaqda (olduqda) elektrik naqilləri, nəm, kif, gəmirici, yanğın yükü riskləri ayrıca nəzərə alınır. Bu sahələrdə təsadüfi saxlama yaradılmır, yalnız məqsədyönlü və qeydiyyatlı istifadə olunur. (Əlavə №19, Əlavə №31)
6.12.5. Nərdivanla iş zamanı yalnız saz, sürüşməyən dayaqlı nərdivan istifadə olunur. Stul, masa və qeyri-sabit əşyalar üzərində işləmək qadağandır. Hündürlükdə işdə mümkün olduqda ikinci şəxs nəzarəti təmin edilir. (Əlavə №18, Əlavə №36, Əlavə №31)
6.13. Yeməkxana/bufet (olduqda)
6.13.1. Yeməkxana və bufetdə sanitar-gigiyenik rejim istehsalat nəzarəti proqramına uyğun aparılır, təmizlik və dezinfeksiya qrafiki izlənir. (Əlavə №5)
6.13.2. Qida qəbulu zonasında sürüşmə, qaynar maye yanıqları, kəsici alətlər və elektrik avadanlığı riski nəzərə alınır. Qaynar su, çaynik, soba və digər istilik mənbələrinə şagirdlərin sərbəst çıxışı məhdudlaşdırılır. (Əlavə №31, Əlavə №22)
6.13.3. Qida məhsullarının saxlanması, son istifadə tarixi, temperatur rejimi (soyuducu olduqda) və çarpaz çirklənmənin qarşısının alınması təmin edilir. Şübhəli məhsul dərhal istifadədən çıxarılır. (Əlavə №5, Əlavə №31)
6.13.4. Tullantıların yığılması qapalı qutularda aparılır, vaxtında çıxarılır. Gəmirici və həşərat riskinə qarşı profilaktik tədbirlər görülür. (Əlavə №5, Əlavə №31)
6.13.5. Qida zəhərlənməsi və ya kütləvi narahatlıq şübhəsi yarandıqda dərhal rəhbərlik məlumatlandırılır, ilkin tədbirlər görülür və zəruri halda təcili tibbi yardım çağırılır. (Əlavə №21, Əlavə №26, Əlavə №35)
6.14. Təmir zonası və usta–fəhlə ilə iş (məktəbə cəlb olunan şəxslər)
6.14.1. Məktəbdə təmir-bərpa işləri aparıldıqda riskli zona əvvəlcədən müəyyən edilir, fiziki baryer və xəbərdarlıq nişanları ilə ayrılır. Şagirdlərin həmin zonaya daxil olması qəti qadağandır. (Əlavə №31, Əlavə №6)
6.14.2. Təmir işləri ilə bağlı iş rejimi və giriş-çıxış marşrutu məktəb tərəfindən tənzimlənir. Təmir materiallarının (sement, boya, məftil, şüşə, alət) dəhlizlərdə və təxliyə yollarında saxlanmasına yol verilmir. (Əlavə №32, Əlavə №31)
6.14.3. Məktəbə cəlb olunan usta və fəhlələr məktəbin təhlükəsizlik qaydaları ilə tanış edilir, təhlükəli zonalar və qadağalar barədə qısa giriş/məqsədli təlimat verilir və qeydiyyata alınır. (Əlavə №17, Əlavə №24)
6.14.4. Təmir zamanı istifadə olunan elektrik alətləri, uzadıcılar və qaynaq/isti iş (olduqda) üzrə xüsusi risk rejimi tətbiq olunur. Nəzarətsiz elektrik qoşulmaları və açıq naqillər qadağandır. (Əlavə №20, Əlavə №19, Əlavə №31)
6.14.5. Boya, lak və digər uçucu maddələrlə iş aparıldıqda havalandırma təmin edilir, qoxu və zəhərlənmə riski yaranarsa iş dayandırılır və sahə müvəqqəti bağlanır. (Əlavə №5, Əlavə №31)
6.14.6. Təmir zonasına nəzarət məktəbin müəyyən etdiyi məsul şəxs tərəfindən həyata keçirilir. Riskli vəziyyət aşkar edildikdə işin dayandırılması və təhlükəsizlik tədbirlərinin gücləndirilməsi tələb olunur. (Əlavə №6, Əlavə №31)
VII. Üçüncü şəxslər, təmir və müvəqqəti işlər
7.1. Məktəbə kənar şəxslərin daxil olması
7.1.1. Məktəb ərazisinə daxil olan kənar şəxslər yalnız nəzarət rejimi ilə buraxılır. Buraxılışın əsasları (görüş, tədbir, xidmət, təmir, birgə istifadə və s.) əvvəlcədən dəqiqləşdirilir və qeydiyyata alınır. (Əlavə №14)
7.1.2. Kənar şəxsin məktəbə daxil olması zamanı giriş qaydaları, hərəkət marşrutu, qadağan zonalar və fövqəladə hallarda davranış tələbləri qısa şəkildə izah edilir. Bu izah məqsədli təlimat kimi sənədləşdirilir. (Əlavə №24)
7.1.3. Kənar şəxslərin şagirdlərin tədris prosesinə və təhlükəsizliyinə təsir etməməsi üçün aşağıdakı tələblər təmin olunur:
7.1.3.1. dərs vaxtı sinif otaqlarına icazəsiz giriş qadağandır;
7.1.3.2. məktəbdaxili hərəkət yalnız müəyyən edilmiş marşrutla aparılır;
7.1.3.3. şagirdlərlə tək qalmaq, onları müşayiətsiz aparmaq qadağandır. (Əlavə №14, Əlavə №31)
7.1.4. Kənar şəxslərə şagirdlərin şəxsi məlumatlarını, şəkil/video çəkilişini və paylaşımını icazəsiz həyata keçirmək qadağandır. Zərurət olduqda bu məsələ məktəbin daxili qaydaları ilə əvvəlcədən tənzimlənir. (Əlavə №14)
7.1.5. Məktəbin idman zalı, stadionu və digər sahələri tədrisdən sonra üçüncü şəxslərə verildikdə, buraxılış yalnız yazılı razılaşma, məsul növbətçilik və qeydiyyat əsasında aparılır. Qaydaları pozan şəxsin əraziyə girişinə dərhal məhdudiyyət tətbiq edilir. (Əlavə №6, Əlavə №14, Əlavə №31)
7.1.6. Məktəb ərazisində şübhəli davranış, sahibsiz əşya, təxribat riski müşahidə edildikdə dərhal rəhbərlik məlumatlandırılır və təhlükəsizlik rejimi gücləndirilir. Şagirdlər risk zonasından uzaqlaşdırılır. (Əlavə №32, Əlavə №31)
7.2. Təmir və yenidənqurma işləri
7.2.1. Təmir aparılan sahələr əvvəlcədən ayrılır. Şagird və işçilərin hərəkət marşrutu dəyişdirilir. Təhlükəli zonalara giriş fiziki baryer və xəbərdarlıq nişanları ilə məhdudlaşdırılır. (Əlavə №6, Əlavə №32, Əlavə №31)
7.2.2. Təmir işləri aparılan müddətdə təxliyə yollarının daraldılması, çıxışların bağlanması və dəhlizlərdə material yığılması qadağandır. Zəruri hallarda alternativ təxliyə marşrutu müəyyən edilir və plana daxil edilir. (Əlavə №32)
7.2.3. Təmir işlərini görən usta və fəhlələrə işə başlamazdan əvvəl məktəbin təhlükəsizlik qaydaları, qadağan zonalar, xəbərvermə qaydası və fövqəladə hallarda davranış tələbləri izah edilir. Bu izah məqsədli təlimat kimi sənədləşdirilir. (Əlavə №14, Əlavə №24, Əlavə №17)
7.2.4. Təmir işləri zamanı elektrik alətlərinin qoşulması və uzadıcıların tətbiqi yalnız təhlükəsiz şəkildə həyata keçirilir. Açıq naqil, improvizə edilmiş birləşmə, rozetkanın yüklənməsi qadağandır. Nasazlıq aşkar edilərsə iş dayandırılır. (Əlavə №20, Əlavə №31)
7.2.5. Hündürlükdə iş (tavan, pəncərə, fasad, dam, projektor və s.) aparıldıqda saz nərdivan və təhlükəsiz dayaq tələbləri təmin edilir. Stul, masa və qeyri-sabit səthlərdən istifadə qadağandır. Mümkün olduqda ikinci şəxsin nəzarəti təmin edilir. (Əlavə №18, Əlavə №36, Əlavə №31)
7.2.6. Boya, həlledici, yapışdırıcı və oxşar kimyəvi vasitələr sanitar nəzarət proqramına uyğun saxlanılır və istifadə edilir. Havalandırma təmin olunur. Kəskin qoxu və narahatlıq yarandıqda iş dayandırılır və sahə müvəqqəti bağlana bilər. (Əlavə №5, Əlavə №31)
7.2.7. Təmir zonasında şüşə, metal kəsimləri, qırıntı, mismar və tozla bağlı risklərə qarşı sahə gündəlik yığışdırılır. Tullantıların şagirdlərin hərəkət etdiyi sahəyə çıxarılması qadağandır. (Əlavə №31)
7.2.8. Təmir zamanı məktəb tərəfindən təyin edilmiş məsul şəxs (adətən təsərrüfat istiqaməti üzrə məsul) işin təhlükəsizlik tələblərinə uyğun icrasına nəzarət edir, uyğunsuzluq olduqda işin dayandırılmasını tələb edir və rəhbərliyə məlumat verir. (Əlavə №6, Əlavə №31)
VIII. Məktəbdənkənar fəaliyyət, ekskursiyalar və yarışlar
8.1. Planlaşdırma və icazələndirmə
8.1.1. Məktəbdənkənar tədbir (ekskursiya, gəzinti, yürüş, yarış, olimpiada, tədbirə iştirak və s.) yalnız məktəb direktorunun əmri ilə təşkil olunur. Əmrdə tədbirin məqsədi, tarixi, vaxtı, marşrutu, toplanma və geri qayıtma saatları, məsul rəhbər və müşayiətçilər, iştirakçı siyahısı və təhlükəsizlik tələbləri göstərilir. (Əlavə №6)
8.1.2. Tədbirin təşkilində məsul rəhbər (təşkilatçı müəllim) şagirdlərin həyat və sağlamlığının qorunmasına görə şəxsi məsuliyyət daşıyır. Müşayiətçilər arasında nəzarət bölgüsü əvvəlcədən müəyyən edilir: qrupun önündə gedən, arxada gedən, tibb çantasına cavabdeh olan və qeydiyyatı aparan şəxs. (Əlavə №6, Əlavə №31)
8.1.3. Tədbirdən əvvəl məqsədli təhlükəsizlik təlimatı aparılır. Təlimatda marşrut, davranış qaydaları, yol hərəkəti, ictimai yerlərdə intizam, itmə riski, telefon əlaqəsi, fövqəladə hal davranışı izah edilir və jurnalda qeyd olunur. (Əlavə №24, Əlavə №25, Əlavə №22)
8.1.4. Tədbirdə iştirak edən şagirdlərin siyahısı (sinif, əlaqə telefonu, təcili əlaqə şəxsinin nömrəsi, sağlamlıqla bağlı zəruri qeyd) əvvəlcədən hazırlanır və tədbir rəhbərində olur. (Əlavə №6)
8.1.5. Xüsusi qayğıya ehtiyacı olan şagirdlər (sağlamlıq vəziyyəti, hərəkət məhdudiyyəti, psixososial həssaslıq və s.) iştirak edirsə, onların təhlükəsizliyi üzrə əlavə müşayiət və fərdi tədbirlər planlaşdırılır. (Əlavə №31, Əlavə №21)
8.2. Təhlükəsizlik tələbləri
8.2.1. Ekskursiya və səfərlərdə davranış, yol hərəkəti, kənar məkan təhlükəsizliyi üzrə qaydalar şagirdlərə izah edilir. Şagirdlərin qrupdan ayrılması qadağandır. Tualetə və digər ehtiyaclara yalnız müşayiətçinin icazəsi ilə və nəzarətlə gedilir. (Əlavə №22, Əlavə №25)
8.2.2. Riskli hava şəraitində (güclü yağış, duman, qar, buzlanma, tufan və s.) səfər qərarı yenidən qiymətləndirilir. Təhlükəsizlik üstün tutulur və zərurət olduqda tədbir təxirə salınır və ya ləğv edilir. (Əlavə №31)
8.2.3. Şagirdlərin geyim və ayaqqabısı tədbirin məkanına və hava şəraitinə uyğun seçilməlidir. Sürüşkən, açıq və hərəkəti məhdudlaşdıran ayaqqabıda, hündür dabanla yürüş və ya yarışda iştirak qadağandır. (Əlavə №22)
8.2.4. Tədbir zamanı kəsici-deşici alətlər, tezalışan maddələr, pirotexnika, lazer və digər risk yaradan əşyaların şagirdlərdə olması qadağandır. Aşkar edildikdə həmin əşyalar dərhal yığışdırılır və rəhbərliyə məlumat verilir. (Əlavə №31, Əlavə №22)
8.2.5. Tədbir rəhbərində mütləq ilk yardım çantası olur. Çantanın tamlığı və istifadəyə yararlılığı tədbirdən əvvəl yoxlanılır. (Əlavə №21)
8.3. Nəqliyyat və hərəkət təhlükəsizliyi
8.3.1. Piyada hərəkətdə şagirdlər ikili sıra ilə gedir. Qrupun önündə və sonunda müşayiətçilər olur. Yol keçidi yalnız təhlükəsiz keçidlərdən və müşayiətçinin göstərişi ilə həyata keçirilir. (Əlavə №22, Əlavə №31)
8.3.2. Avtobusla səfər olduqda şagirdlərin minməsi və düşməsi yalnız nəqliyyat tam dayandıqdan sonra, müşayiətçinin nəzarəti ilə həyata keçirilir. Hərəkət zamanı ayağa qalxmaq, yer dəyişmək, sürücünü yayındırmaq qadağandır. (Əlavə №22)
8.3.3. Avtobus salonunda keçidlər çanta və əşyalarla tutulmur. Əşyalar təhlükəsiz yerdə saxlanılır. Təhlükəsizlik kəməri olan nəqliyyatda kəmərdən istifadə təmin edilir. (Əlavə №22, Əlavə №31)
8.4. Yarışlar, kütləvi tədbirlər və məkan daxilində təhlükəsizlik
8.4.1. Yarış və turnirlərdə şagirdlərin sağlamlıq vəziyyəti nəzərə alınır. Həddən artıq fiziki yüklənmə, özünü pis hiss etmə, kəskin ağrı və ya başgicəllənmə hallarında iştirak dərhal dayandırılır və ilkin yardım tədbirləri görülür. (Əlavə №21, Əlavə №31)
8.4.2. İctimai yerlərdə (muzey, teatr, park, stadion və s.) şagirdlərin intizamı təmin edilir: qaçmaq, itişmək, sərhədləri keçmək, eksponatlara toxunmaq, təhlükəli zonalara yaxınlaşmaq qadağandır. (Əlavə №22)
8.4.3. Toplanma qaydası əvvəlcədən müəyyən edilir: “təhlükəsiz toplanma nöqtəsi”, “sayım qaydası”, “məsul şəxsin yanında gözləmə” tələbi şagirdlərə izah edilir. (Əlavə №31)
8.5. Hadisə, itmə, xəsarət və sənədləşmə
8.5.1. Hadisə zamanı ilkin yardım, əlaqələndirmə və rəsmi sənədləşmə təmin edilir. Zərurət olduqda 103/112 çağırılır, məktəb rəhbərliyi dərhal məlumatlandırılır. (Əlavə №21, Əlavə №26, Əlavə №35)
8.5.2. Şagird qrupdan ayrı düşərsə, dərhal sayım aparılır, ərazi üzrə axtarış təşkil olunur və vəziyyət rəhbərliyə bildirilir. Şagirdlərə əvvəlcədən “qrupdan ayrı düşəndə olduğun yerdə qal və məsul şəxsə zəng et” qaydası izah edilir. (Əlavə №22, Əlavə №31)
8.5.3. Xəsarət və ya bədbəxt hadisə baş verdikdə hadisənin yeri təhlükəsiz saxlanılır, şahid məlumatları qeydə alınır, ilkin araşdırma üçün zəruri məlumatlar toplanır və məktəbə qayıtdıqdan sonra aktlaşdırma proseduru icra olunur. (Əlavə №26, Əlavə №35)
8.5.4. Tədbirin yekununda şagirdlər siyahı üzrə yoxlanılır, itki və ya gecikmə riski qalmadan məktəbə qayıdış tamamlanır və məsul rəhbər rəhbərliyə qısa məlumat təqdim edir. (Əlavə №6, Əlavə №31)
IX. Hadisələrin və mikrozədələrin uçotu və araşdırılması
9.1. Bədbəxt hadisə
9.1.1. Bədbəxt hadisə baş verdikdə ilkin tədbirlər dərhal görülür:
9.1.1.1. hadisə yeri təhlükəsizləşdirilir və əlavə riskin yaranmasının qarşısı alınır;
9.1.1.2. zərərçəkənə ilkin tibbi yardım göstərilir;
9.1.1.3. zərurət olduqda təcili tibbi yardım və digər xidmətlərə məlumat verilir;
9.1.1.4. rəhbərlik və aidiyyəti məsul şəxslər dərhal məlumatlandırılır. (Əlavə №21)
9.1.2. Hadisə zamanı aşağıdakı qadağalar tətbiq olunur:
9.1.2.1. zərərçəkəni təhlükəsizliyə zidd şəkildə yerindən tərpətmək qadağandır (yalnız həyati təhlükə yaradan amil olduqda köçürmə edilir);
9.1.2.2. təlim keçməyən şəxsin tibbi müdaxiləsi ilə risk yaratmaq qadağandır;
9.1.2.3. hadisə yerində panika və izdiham yaradılmasına yol verilmir, şagirdlər risk zonasından uzaqlaşdırılır. (Əlavə №21, Əlavə №31)
9.1.3. Hadisə üzrə ilkin qeydiyyat dərhal aparılır: hadisənin tarixi, saatı, yeri, iştirak edən şəxslər, şahidlər, ilkin səbəb ehtimalı və görülən tədbirlər qısa şəkildə qeydə alınır. (Əlavə №26)
9.1.4. Bədbəxt hadisə üzrə hadisə aktı tərtib olunur və müəyyən edilmiş formada rəsmiləşdirilir. Aktda hadisənin şəraiti, səbəbi, zərərçəkənin vəziyyəti, ilkin tədbirlər, şahid ifadələri və profilaktik tədbirlər göstərilir. (Əlavə №26, Əlavə №35)
9.1.5. Araşdırma zamanı mümkün olduqda hadisə yerinin ilkin vəziyyəti qorunur. Təhlükənin dərhal aradan qaldırılması zəruridirsə, görülən dəyişikliklər qeyd edilir və izah olunur. (Əlavə №35, Əlavə №31)
9.1.6. Araşdırma nəticələrinə əsasən düzəldici və qabaqlayıcı tədbirlər planlaşdırılır:
9.1.6.1. təhlükəli amilin aradan qaldırılması və ya riskin azaldılması;
9.1.6.2. təlimatların yenilənməsi və əlavə təlimatlandırma;
9.1.6.3. texniki baxış, təmir və ya avadanlığın istifadədən çıxarılması;
9.1.6.4. nəzarət rejiminin gücləndirilməsi. (Əlavə №31, Əlavə №10, Əlavə №24)
9.1.7. Araşdırma materialları məktəbdə sistemli şəkildə saxlanılır: aktlar, izahatlar, protokollar, foto (olduqda), tədbirlər planı, icra qeydləri. Saxlanma məsuliyyəti daxili rejimlə müəyyən edilir. (Əlavə №35, Əlavə №26, Əlavə №31)
9.2. Mikrozədələr (mikrotravmalar)
9.2.1. Mikrozədələr (iş qabiliyyətini itirməyə səbəb olmayan xırda zədələr) məktəbdə mütləq uçota alınır. Məqsəd cəza tədbiri deyil, təkrarlanmanın qarşısını almaq və riskləri vaxtında görməkdir. (Əlavə №15, Əlavə №27)
9.2.2. Mikrozədə baş verdikdə:
9.2.2.1. ilkin yardım göstərilir;
9.2.2.2. riskli amil (sürüşkən səth, nasaz alət, iti künc və s.) dərhal aradan qaldırılır və ya zona məhdudlaşdırılır;
9.2.2.3. mikrozədə jurnalda qeyd edilir. (Əlavə №21, Əlavə №27, Əlavə №31)
9.2.3. Mikrozədələr üzrə qeydiyyatda minimum məlumatlar göstərilir: tarix, yer, zədənin növü, risk amili, kimdə baş verdi, hansı tədbir görüldü, təkrarlanma riski. (Əlavə №27)
9.2.4. Mikrozədələrin səbəbləri dövri təhlil edilir (ən azı ayda bir dəfə). Eyni növ mikrozədələr təkrarlanırsa, bu, “risk siqnalı” kimi qəbul edilir və tədbirlər planı yenilənir. (Əlavə №31)
9.2.5. Mikrozədə məlumatları risk qiymətləndirməsinə daxil edilir və aşağıdakı istiqamətlər üzrə tədbirlər yenilənir:
9.2.5.1. təhlükəli sahələrin nişanlanması və texniki aradan qaldırma;
9.2.5.2. FMV tətbiqi və təminatın gücləndirilməsi;
9.2.5.3. təlimatların və təlimatlandırma tezliyinin artırılması;
9.2.5.4. nəzarət mexanizmlərinin sərtləşdirilməsi. (Əlavə №3, Əlavə №31, Əlavə №36, Əlavə №24)
9.3. Hadisələr üzrə xəbərvermə ardıcıllığı və operativ koordinasiya
9.3.1. Hadisə barədə xəbərvermə “birinci görən – birinci xəbər verir” prinsipi ilə həyata keçirilir. Hadisəni görən işçi dərhal məsul şəxsi və rəhbərliyi məlumatlandırır. (Əlavə №6, Əlavə №31)
9.3.2. Xəbərvermənin minimum ardıcıllığı aşağıdakı kimidir:
9.3.2.1. hadisəni görən şəxs → növbətçi müəllim və ya ən yaxın məsul işçi;
9.3.2.2. məsul işçi → direktor və aidiyyəti müavin;
9.3.2.3. zərurət olduqda → 103/112 və digər xidmətlər;
9.3.2.4. şagird hadisələrində → valideynə məlumat (rəhbərliyin razılaşdırdığı qaydada). (Əlavə №21, Əlavə №6)
9.3.3. Hadisə barədə məlumat verilərkən aşağıdakı məlumatlar dəqiq çatdırılır:
9.3.3.1. hadisənin yeri (dəhliz, idman zalı, laboratoriya və s.);
9.3.3.2. hadisənin növü (yıxılma, yanıq, elektrik riski və s.);
9.3.3.3. zərərçəkənin sayı və ilkin vəziyyəti;
9.3.3.4. təhlükəli amilin davam edib-etməməsi (alov, elektrik, şüşə qırığı və s.);
9.3.3.5. görülmüş ilkin tədbirlər. (Əlavə №21, Əlavə №31)
9.3.4. Şagirdlə bağlı hadisələrdə məlumatlandırma sakit, aydın və təlaş yaratmadan aparılır. Şagirdlərin kütləvi şəkildə hadisə yerinə toplanmasına yol verilmir. (Əlavə №31)
9.3.5. Hadisə yerində operativ koordinasiya üçün bir məsul şəxs təyin edilir. Bu şəxs:
9.3.5.1. təhlükəsizliyi təmin edir və zonanı məhdudlaşdırır;
9.3.5.2. ilkin yardım prosesinə şərait yaradır;
9.3.5.3. şahidlər və ilkin məlumatları qeyd edir;
9.3.5.4. rəhbərliyin gəlməsinə qədər idarəetməni saxlayır. (Əlavə №31, Əlavə №21)
9.4. Hadisələr üzrə təhlil, düzəldici tədbirlər və icra nəzarəti
9.4.1. Bədbəxt hadisə və mikrozədələr üzrə toplanmış məlumatlar dövri təhlil edilir və məktəb üzrə risk xəritəsinə daxil edilir. Təhlil nəticələri “təhlükəli sahələr”, “təkrar səbəblər” və “prioritet tədbirlər” formatında qruplaşdırılır. (Əlavə №31, Əlavə №3)
9.4.2. Təhlil ən azı aşağıdakı periodikliklə aparılır:
9.4.2.1. mikrozədələr üzrə — aylıq ümumiləşdirmə;
9.4.2.2. bədbəxt hadisələr üzrə — hər hadisədən sonra dərhal araşdırma və əlavə olaraq rüblük ümumiləşdirmə. (Əlavə №27, Əlavə №26, Əlavə №31)
9.4.3. Təhlil nəticəsində düzəldici və qabaqlayıcı tədbirlər planı hazırlanır. Plan minimum aşağıdakıları əhatə edir:
9.4.3.1. konkret tədbirin adı;
9.4.3.2. icraçı və məsul şəxs;
9.4.3.3. icra müddəti;
9.4.3.4. tələb olunan resurs (təmir, nişan, FMV, təlimat və s.);
9.4.3.5. icranın sübutu (akt, foto, jurnal qeydi və s.). (Əlavə №31, Əlavə №30, Əlavə №36)
9.4.4. Düzəldici tədbirlərin icrasına nəzarət üçpilləli nəzarət mexanizmi ilə izlənir. İcra gecikməsi olduqda səbəb göstərilir və yeni müddət müəyyən edilir. (Əlavə №31)
9.4.5. Hadisə və mikrozədələr üzrə təlimatlandırma ehtiyacı yarandıqda növbədənkənar təlimat keçirilir və sənədləşdirilir. (Əlavə №24, Əlavə №10)
9.4.6. Təhlil nəticələri əsasında daxili təlimatlara, FMV normalarına, təhlükəli zonaların nişanlanmasına və texniki baxış rejiminə zəruri dəyişikliklər edilir. (Əlavə №10, Əlavə №36, Əlavə №31)
X. Nəzarət, qeydiyyat (uçot), sənədləşmə və saxlanma
10.1. Üçpilləli inzibati-ictimai nəzarət
10.1.1. Məktəbdə təhlükəsizlik üzrə nəzarət “gündəlik–həftəlik–aylıq/rüblük” ardıcıllığı ilə təşkil olunur və vahid qeydiyyat mexanizmi ilə sənədləşdirilir. (Əlavə №31)
10.1.2. Gündəlik nəzarət iş yerində məsul şəxslər tərəfindən icra olunur: kabinet məsulu, müəllim, növbətçi müəllim, laboratoriya məsulu, texnologiya/STEM/robototexnika məsulu, akt zalı üzrə məsul və digər aidiyyəti şəxslər. Gündəlik nəzarətin məqsədi dərs və iş başlamazdan əvvəl “operativ riskləri” görmək və aradan qaldırmaqdır. (Əlavə №31)
10.1.3. Gündəlik nəzarətdə minimum aşağıdakılar yoxlanılır:
10.1.3.1. keçidlərin açıq olması, sürüşkən səth riski;
10.1.3.2. rozetka, uzadıcı, kabel görünüşündə nasazlıq əlaməti;
10.1.3.3. laboratoriya və texnologiya otağında alət-avadanlığın sazlığı;
10.1.3.4. idman qurğularının möhkəmliyi və zədə riski;
10.1.3.5. təxliyə çıxışlarının bloklanmaması;
10.1.3.6. təhlükəli maddə və alətlərin nəzarətsiz qalmaması. (Əlavə №31)
10.1.4. Gündəlik nəzarətdə aşkar edilən uyğunsuzluq dərhal aradan qaldırılır. Dərhal aradan qaldırmaq mümkün deyilsə, sahə müvəqqəti məhdudlaşdırılır, “istifadə qadağandır” xəbərdarlığı verilir və aidiyyəti məsul şəxsə yazılı/şifahi bildiriş edilir. (Əlavə №31)
10.1.5. Həftəlik nəzarət təsərrüfat istiqaməti üzrə məsul və əməyin mühafizəsi üzrə məsul şəxs tərəfindən aparılır. Həftəlik nəzarətin məqsədi “təkrarlanan xırda uyğunsuzluqları” sistemli şəkildə bağlamaq və risklərin böyüməsinin qarşısını almaqdır. (Əlavə №31)
10.1.6. Həftəlik nəzarətdə minimum aşağıdakılar qiymətləndirilir:
10.1.6.1. ümumi sahələrdə (dəhliz, pilləkən, giriş-çıxış) təhlükəsizlik vəziyyəti;
10.1.6.2. elektrik təsərrüfatı üzrə vizual baxış və riskli avadanlığın çıxarılması;
10.1.6.3. yanğın vasitələrinin əlçatanlığı və nişanlanma;
10.1.6.4. təmizlik və sanitar rejiminin icrası, sürüşmə riskləri;
10.1.6.5. anbar/təsərrüfat sahələrində materialların təhlükəsiz yerləşdirilməsi. (Əlavə №31, Əlavə №29, Əlavə №5)
10.1.7. Aylıq və rüblük kompleks yoxlama komissiya tərəfindən həyata keçirilir. Komissiyanın tərkibi, yoxlamanın proqramı, nəticələrin təqdimetmə qaydası məktəb rəhbərliyinin müəyyən etdiyi daxili mexanizm əsasında aparılır və sənədləşdirilir. (Əlavə №31, Əlavə №33)
10.1.8. Kompleks yoxlamanın yekununda:
10.1.8.1. aşkarlanmış uyğunsuzluqlar üzrə tədbirlər planı hazırlanır;
10.1.8.2. icraçılar və müddətlər göstərilir;
10.1.8.3. icranın sübutları müəyyən edilir;
10.1.8.4. təkrar yoxlama tarixi planlaşdırılır. (Əlavə №31)
10.1.9. Nəzarət prosesində insan həyatı üçün real və dərhal risk yaradan hal aşkar edilərsə, həmin fəaliyyət dayandırılır və risk aradan qaldırılmadan bərpa olunmur. (Əlavə №31)
10.2. Jurnalların aparılması
10.2.1. Məktəbdə əməyin mühafizəsi və təhlükəsizlik üzrə aparılan jurnallar vahid qaydada rəsmiləşdirilir: səhifələr ardıcıl nömrələnir, tikilir, möhürlənir (məktəb qaydasına uyğun), başlanğıc və bitmə tarixi göstərilir, məsul şəxs təyin olunur. (Əlavə №31)
10.2.2. Jurnallarda qeydlər aydın, oxunaqlı, düzəlişsiz aparılır. Düzəliş zəruri olduqda, qaydaya uyğun şəkildə rəsmiləşdirilir (silgi və korrektor tətbiq edilmir). (Əlavə №31)
10.2.3. Aşağıdakı jurnallar məcburi aparılır:
10.2.3.1. giriş təlimatı jurnalı. (Əlavə №23)
10.2.3.2. iş yerində təlimat jurnalı (ilkin, təkrar, növbədənkənar, məqsədli). (Əlavə №24)
10.2.3.3. şagirdlərlə təhlükəsizlik təlimatı jurnalı. (Əlavə №25)
10.2.3.4. bədbəxt hadisələrin qeydiyyatı jurnalı. (Əlavə №26)
10.2.3.5. mikrozədələrin (mikrotravmaların) uçotu jurnalı. (Əlavə №27)
10.2.3.6. I qrup elektrik təhlükəsizliyi jurnalı. (Əlavə №28)
10.2.3.7. odsöndürənlərin uçotu və yoxlanılması jurnalı. (Əlavə №29)
10.2.3.8. FMV uçot kartları və ya jurnalı. (Əlavə №30)
10.2.3.9. üçpilləli inzibati-ictimai nəzarət jurnalı / yoxlama vərəqləri. (Əlavə №31)
10.2.4. Hər jurnal üzrə məsul şəxs müəyyən edilir və həmin şəxs:
10.2.4.1. qeydlərin vaxtında aparılmasına;
10.2.4.2. imza bölmələrinin tamamlanmasına;
10.2.4.3. jurnalın təhlükəsiz saxlanmasına;
10.2.4.4. yoxlama zamanı təqdim edilməsinə cavabdeh olur. (Əlavə №6, Əlavə №31)
10.3. Sənədlərin saxlanması və arxivləşdirmə
10.3.1. Əmrlər, protokollar, aktlar, yoxlama materialları və jurnallar məktəbdə sistemli şəkildə saxlanılır. Saxlanma, təqdimetmə və qorunma qaydası daxili rejimə uyğun müəyyən edilir. (Əlavə №33, Əlavə №35, Əlavə №31)
10.3.2. Sənədlər “tapmaq asan olsun” prinsipi ilə qruplaşdırılır:
10.3.2.1. əmrlər və sərəncamlar;
10.3.2.2. təlimatlar və proqramlar;
10.3.2.3. jurnallar;
10.3.2.4. hadisə və mikrozədə materialları;
10.3.2.5. yoxlama və audit sənədləri;
10.3.2.6. FMV və texniki baxış sənədləri. (Əlavə №31)
10.3.3. Təxliyə planları yenilənir, bütün mərtəbələrdə görünən yerdə yerləşdirilir və faktiki çıxışlarla uyğunluğu dövri yoxlanılır. (Əlavə №32)
10.3.4. Sənədlərin itməsi, korlanması və ya məxfiliyin pozulması riski yarandıqda dərhal rəhbərliyə məlumat verilir və bərpa tədbirləri görülür. (Əlavə №31)
XI. Fövqəladə hallar üzrə hazırlıq, xəbərdarlıq və davranış
11.1. Ümumi hazırlıq və təşkilati tədbirlər
11.1.1. Məktəbdə fövqəladə hallar üzrə hazırlıq yanğın, zəlzələ, güclü külək və tufan, qaz sızması, elektrik qəzası, təhlükəli şəxsin daxil olması, şübhəli əşya, kütləvi iğtişaş riski və digər oxşar vəziyyətlərə şamil edilir. (Əlavə №19, Əlavə №32, Əlavə №31)
11.1.2. Fövqəladə hallara hazırlıq tədbirləri məktəbin daxili təhlükəsizlik planına uyğun olaraq ildə ən azı bir dəfə yenilənir və praktik məşqlərlə yoxlanılır. (Əlavə №32, Əlavə №31)
11.1.3. Məktəbin bütün mərtəbələrində və əsas məkanlarında təxliyə sxemləri görünən yerdə yerləşdirilir. Sxemlərdə çıxışlar, təxliyə istiqaməti, yanğınsöndürmə vasitələri, ilkin yardım məntəqəsi və toplanma nöqtəsi göstərilir. (Əlavə №32, Əlavə №19)
11.1.4. Təxliyə yolları, pilləkənlər və çıxış qapıları daim açıq saxlanılır. Təxliyə marşrutunun əşya ilə tutulmasına, qapıların kilidlənməsinə və keçidlərin daraldılmasına yol verilmir. (Əlavə №32)
11.1.5. Məktəbdə fövqəladə hal zamanı istifadə ediləcək xəbərdarlıq siqnalı və səsli elan qaydası əvvəlcədən müəyyən olunur və işçilərə, şagirdlərə izah edilir. (Əlavə №19, Əlavə №32)
11.2. Təxliyə məşqləri və praktiki hazırlıq
11.2.1. Məktəbdə təxliyə məşqləri ildə ən azı iki dəfə keçirilir: I yarımildə və II yarımildə (praktikada sentyabr və fevral aylarında planlaşdırılması məqsədəuyğundur). (Əlavə №32, Əlavə №19)
11.2.2. Təxliyə məşqindən əvvəl müəllimlərə və məsul şəxslərə qısa brifinq keçirilir: marşrut, toplanma nöqtəsi, sayım qaydası, uşaqların idarə olunması, riskli şagirdlərlə davranış. (Əlavə №24, Əlavə №31)
11.2.3. Təxliyə məşqi zamanı:
11.2.3.1. hər sinif qrup halında, müəllimin rəhbərliyi ilə hərəkət edir;
11.2.3.2. qaçmaq, itişmək, geri qayıtmaq qadağandır;
11.2.3.3. şagirdlər dəhliz və pilləkənlərdə “sağ tərəflə” nizamlı irəliləyir;
11.2.3.4. sinif jurnalı və ya siyahı müəllimdə olur;
11.2.3.5. toplanma nöqtəsində dərhal sayım aparılır. (Əlavə №32, Əlavə №31)
11.2.4. Təxliyə məşqinin nəticələri qısa aktla rəsmiləşdirilir: vaxt, təxliyə müddəti, çətinliklər, düzəldici tədbirlər və növbəti təkmilləşdirmə addımları. (Əlavə №33, Əlavə №31)
11.3. Yanğın zamanı davranış və ilkin tədbirlər
11.3.1. Yanğın və ya tüstü aşkar edildikdə dərhal xəbərdarlıq edilir, yanğın xidməti ilə əlaqə saxlanılır, məktəb rəhbərliyi məlumatlandırılır və təxliyə başlanır. (Əlavə №19, Əlavə №32)
11.3.2. Yanğın zamanı aşağıdakılar qəti qadağandır:
11.3.2.1. panika yaratmaq və nəzarətsiz qaçış;
11.3.2.2. liftdən istifadə (olduqda);
11.3.2.3. tüstülü zonaya geri qayıtmaq;
11.3.2.4. təxliyə yolunu bağlayan hərəkətlər. (Əlavə №19, Əlavə №32)
11.3.3. Yanğınsöndürmə vasitələrindən istifadə yalnız təlim keçmiş və təhlükəsizlik şərti təmin edilən hallarda həyata keçirilir. Məqsəd yanğını risk yaratmadan ilkin mərhələdə lokallaşdırmaqdır. (Əlavə №19, Əlavə №29)
11.3.4. Akt zalı və kütləvi tədbirlər zamanı yanğın riski xüsusi nəzarətdə saxlanılır: çıxışlar açıq olur, keçidlər boş saxlanılır, kabellər təhlükəsiz yerləşdirilir, məsul növbətçilik təmin olunur. (Əlavə №19, Əlavə №32)
11.4. Zəlzələ zamanı davranış qaydası
11.4.1. Zəlzələ zamanı əsas prinsip həyatın qorunmasıdır. Sarsıntı vaxtı pəncərələrdən uzaq durmaq, başı qorumaq və təhlükəsiz mövqedə dayanmaq təmin edilir. (Əlavə №32)
11.4.2. Sarsıntı bitdikdən sonra müəllimin göstərişi ilə təxliyə marşrutu üzrə binadan çıxılır. Pilləkənlərdə sıxlıq yaradılmır, uşaqlar nizamla hərəkət edir. (Əlavə №32, Əlavə №31)
11.4.3. Toplanma nöqtəsində sayım aparılır, xəsarətlilər müəyyən edilir və ilkin yardım göstərilir. (Əlavə №21, Əlavə №32)
11.5. Şübhəli əşya, təhlükəli şəxs və məhdudlaşdırma rejimi
11.5.1. Şübhəli əşya (paket, çanta, qutu və s.) aşkar edildikdə ona toxunmaq qadağandır. Hadisə dərhal rəhbərliyə bildirilir, zona boşaldılır və təhlükəsizlik tədbirləri görülür. (Əlavə №31, Əlavə №14)
11.5.2. Məktəbə təhlükəli davranışlı kənar şəxsin daxil olması riski yarandıqda nəzarət rejimi sərtləşdirilir, şagirdlər təhlükəsiz məkanlarda saxlanılır, ehtiyac olduqda aidiyyəti xidmətlərlə əlaqə yaradılır. (Əlavə №14, Əlavə №31)
11.6. Qaz sızması, elektrik qəzası və texniki təhlükə halları
11.6.1. Qaz iyi və ya qaz sızması şübhəsi olduqda:
11.6.1.1. alovlandırıcı vasitələrdən istifadə dayandırılır;
11.6.1.2. məkan havalandırılır;
11.6.1.3. məsul şəxsə və aidiyyəti xidmətə məlumat verilir;
11.6.1.4. zərurət olduqda təxliyə edilir. (Əlavə №31, Əlavə №32)
11.6.2. Elektrik qəzası riski olduqda enerji mənbəyi kəsilir, riskli avadanlıq istifadədən çıxarılır və sahə məhdudlaşdırılır. (Əlavə №9, Əlavə №20, Əlavə №31)
11.7. İlk yardım, toplanma və sayım
11.7.1. Təxliyədən sonra toplanma nöqtəsində hər sinif üzrə sayım aparılır. Əksik olan şagird barədə dərhal rəhbərliyə məlumat verilir və nəzarətsiz axtarışa yol verilmir. (Əlavə №32, Əlavə №31)
11.7.2. Xəsarət alanlara ilkin yardım göstərilir, zərurət olduqda təcili tibbi yardım çağırılır və hadisə üzrə qeydiyyat başlanır. (Əlavə №21, Əlavə №26)
11.8. Sənədləşmə və təkmilləşdirmə
11.8.1. Fövqəladə hal və ya təxliyə məşqi üzrə nəticələr sənədləşdirilir. Əsas diqqət aşkar edilən çatışmazlıqların aradan qaldırılmasına yönəlir: çıxışların vəziyyəti, marşrutun işləkliyi, sayım mexanizmi, xəbərdarlıq sistemi, uşaqların intizamı. (Əlavə №33, Əlavə №31)
11.8.2. Təkmilləşdirmə tədbirləri üzrə icraçılar və müddətlər göstərilir və icra nəzarəti üçpilləli nəzarət mexanizmi ilə izlənir. (Əlavə №31)
XII. Yekun müddəalar
12.1. Qaydaların təsdiqi və qüvvəyə minməsi
12.1.1. Bu Qaydalar məktəbdə əməyin mühafizəsi və texniki təhlükəsizliyin təmin edilməsi məqsədi ilə hazırlanmış daxili normativ sənəddir və məktəbin bütün fəaliyyət sahələrində icra üçün məcburidir. (Əlavə №2, Əlavə №4)
12.1.2. Qaydalar Məktəbin Pedaqoji Şurasında qəbul olunur ,direktorun əmri ilə təsdiq edildlir və əmrdə göstərilən tarixdən qüvvəyə minir. (Əlavə №6)
12.1.3. Qaydaların təsdiqi ilə paralel olaraq məktəbdə bu sənədin icrası üzrə məsul şəxslər, nəzarət mexanizmi və sənədləşmə tələbləri də müəyyən edilir. (Əlavə №6, Əlavə №31)
12.2. Tanışlıq və icra üçün çatdırılma
12.2.1. Qaydalar məktəbin bütün işçilərinə (pedaqoji, texniki, inzibati) icra üçün çatdırılır və hər bir işçi Qaydalarla tanış olduğunu imza ilə təsdiq edir. (Əlavə №23)
12.2.2. Məktəbə müvəqqəti iş görmək üçün gələn usta və fəhlələr, məktəb ərazisində fəaliyyət göstərən üçüncü şəxslər (təmir, texniki xidmət, birgə istifadəçilər və s.) üzrə təhlükəsizlik tələbləri məqsədli təlimatlandırma ilə izah edilir və sənədləşdirilir. (Əlavə №14, Əlavə №24)
12.2.3. Şagirdlərlə təhlükəsizlik qaydaları mütəmadi izah edilir, kabinetlər və tədbirlər üzrə təlimatlandırmalar aparılır və qeydiyyata alınır. (Əlavə №22, Əlavə №25)
12.3. Əlavələrin statusu və tətbiq qaydası
12.3.1. Bu Qaydaların əlavələri Qaydaların ayrılmaz hissəsidir və Qaydalarla eyni hüquqi qüvvəyə malikdir. (Əlavə №1–Əlavə №37)
12.3.2. Qaydaların bəndlərində göstərilən əlavələr həmin bəndin icrası üçün tətbiq edilən sənəd, forma, jurnal və ya proseduru bildirir və məktəbdə faktiki tətbiq olunmalıdır. (Əlavə №23–Əlavə №31)
12.3.3. Əlavələrdə məktəb üçün tələb olunan sənədlər (əmrlər, jurnallar, aktlar, protokollar, təlimat proqramları, siyahılar, planlar) “tapmaq asan” prinsipinə uyğun olaraq vahid qovluq və ya arxiv strukturu ilə saxlanılır. (Əlavə №31)
12.4. Yenilənmə, dəyişiklik və əlavələr
12.4.1. Qaydalar məktəbdə risklərin dəyişməsi, yeni otaq və avadanlıqların istifadəyə verilməsi, yeni fəaliyyətin başlanması (məsələn, STEM, robototexnika, yeni emalatxana avadanlığı), təmir və yenidənqurma işləri, hadisə və mikrozədələrin təhlili nəticəsində zərurət yarandıqda yenilənir. (Əlavə №31, Əlavə №3)
12.4.2. Qaydaların planlı yenilənməsi ildə ən azı bir dəfə həyata keçirilir. Planlı yenilənmə zamanı təlimatlar, yoxlama vərəqləri, risk tədbirləri, FMV normaları və sənədləşmə mexanizmi də nəzərdən keçirilir. (Əlavə №10, Əlavə №31, Əlavə №36)
12.4.3. Dəyişiklik və əlavələr müzakirə edildikdən sonra məktəb direktorunun əmri ilə təsdiq olunur və qüvvəyə mindiyi tarix göstərilir. (Əlavə №6)
12.5. İcra nəzarəti və məsuliyyət
12.5.1. Bu Qaydaların icrasına ümumi nəzarət məktəb direktoruna həvalə edilir. (Əlavə №6)
12.5.2. Qaydaların gündəlik icrasına nəzarət və operativ tədbirlərin görülməsi aidiyyəti məsul şəxslərin və struktur rəhbərlərinin (kabinet məsulları, müavinlər, laboratoriya/texnologiya/STEM/robototexnika məsulları, akt zalı və idman sahəsi üzrə məsullar) vəzifə öhdəliyinə daxildir. (Əlavə №16, Əlavə №31)
12.5.3. Təhlükəsizlik tələblərinin pozulması, qəsdən qaydalara əməl edilməməsi və ya risk barədə məlumatı gizlətmə halları dərhal araşdırılır və məktəb daxili qaydalar çərçivəsində tədbir görülür. (Əlavə №35, Əlavə №31)
12.5.4. Qaydaların icrası üçpilləli inzibati-ictimai nəzarət mexanizmi ilə izlənir, aşkar edilmiş uyğunsuzluqlar üzrə tədbirlər planlaşdırılır və icra sübutları ilə bağlanır. (Əlavə №31)
12.6. Qaydaların tətbiqində əsas yanaşma
12.6.1. Qaydaların tətbiqində əsas məqsəd təhlükəni vaxtında görmək, riski azaltmaq, təkrarlanmanın qarşısını almaq və məktəbin gündəlik fəaliyyətini təhlükəsiz, nizamlı və fasiləsiz saxlamaqdır. (Əlavə №31)
12.6.2. Bu Qaydalarda nəzərdə tutulmayan xüsusi hallar yarandıqda, vəziyyət risk yanaşması ilə qiymətləndirilir, müvəqqəti təhlükəsizlik tədbirləri görülür, sənədləşdirilir və növbəti redaksiyada Qaydalara daxil edilməsi üçün əsaslandırma hazırlanır. (Əlavə №31)
Təsdiq edirəm :
Məktəbin direktoru: _____________________________
M.Y. Tarix __________________
Müəllif
Məktəbşünas
Bilik və təcrübə paylaşan məzmun yaradıcısı.