IV məqalə İstedad Bankının məktəbdaxili idarə olunması, sənədləşmə formaları və illik fəaliyyət mexanizmi

IV məqalə
İstedad Bankının məktəbdaxili idarə olunması, sənədləşmə formaları və illik fəaliyyət mexanizmi

Məktəbdə İstedad Bankı yalnız meyarların müəyyən edilməsi, şagirdlərin seçilməsi və onların inkişaf xəttinin qurulması ilə tamamlanan iş deyil. Bu sistemin həqiqi gücü onun məktəb daxilində necə idarə olunmasında görünür. Çünki istedadla iş fərdi müşahidə, müəllim təşəbbüsü və ya ayrı-ayrı uğurlu nümunələr səviyyəsində qaldıqda davamlı mexanizmə çevrilmir. Belə hallarda bir müddət fəallıq görünə bilər, lakin sistem dəyişən müəllim tərkibindən, rəhbərliyin fərdi münasibətindən və ya təsadüfi təşəbbüslərdən asılı vəziyyətə düşür. Məktəbin peşəkarlığı isə məhz burada sınağa çəkilir. O, istedadı yalnız görürmü, yoxsa onu məktəbin daxili idarəetmə sisteminə çevirə bilirmi. İstedad Bankı məktəbdaxili idarəetmə mexanizmi kimi qurulmadıqda, onun seçmə, inkişaf və monitorinq mərhələləri bir-biri ilə tam bağlanmır. Bunun nəticəsində sənədləşmə zəifləyir, məsuliyyət bölgüsü qarışır, illik iş dövrü aydın görünmür və görülən işin ümumi təsiri zamanla itir.

Məhz buna görə İstedad Bankının məktəbdaxili idarə olunması ayrıca diqqət tələb edən sahədir. Burada əsas məsələ istedadlı uşaqlarla işin aparılması deyil. Əsas məsələ bu işin hansı strukturla təşkil edilməsi, hansı sənədlərlə müşayiət olunması, kim tərəfindən koordinasiya edilməsi, hansı dövrlərlə izlənməsi və ilin sonunda necə qiymətləndirilməsidir. Məktəb bu sistemi daxili qayda, aydın məsuliyyət bölgüsü, sadə və işlək sənəd paketi, illik fəaliyyət təqvimi və etik idarəetmə prinsipləri ilə tamamlamadıqda İstedad Bankı canlı inkişaf mexanizmi yox, yaxşı niyyətli, amma dağınıq təşəbbüs kimi qalır. Bu məqalənin məqsədi İstedad Bankını məktəb səviyyəsində idarə olunan, sənədləşdirilən, izlənilən və yenilənən bir sistem kimi təqdim etməkdir.

1. İstedad Bankının məktəbdaxili idarəetmə mahiyyəti

İstedad Bankının məktəbdaxili idarə olunması o deməkdir ki, məktəbdə istedadla iş ayrı-ayrı müəllimlərin şəxsi həvəsinə və ya epizodik fəaliyyətlərə buraxılmır. Bu sahə məktəbin daxili idarəetmə xəttinə daxil edilir və onun üçün aydın struktur yaradılır. Burada əsas məqsəd bir neçə şagirdin fərdi uğurunu toplamaq deyil. Məqsəd məktəbdə potensialın vaxtında aşkarlanması, əsaslandırılmış şəkildə sənədləşdirilməsi, inkişafının məqsədli dəstəklənməsi, monitorinqinin aparılması və bütün bu prosesin vahid sistem daxilində işləməsidir. İstedad Bankı yalnız siyahı deyil. O, məktəbin şagird potensialına münasibətini idarə edən daxili mexanizmdir.

Bu idarəetmə yanaşmasının əsas üstünlüyü ondan ibarətdir ki, sistem şəxslərdən asılı qalmır. Müəllim dəyişə bilər, rəhbərlik yenilənə bilər, müəyyən fəaliyyətlər bir dövrdə zəifləyə bilər. Amma daxili qayda, sənədləşmə və illik fəaliyyət mexanizmi mövcud olduqda sistem bütövlükdə dağılmır. Məktəbdə görülən işin institusional yaddaşı qorunur. Hər il yeni başlayan iş kimi deyil, inkişaf edən xətt kimi davam etdirilir. Məktəbin peşəkarlığı da burada görünür. O, istedadla işi bir dəfəlik təşəbbüs yox, məktəbdaxili idarəetmə mədəniyyəti kimi qurur.

2. Məktəbdaxili rəhbərlik və ümumi koordinasiya

İstedad Bankı ilə işdə ümumi rəhbərlik məktəb direktoruna məxsus olmalıdır. Çünki bu sistem məktəbin daxili idarəetmə strukturunun bir hissəsidir və strateji səviyyədə məktəb rəhbərliyinin məsuliyyət dairəsinə daxildir. Direktorun əsas vəzifəsi gündəlik əməli işi aparmaq deyil. Onun əsas vəzifəsi bu sistemin məktəbdə rəsmi şəkildə tanınmasını, dəstəklənməsini və davamlılığını təmin etməkdir. Direktor bu sahə üzrə daxili qaydanın təsdiqinə, işçi mexanizmin formalaşmasına, məsuliyyət bölgüsünün aydınlaşdırılmasına və ilin sonunda ümumi nəticələrin nəzərdən keçirilməsinə rəhbərlik etməlidir. Məktəbdə istedadla iş rəhbərlik səviyyəsində görünmədikdə, o, tezliklə köməkçi fəaliyyət kimi qəbul edilir. Halbuki bu sahə məktəbin inkişaf mədəniyyətinə bağlı strateji istiqamətdir.

Gündəlik koordinasiya isə adətən tədris işləri üzrə direktor müavini tərəfindən həyata keçirilməlidir. Çünki bu sahə həm təlim prosesi, həm şagird inkişafı, həm müəllim fəaliyyəti, həm də sənədləşmə ilə bağlıdır. Tədris müavini məlumatların toplanmasını, təqdimatların qəbulu, işçi qrupun fəaliyyətinin təşkili, sənədlərin hərəkəti, mentorluq və monitorinq proseslərinin əlaqələndirilməsini təmin edir. Onun rolu icraedici və əlaqələndirici xarakter daşıyır. Başqa sözlə, direktor sistemin ümumi daşıyıcısıdırsa, tədris müavini həmin sistemin gündəlik işləməsini təmin edən əsas şəxsdir. Bu bölgü aydın olmadıqda ya bütün yük tədris müavininin üzərinə düşür və sistem rəhbərlik dəstəyindən məhrum qalır, ya da məsuliyyət çox yayıldığı üçün heç bir xətt tam işlək olmur.

3. İşçi qrupun yaradılması və funksiyası

İstedad Bankı ilə bağlı qərarların və proseslərin bir nəfərin baxışı ilə idarə olunması düzgün deyil. Məktəbdə bu iş üçün funksional və çevik işçi qrup yaradılması məqsədəuyğundur. Bu qrup çoxsaylı olmamalıdır, amma məktəbin əsas peşəkar baxışlarını bir araya gətirməlidir. Adətən tədris işləri üzrə direktor müavini, müvafiq fənn müəllimləri, sinif rəhbərləri, məktəb psixoloqu və ehtiyac olduqda məktəb rəhbərliyinin digər nümayəndələri bu qrupun tərkibində təmsil oluna bilər. Burada əsas prinsip tərkibin zənginliyi yox, qərarın peşəkar balansla formalaşmasıdır.

İşçi qrupun funksiyası yalnız namizədlərə baxmaqla məhdudlaşmamalıdır. Bu qrup ilkin təqdimatların nəzərdən keçirilməsi, sübut bazasının yetərliliyinin qiymətləndirilməsi, əlavə müşahidə qərarlarının verilməsi, mentorluq xəttinin uyğunluğuna baxılması, yarımillik monitorinq nəticələrinin müzakirəsi, problemli və sərhəd halların dəyərləndirilməsi və ilin sonunda ümumi proqram təhlilinin aparılması ilə də məşğul olmalıdır. Bu qrupun işi formal iclas keçirməyə yox, qərar və proses keyfiyyətini artırmağa xidmət etməlidir. Məktəb rəhbərliyi işçi qrupu kağız üzərində yaratmaqla kifayətlənməməli, ona aydın funksiya və iş ritmi verməlidir.

4. Məsuliyyət bölgüsünün aydın müəyyən edilməsi

İstedad Bankının güclü işləməsi üçün məktəbdə rol və məsuliyyətlər aydın şəkildə bölüşdürülməlidir. Müəllim təqdim edir. Sinif rəhbəri ümumi inkişaf və davranış xəttini tamamlayır. Psixoloq ehtiyac olduqda uşağın daxili resursları və rifahı ilə bağlı peşəkar rəy verir. Mentor inkişaf yolunu müşayiət edir. Tədris müavini koordinasiya edir. Direktor isə sistemin rəsmi və strateji daşıyıcısı kimi təsdiq və ümumi nəzarət funksiyasını yerinə yetirir. Bu xətt yazılmadıqda prosesdə qarışıqlıq yaranır. Hər kəs işi başqasının görəcəyini düşünür və sistem dağınıq işləməyə başlayır.

Məsuliyyət bölgüsünün yazılı şəkildə müəyyən edilməsi vacibdir. Çünki ağızdan-ağıza ötürülən anlaşmalar davamlı sistem yaratmır. Məktəbdaxili qaydada və ya təsdiq olunmuş mexanizmdə bu bölgü aydın görünməlidir. Kim təqdimat hazırlayır. Kim sənədi qəbul edir. Kim iclasa çıxarır. Kim protokolu yazır. Kim qərarı təsdiq edir. Kim mentor görüşlərinə baxır. Kim illik hesabat hazırlayır. Bu suallara əvvəlcədən cavab verildikdə sistem həm daha şəffaf olur, həm də sonradan yaranan anlaşılmazlıqlar azalır. Peşəkar idarəetmə məhz məsuliyyətin yazılı şəkildə dəqiqləşdirilməsi ilə güclənir.

5. İstedad Bankı üzrə əsas sənədlər paketi

İstedad Bankı ilə işdə sənədləşmə bürokratik yük kimi deyil, prosesin yaddaşı və əsaslandırma mexanizmi kimi qurulmalıdır. Məktəb çoxsaylı və ağır sənədlərlə sistemi ləngitməməlidir. Eyni zamanda sənədsiz iş də peşəkar görünmür və davamlılıq yaratmır. Buna görə sadə, aydın və işlək sənədlər paketi formalaşdırılmalıdır. Bu paketə ən azı aşağıdakılar daxil olmalıdır: məktəbdaxili əsas qayda və ya iş mexanizmi sənədi, namizədlik vərəqi, müşahidə forması, portfolio siyahısı, baxış qrupu protokolu, qərar cədvəli, şagird üzrə qısa inkişaf xətti forması, mentor görüş qeydi, rüblük və yarımillik monitorinq forması, illik ümumi təhlil sənədi və növbəti il üçün yenilənmə qeydi.

Burada əsas məsələ sənədlərin adını sadalamaq deyil. Hər sənədin funksiyası da aydın olmalıdır. Namizədlik vərəqi ilkin təqdimatı və onun əsaslandırmasını göstərir. Müşahidə forması konkret davranış və ya məhsulun qeydə alınmasına xidmət edir. Portfolio siyahısı sübutların sistemləşdirilməsini təmin edir. Baxış qrupu protokolu müzakirənin və qərarın rəsmi izi olur. Qərar cədvəli qəbul edilən nəticələri ümumiləşdirir. İnkişaf xətti forması şagird üzrə məqsədli istiqaməti göstərir. Mentor görüş qeydi prosesin davamlı izlənməsinə kömək edir. Monitorinq forması irəliləyişin, çətinliyin və korreksiya ehtiyacının görünməsinə imkan verir. İllik təhlil sənədi isə məktəbin bu sahədə ümumi nəticəsini və növbəti il üçün ehtiyaclarını göstərir. Sənəd paketi nə qədər sadə və işlək qurularsa, sistem bir o qədər davamlı işləyər.

6. Sənədlərin minimum məzmunu və işləkliyi

Sənədləşmədə başqa bir vacib məsələ də budur ki, sənədlər yalnız mövcud olmasın, işlək də olsun. Məktəb hər sənəd üçün minimum məzmun çərçivəsi müəyyən etməlidir. Namizədlik vərəqində şagirdin adı, sinfi, istiqaməti, təqdim edən şəxs, əsas meyarlar, ilkin faktlar və tarix yer almalıdır. Müşahidə formasında müşahidə olunan meyar, konkret davranış və ya məhsul, müşahidə müddəti, müşahidəni aparan şəxs və qısa yekun qeyd göstərilməlidir. Portfolio siyahısında daxil edilən materialın adı, növü, tarixi və hansı meyarı dəstəklədiyi qeyd olunmalıdır. Protokolda iştirakçılar, baxılan namizədlər, müzakirə xətti, qərar və əsaslandırma yer almalıdır. İnkişaf xətti formasında istiqamət, məqsəd, fəaliyyət, məsul şəxs və izləmə müddəti görünməlidir.

Bu cür minimum çərçivə sənədləri ağırlaşdırmır. Əksinə, onları faydalı edir. Məktəbdə çox vaxt problem sənədin olmaması deyil, sənədin ya həddən artıq uzun, ya da həddən artıq boş olmasıdır. Çox uzun sənəd işlənmir. Çox boş sənəd isə qərara əsas vermir. Doğru yol ortadır. Sənəd həm sadə, həm də dəlil daşıyan olmalıdır. Məktəbin işi asanlaşdıran sənəd həmişə daha çox yaşayır, yalnız yoxlamaya hesablanan sənəd isə qısa müddətdə formal xarakter alır.

7. İclas və qərarvermə mexanizmi

İstedad Bankı ilə bağlı məktəbdaxili qərarlar aydın iclas mexanizmi üzərində qurulmalıdır. Bu iclaslar təsadüfi çağırışlarla deyil, müəyyən olunmuş ritmlə keçirilməlidir. Adətən ilkin təqdimatlar toplandıqdan sonra baxış iclası, yarımillik nəticələr üzrə ümumi baxış iclası, monitorinq əsasında korreksiya tələb edən hallar üzrə məqsədli iclas və ilin sonunda ümumi təhlil iclası məqsədəuyğundur. Məktəb bu iclasları həddən artıq çox etməməlidir. Amma onları yalnız problem yarananda da çağırmamalıdır. Məqsəd işin ritmini qorumaqdır.

Qərarvermə mexanizmi də əvvəlcədən aydın yazılmalıdır. Məktəb üçün ən sağlam yanaşma budur ki, baxış qrupu qiymətləndirmə və tövsiyə funksiyasını yerinə yetirsin, tədris müavini prosesi koordinasiya etsin, direktor isə yekun təsdiq versin. Qərarlar yalnız “qəbul edildi” və ya “qəbul edilmədi” kimi sərt formada qurulmamalıdır. Daha peşəkar yanaşma ondan ibarətdir ki, şagird İstedad Bankına daxil edilir, əlavə müşahidəyə götürülür, inkişaf xətti korreksiya olunur, müvəqqəti fasilə verilir və ya hazırkı mərhələdə kifayət qədər əsas olmadığı qeyd olunur. Bu çevik qərar formaları məktəbə sərt və tələsik hökm yox, mərhələli idarəetmə imkanı verir.

8. İllik fəaliyyət dövrünün qurulması

İstedad Bankı ilə bağlı iş məktəbdə illik ritm üzrə təşkil olunmalıdır. Sistem yalnız ehtiyac yarananda işə düşən mexanizm kimi qaldıqda davamlılıq itir. Buna görə məktəb bu sahə üzrə illik fəaliyyət dövrü formalaşdırmalıdır. Tədris ilinin əvvəlində məlumatlandırma və müşahidə xəttinin işə salınması, ilk mərhələdə namizədlərin irəli sürülməsi, növbəti mərhələdə sübutların toplanması və baxış iclaslarının keçirilməsi, yarımillikdə inkişaf və mentorluq xəttinin ümumi qiymətləndirilməsi, ikinci yarımildə fəaliyyətlərin davamı və korreksiyası, tədris ilinin sonunda isə ümumi təhlil və növbəti il üçün yenilənmə ən məntiqli dövrdür.

Bu dövrilik məktəbə həm planlı işləməyə, həm də sistemin unudulmamasına kömək edir. Hər şey eyni anda edilməyə çalışıldıqda keyfiyyət itir. Heç nə vaxtında edilmədikdə isə sistem formal xarakter alır. Məktəb üçün ən doğru yol işi tədris ili ritminə bağlamaqdır. Belə olduqda həm müəllimlər nə vaxt nə gözlədiyini bilir, həm sənədlər yığılır, həm də monitorinq və inkişaf xətti bir-birindən qopmur. İllik fəaliyyət mexanizmi İstedad Bankını yaşayan sistemə çevirən əsas çərçivədir.

9. Pedaqoji Şura və məktəbdaxili təsdiq mexanizmi

İstedad Bankı yalnız işçi qrupun təşəbbüsü səviyyəsində qalmamalıdır. Onun məktəb daxilində daha geniş tanınması və legitimliyi üçün ümumi pedaqoji müzakirə də vacibdir. Burada məqsəd hər fərdi qərarı Pedaqoji Şuraya çıxarmaq deyil. Məqsəd bu sistemin məktəbin inkişaf və təlim siyasətinin bir hissəsi kimi qəbul edilməsidir. Məktəb bu sahə üzrə ümumi mexanizmi, illik fəaliyyət məntiqini və ilin sonunda ümumi nəticələri Pedaqoji Şurada müzakirə etməklə işin kollektiv xarakterini gücləndirə bilər.

Bu, iki cəhətdən vacibdir. Birincisi, müəllim kollektivi bu sistemi yalnız seçmə mexanizmi kimi yox, məktəbin pedaqoji inkişaf xətti kimi qəbul edir. İkincisi isə proses rəhbərlik dəstəyi ilə yanaşı kollektiv məsuliyyət daşımağa başlayır. Direktorun təsdiqi və Pedaqoji Şurada ümumi müzakirə İstedad Bankını məktəbin daxili həyatında görünən və tanınan sistemə çevirir. Bu yanaşma işin şəxsi təşəbbüsdən çıxıb məktəbin ortaq peşəkar sahəsinə çevrilməsinə kömək edir.

10. Məxfilik və etik idarəetmə qaydası

İstedad Bankının məktəbdaxili idarə olunmasında məxfilik və etik yanaşma ayrıca qayda səviyyəsində qorunmalıdır. Şagird haqqında toplanan müşahidələr, mentor qeydləri, psixoloji məlumatlar və qərarlar ehtiyatla işlənməlidir. Məktəb daxilində hər kəsin bütün məlumatlara çıxışı olmamalıdır. Məlumat yalnız iş üçün zəruri olan həddə paylaşılmalıdır. Bu, həm peşəkar etikaya, həm də şagirdin ləyaqətinə hörmətin tələbidir. Məktəb bir uşağı istedadlı kimi tanıyarkən onu psixoloji yük altına salmamalı, onu nümayiş obyektinə çevirməməli və digər şagirdlərdə görünməz müqayisə hissi yaratmamalıdır.

Etik yanaşma dil seçimində də görünməlidir. Məktəb sənədlərində və ünsiyyətdə “ən güclü”, “ən seçilən”, “digərlərindən üstün” kimi ifadələrdən uzaq durmaq daha məqsədəuyğundur. Məqsəd uşağın üstünlüyünü elan etmək deyil, onun potensialını məqsədli şəkildə dəstəkləməkdir. Eyni zamanda digər şagirdlərin dəyərini azaltmayan, istedadı fərqlilik kimi qəbul edən, amma ayrı-seçkilik yaratmayan dil seçilməlidir. İstedad Bankı etik idarə olunmadıqda yaxşı niyyətlə yaradılmış sistem belə məktəbdə gərginlik və yanlış qavrayış yarada bilər.

11. Bərabərlik prinsipi və az görünən qrupların qorunması

İstedad Bankının məktəbdaxili idarəetməsində bərabərlik prinsipi xüsusi yer tutmalıdır. Məktəb yalnız açıq şəkildə parlayan, yarışlara çıxan, özünü sərbəst göstərən və resurs baxımından üstün imkanlara malik uşaqlarla işləyərsə, sistem ədalətli görünməz. Buna görə məktəb az görünən, amma yüksək potensial daşıyan uşaqları ayrıca diqqətdə saxlamalıdır. Buraya sakit istedadlılar, sosial imkanları məhdud olanlar, özünü asan ifadə etməyənlər, həm qabiliyyət, həm də müəyyən çətinlik daşıyan uşaqlar daxildir. Məktəbin peşəkarlığı bir qədər də buradan görünür. O, yalnız görünəni görürmü, yoxsa görünməyə ehtiyacı olanı da üzə çıxara bilirmi.

Bu prinsip məktəbdaxili idarəetmədə yalnız fikir kimi qalmalı deyil. İşçi qrup təqdimatlara baxarkən, illik təhlil apararkən və sistemin ümumi nəticələrini qiymətləndirərkən də bu suala qayıtmalıdır. Hər il eyni tip şagirdlər seçilirsə, müəyyən istiqamətlər həmişə kənarda qalırsa, sakit istedadlar az görünürsə və ya yalnız imkanlı uşaqlar daha çox təmsil olunursa, deməli sistemdə yenidən baxılmalı tərəf var. Məktəb öz mexanizmini yalnız işlətməməli, onun ədalətini də izləməlidir.

12. Müəllim və mentor hazırlığı

İstedad Bankının davamlı işləməsi üçün məktəbdə müəllim və mentorların bu sahəyə hazırlanması da vacibdir. Məktəb bu işi yalnız fərdi bacarıq və şəxsi həvəsə buraxmamalıdır. Müəllimlər bilməlidirlər ki, istedadın ilkin əlamətlərini necə müşahidə etsinlər, təqdimat sənədini necə hazırlasınlar, müşahidəni necə qeydə alsınlar, fərqli istedad istiqamətlərinə necə yanaşsınlar və uşağı necə yükləməsinlər. Mentorlar isə görüşlərin təşkili, məqsəd qoyma, dəstək formaları, monitorinq və etik ünsiyyət qaydaları üzrə ortaq iş dili qazanmalıdırlar.

Bu hazırlıq uzunmüddətli kurs şəklində olmasa da olar. Məktəb daxilində qısa seminarlar, birgə müzakirələr, nümunə sənədlərlə iş, əvvəlki illərin təhlili və metodik xatırlatmalar da bu sahədə faydalı ola bilər. Məqsəd müəllimləri əlavə yükləmək deyil. Məqsəd onların bu sistemdə öz rolunu daha aydın və inamlı yerinə yetirməsinə şərait yaratmaqdır. Məktəb komandasının bacarığı güclənmədikdə İstedad Bankı ya dar çevrənin işi kimi qalır, ya da eyni keyfiyyətdə davam etdirilə bilmir.

13. Məktəbdaxili hesabatlılıq və ümumi təhlil

İstedad Bankı üzrə ilin sonunda ümumi təhlilin aparılması vacibdir. Bu təhlil sadəcə görülən işlərin sadalanması üçün deyil. Məqsəd sistemin özünə baxmaqdır. Məktəb sual verməlidir: neçə şagird daxil edildi, hansı istiqamətlər üzrə daha çox iş aparıldı, hansı sahələr zəif qaldı, mentorluq nə verdi, monitorinq nə göstərdi, uşaqların rifahı qorundumu, sakit istedadlar kifayət qədər görünə bildimi, sənədləşmə işlək oldumu, valideynlə əməkdaşlıq necə quruldu. Belə təhlil aparılmadıqda sistem hər il sıfırdan başlayırmış kimi görünür. Halbuki məktəb ilin sonunda özünə baxmağı bacardıqda növbəti il üçün daha yetkin mexanizm qura bilir.

Hesabatlılıq burada formal hesabat demək deyil. Məqsəd yuxarıya rəqəm verməkdən daha çox, daxili peşəkar baxış formalaşdırmaqdır. Məktəb öz proqramını özü təhlil etdikdə güclü və zəif tərəflərini görür. Bu baxış növbəti ilin planını daha real və daha dəqiq edir. Beləliklə, İstedad Bankı yalnız şagird haqqında məlumat yığan mexanizm yox, məktəbin özünü inkişaf etdirən daxili alətinə çevrilir.

14. Növbəti il üçün yenilənmə və davamlılıq

İstedad Bankının məktəbdaxili idarə olunmasında davamlılıq əsas prinsip olmalıdır. Məktəb bir il qurduğu sistemi növbəti il eyni formalarda kor-koranə təkrarlamamalıdır. İllik təhlildən sonra sistem yenilənməlidir. Hansı sənədlər artıq işləmədi, hansılar daha sadələşdirilməlidir, hansı mərhələlər ləng idi, hansı fəaliyyətlər daha təsirli oldu, hansı qruplar zəif görüldü, hansı mentorluq xətti uğurlu nəticə verdi, bunların hamısı növbəti il üçün dəyişiklik qərarına çevrilməlidir. Məktəb dəyişməyən sistem yaratmamalıdır. O, öyrənən sistem qurmalıdır.

Davamlılıq eyni zamanda işin şəxslərdən asılı qalmaması ilə bağlıdır. Sənədləşmə, protokollaşdırma, illik təhlil və yazılı mexanizm bu baxımdan məktəbin gələcək yaddaşını qoruyur. Hər yeni tədris ilində məktəb “yenidən nə edək” sualına sıfırdan cavab axtarmır. Əksinə, əvvəlki ilin təcrübəsini götürür, onu yeniləyir və irəli aparır. Bu, peşəkar idarəetmənin əlamətidir. Məktəbin gücü yalnız yaxşı iş görməsində deyil, yaxşı işi davam etdirə bilməsində görünür.

İstedad Bankının məktəbdaxili idarə olunması, sənədləşmə formaları və illik fəaliyyət mexanizmi bu sistemin real gücünü müəyyən edən əsas sahədir. Burada əsas məsələ istedadlı uşaqlarla maraqlanmaq deyil. Əsas məsələ bu marağı məktəbdaxili qaydaya, sənədə, məsuliyyət bölgüsünə, illik iş ritminə, etik prinsiplərə və özünüqiymətləndirmə mədəniyyətinə çevirməkdir. Məktəb bu sistemi nə qədər sadə, aydın, ölçülü və davamlı qurarsa, İstedad Bankı da bir o qədər işlək olar. Formal siyahı ilə işləyən məktəb istedadı qeyd edir. İdarə olunan sistem quran məktəb isə istedadı qoruyur, inkişaf etdirir və məktəbin ümumi pedaqoji mədəniyyətini yüksəldir.

İstedad Bankının həqiqi dəyəri bir neçə şagirdin seçilməsində deyil. Onun həqiqi dəyəri məktəbin öz daxilində potensialı görən, onu sənədləşdirən, inkişaf etdirən, izləyən və hər il yenidən qiymətləndirən peşəkar mexanizm qura bilməsindədir. Məktəbin peşəkarlığı təkcə uşağı görməsində yox, gördüyünü sistemə çevirə bilməsində görünür. Məhz bu zaman İstedad Bankı ayrıca layihə olmur. O, məktəbin idarəetmə düşüncəsinin, inkişaf mədəniyyətinin və uşağa diqqətli yanaşmasının canlı göstəricisinə çevrilir.

Qeyd 1. Tövsiyə olunan əsas sənədlər

İstedad Bankı ilə işdə aşağıdakı sənədlərin olması məqsədəuyğundur: məktəbdaxili iş mexanizmi və ya əsas qayda sənədi, namizədlik vərəqi, müşahidə forması, portfolio siyahısı, baxış qrupu protokolu, qərar cədvəli, şagird üzrə qısa inkişaf xətti, mentor görüş qeydi, monitorinq forması, illik ümumi təhlil sənədi və növbəti il üçün yenilənmə qeydi.

Qeyd 2. İllik fəaliyyət mexanizmi üzrə tövsiyə olunan ardıcıllıq

Tədris ilinin əvvəlində məlumatlandırma və müşahidə xəttinin işə salınması, ilk mərhələdə namizədlərin irəli sürülməsi, növbəti mərhələdə sübutların toplanması və baxış iclaslarının keçirilməsi, yarımillikdə inkişaf və mentorluq xəttinin ümumi qiymətləndirilməsi, ikinci yarımildə fəaliyyətlərin davamı və korreksiyası, ilin sonunda isə ümumi təhlil və növbəti il üçün yenilənmə ən məqsədəuyğun illik ardıcıllıq hesab edilə bilər.