Sinif rəhbərliyinin Əsasnaməsi  (layihə)

 Ümumi təhsil müəssisəsində sinif rəhbərinin fəaliyyəti haqqında Əsasnamə  (layihə)

(  Ümumi təhsil müəssisəsində sinif rəhbərinin fəaliyyəti haqqında Əsasnamə  ____________ Regional Təhsil İdarəsinin ___________ rayon ________________________ məktəbinin Pedaqoji Şurasının _____________ tarixli _____№- li iclasının ____№-li Qərarı ilə qəbul edilmiş və məktəb direktorunun ____________ tarixli ______№-li əmri ilə təsdiq edilmişdir )

 1. Ümumi müddəalar

1.1. Əsasnamənin hüquqi statusu

1.1.1. Bu Əsasnamə ümumi təhsil müəssisəsində sinif rəhbərliyinin təşkili, həyata keçirilməsi, əlaqələndirilməsi və tənzimlənməsi qaydalarını müəyyən edən daxili normativ sənəddir.

1.1.2. Əsasnamə sinif rəhbərliyinin məktəbin təlim-tərbiyə sistemində yerini, ümumi fəaliyyət çərçivəsini, əsas təşkilati yanaşmalarını və məktəbdaxili tətbiq qaydalarını müəyyən edir.

1.1.3. Bu Əsasnamənin müddəaları sinif rəhbərliyi fəaliyyətinin vahid yanaşma, planlılıq, ardıcıllıq, məsuliyyət və praktik uyğunluq əsasında qurulmasına xidmət edir.

1.1.4. Əsasnamə sinif rəhbərliyi ilə bağlı məktəbdaxili planlaşdırma, iş bölgüsü, əməkdaşlıq və qiymətləndirmə işinin təşkilində əsas çərçivə sənədi kimi tətbiq olunur.

1.2. Əsasnamənin təyinatı

1.2.1. Bu Əsasnamənin təyinatı sinif rəhbərliyinin mahiyyətini, məqsədini, məktəbdaxili rolunu və təşkilati sərhədlərini aydın müəyyən etməkdən ibarətdir.

1.2.2. Əsasnamə sinif rəhbərliyinin formal təhkim olunmuş status deyil, şagirdlərin inkişafı, sinif kollektivinin formalaşdırılması, profilaktik və müşayiətedici işin təşkili, məktəb–ailə əməkdaşlığının qurulması və aidiyyəti şəxslərlə əlaqələndirilmiş fəaliyyət sahəsi olduğunu təsbit edir.

1.2.3. Əsasnamə sinif rəhbərliyi fəaliyyətinin məktəbin real ehtiyaclarına, şagirdlərin yaş və inkişaf xüsusiyyətlərinə, təhsil səviyyələrinin fərqlərinə və məktəbdaxili idarəetmə məntiqinə uyğun qurulmasına təşkilati əsas yaradır.

1.3. Tətbiq dairəsi

1.3.1. Bu Əsasnamə direktorun əmri ilə sinif rəhbəri təyin olunmuş pedaqoji işçilərə birbaşa şamil edilir.

1.3.2. Əsasnamənin müddəaları ibtidai, ümumi orta və tam orta təhsil səviyyələri üzrə fəaliyyət göstərən sinif rəhbərlərinin işində tətbiq olunur.

1.3.3. Bu Əsasnamə sinif rəhbərliyi fəaliyyətinin təşkili və əlaqələndirilməsi baxımından məktəb rəhbərliyi, təlim-tərbiyə işləri üzrə direktor müavini, təsərrüfat işləri üzrə direktor müavini, fənn müəllimləri, məktəb psixoloqu, UBTR, kitabxanaçı, dərnək rəhbərləri, valideynlər, sinif valideyn komitəsi və digər aidiyyəti şəxslər üçün istiqamətverici sənəd kimi nəzərə alınır.

1.3.4. Əsasnamə sinif rəhbərliyi ilə bağlı məktəbdaxili işin təşkili, qarşılıqlı fəaliyyətin qurulması və məsuliyyət bölgüsünün aydınlaşdırılması üçün əsas sənəd kimi istifadə olunur.

1.4. Hüquqi əsaslar

1.4.1. Sinif rəhbərliyi fəaliyyəti Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasına, “Təhsil haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununa, “Ümumi təhsil haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununa, uşaq hüquqlarının müdafiəsi ilə bağlı qüvvədə olan normativ hüquqi aktlara, ümumi təhsil müəssisəsinin fəaliyyətini tənzimləyən aidiyyəti sənədlərə, təhsilverənlərin etik davranış qaydalarına, təhsil müəssisələrində psixoloji xidmətin təşkili, ümumi təhsil müəssisələrində peşəyönümü xidmətinin həyata keçirilməsi və inklüziv təhsilin təşkili ilə bağlı qüvvədə olan qaydalara əsaslanır.

1.4.2. Sinif rəhbəri öz fəaliyyətində ümumi təhsil müəssisəsinin nizamnaməsini, daxili intizam qaydalarını, pedaqoji şuranın qərarlarını, direktorun əmrlərini, məktəbin təsdiq edilmiş fəaliyyət planlarını, tədris-pedaqoji sənədlərin aparılması və saxlanılması qaydalarını, habelə bu Əsasnaməni rəhbər tutur.

1.4.3. Bu Əsasnamə ilə qüvvədə olan normativ sənədlər arasında ziddiyyət yarandıqda, hüquqi qüvvəsi daha yüksək olan sənəd əsas götürülür.

1.5. Əsas anlayışlar

1.5.1. Sinif rəhbərliyi — ümumi təhsil müəssisəsində konkret sinif üzrə tərbiyə, müşayiət, profilaktika, əməkdaşlıq, əlaqələndirmə və inkişafyönlü işin planlı şəkildə təşkili ilə bağlı pedaqoji fəaliyyət sahəsidir.

1.5.2. Sinif rəhbəri — direktorun əmri ilə müəyyən edilmiş sinif üzrə şagird kollektivinin inkişafını, münasibətlər sistemini, valideynlərlə əməkdaşlığı, sinifdaxili və sinifdənxaric işi, aidiyyəti şəxslərlə qarşılıqlı fəaliyyəti əlaqələndirən pedaqoji işçidir.

1.5.3. Sinif kollektivi — eyni sinfə aid şagirdlərdən ibarət, ümumi qaydalar, qarşılıqlı hörmət, birgə fəaliyyət və ortaq məsuliyyət əsasında formalaşan sosial-pedaqoji mühitdir.

1.5.4. Müşayiət — şagirdin təhsil, davranış, ünsiyyət, uyğunlaşma və sosial inkişafı ilə bağlı vəziyyətin izlənilməsi, ehtiyac yarandıqda aidiyyəti şəxslərlə birgə dəstək tədbirlərinin təşkilidir.

1.5.5. Profilaktik iş — davamiyyətsizlik, intizam pozuntusu, zorakılıq riski, sosial təcrid, uyğunlaşma çətinliyi, zərərli davranış meylləri və digər arzuolunmaz halların qarşısının alınmasına yönəlmiş qabaqlayıcı fəaliyyət sistemidir.

1.5.6. Əməkdaşlıq — sinif rəhbərinin məktəb rəhbərliyi, müəllimlər, valideynlər, sinif valideyn komitəsi, psixoloq, UBTR, kitabxanaçı, dərnək rəhbərləri və digər aidiyyəti şəxslərlə sinif üzrə məqsədyönlü və əlaqələndirilmiş iş aparmasıdır.

1.5.7. Sinifdaxili iş — sinif rəhbərinin sinif kollektivi daxilində münasibətlərin təşkili, sinif qaydalarının formalaşdırılması, ümumi iştirak və məsuliyyət mühitinin yaradılması ilə bağlı fəaliyyətidir.

1.5.8. Sinifdənxaric iş — tədris məşğələlərindən kənar, lakin sinfin tərbiyə, inkişaf və sosiallaşma məqsədləri ilə bilavasitə bağlı olan fəaliyyət formalarıdır.

1.5.9. Məktəbdənkənar iş — məktəb hüdudlarından kənarda və ya məktəb proqramından əlavə təşkil olunan, şagirdlərin maraq, meyl, sosial iştirak və dünyagörüşünün inkişafına xidmət edən fəaliyyətlərdir.

1.5.10. Sinif valideyn komitəsi — sinif rəhbəri və valideynlər arasında əməkdaşlığın təşkili, sinif üzrə ümumi məsələlərin müzakirəsi və valideyn iştirakının əlaqələndirilməsi məqsədilə formalaşdırılan valideyn təmsilçiliyi qurumudur.

1.5.11. Növbətçilik — məktəbdə müəyyən olunmuş qaydalara uyğun olaraq nizam-intizamın, səliqə-sahmanın, təhlükəsiz və məsuliyyətli davranış mühitinin dəstəklənməsinə xidmət edən təşkilati fəaliyyətdir.

1.5.12. Sənədləşmə — sinif rəhbərliyinin planlaşdırılması, həyata keçirilməsi, izlənilməsi və ümumiləşdirilməsi ilə bağlı lazım olan sənədlərin, qeydlərin, arayış və hesabat materiallarının müəyyən olunmuş qaydada aparılmasıdır.

1.5.13. Riskli hal — şagirdin davamiyyətinə, davranışına, təhlükəsizliyinə, mənəvi-psixoloji vəziyyətinə, təlimə münasibətinə, sinifdaxili mövqeyinə və ya hüquq və mənafeyinə mənfi təsir göstərə bilən, vaxtında diqqət və aidiyyəti tədbir tələb edən vəziyyətdir.

1.5.14. Adaptasiya — şagirdin yeni təhsil mərhələsinə, yeni sinif mühitinə, yeni müəllimlərə və yeni məktəb tələblərinə uyğunlaşma prosesidir.

1.5.15. Keçid mərhələsi — şagirdin ibtidai, ümumi orta və tam orta təhsil səviyyələri arasında keçid etdiyi, əlavə müşayiət və diqqət tələb edən dövrdür.

1.5.16. Davamiyyət — şagirdin dərs məşğələlərində və məktəbin müəyyən etdiyi fəaliyyətlərdə müntəzəm iştirakı ilə bağlı göstəricidir.

1.5.17. Gecikmə — şagirdin müəyyən olunmuş dərs və ya fəaliyyət vaxtına gec qoşulması halıdır.

1.5.18. Nizam-intizam — məktəbdaxili qaydalara, davranış normalarına və ümumi təşkilati tələblərə əməl olunması vəziyyətidir.

1.5.19. Təlimə münasibət — şagirdin dərsə, tapşırığa, öyrənmə prosesinə və akademik məsuliyyətə yanaşma səviyyəsidir.

1.5.20. Məktəb həyatında iştirak — şagirdin tədris, tərbiyə, ictimai, yaradıcı və təşkilati fəaliyyətlərdə fəallıq göstərməsi və məktəb mühitinə qoşulmasıdır.

1.5.21. Sinif saatı — sinif rəhbərinin şagirdlərlə planlı pedaqoji ünsiyyət, maarifləndirmə, münasibətlərin tənzimlənməsi və tərbiyə işi apardığı əsas iş formasıdır.

1.5.22. Sinif iclası — sinif üzrə ümumi məsələlərin müzakirə olunduğu, şagirdlərin rəy və iştirakının təmin edildiyi təşkilati iş formasıdır.

1.5.23. Sinif aktivi — sinif üzrə ümumi işin təşkili, təşəbbüslərin dəstəklənməsi və sinifdaxili iştirakın gücləndirilməsi üçün müəyyən edilmiş şagird fəalları qrupudur.

1.5.24. Ümumi məsuliyyət mühiti — sinifdə hər bir şagirdin öz davranışına, ümumi işə, məktəb əmlakına və kollektiv nəticələrinə cavabdeh münasibət göstərdiyi pedaqoji mühitdir.

1.5.25. Məktəbə və sinfə aidlik hissi — şagirdin özünü sinfin və məktəbin dəyərli üzvü kimi hiss etməsi, ümumi mühitə bağlılıq göstərməsi və iştirak etməyə meylli olmasıdır.

1.5.26. Davranış mədəniyyəti — şagirdin ünsiyyətdə, münasibətlərdə, məktəb qaydalarına əməl etmədə və ümumi davranışında etik, nizamlı və hörmətli yanaşma nümayiş etdirməsidir.

1.5.27. İnklüzivlik — sinif rəhbərliyində bütün şagirdlərin fərdi xüsusiyyətləri, imkanları və ehtiyacları nəzərə alınmaqla onların bərabər iştirakına və inkişafına şərait yaradılması prinsipidir.

1.5.28. Fərdi yanaşma — şagirdin yaş, inkişaf, davranış, təlim və sosial vəziyyət xüsusiyyətləri nəzərə alınmaqla onunla məqsədyönlü işin qurulmasıdır.

1.5.29. İşçi qeyd — sinif rəhbərinin müşahidə etdiyi vəziyyətlər, aparılmış söhbətlər, razılaşdırılmış addımlar və digər mühüm məqamlarla bağlı istifadə etdiyi qısa xidməti qeyddir.

1.5.30. Müşahidə materialı — sinif rəhbərinin şagird, sinif kollektivi və ya konkret vəziyyətlə bağlı topladığı və sonrakı işdə istifadə etdiyi qeydlər, vərəqlər və digər işçi məlumatlardır.

1.5.31. Şagird haqqında ümumi məlumat vərəqi — sinif rəhbərinin operativ istifadəsi üçün şagird və valideyn haqqında əsas məlumatları, ilkin qeydləri və mühüm işçi məlumatları özündə əks etdirən sənəddir.

1.5.32. Şagird üzrə fərdi müşahidə və inkişaf vərəqi — şagirdin təlimə münasibəti, davranışı, ünsiyyəti, güclü tərəfləri, çətinlikləri və görülmüş müşayiət tədbirləri barədə işçi məlumatları əks etdirən sənəddir.

1.5.33. Valideynlə fərdi görüş — şagirdin inkişafı, davranışı, davamiyyəti, təlimə münasibəti və digər məsələlərlə bağlı sinif rəhbəri ilə valideyn arasında aparılan məqsədyönlü işgüzar görüşdür.

1.5.34. Valideyn iclası — sinif üzrə ümumi məsələlərin, məktəb–ailə əməkdaşlığının, davranış, davamiyyət və digər aktual mövzuların kollektiv qaydada müzakirə olunduğu iş formasıdır.

1.5.35. Ümumiləşdirici arayış — sinif rəhbərinin müəyyən dövr üzrə apardığı işin nəticələrini, müşahidə etdiyi dinamikanı, çətinlikləri və növbəti istiqamətləri qısa və sistemli şəkildə əks etdirən rəsmi iş sənədidir.

2. Sinif rəhbərliyinin məqsədi və mahiyyəti

2.1. Sinif rəhbərliyinin ümumi məqsədi

2.1.1. Sinif rəhbərliyinin ümumi məqsədi şagirdlərin təhlükəsiz, nizamlı, hörmətə əsaslanan və inkişafyönlü məktəb mühitində təhsil almalarına, şəxsiyyət, davranış, ünsiyyət, məsuliyyət və sosial iştirak baxımından formalaşmalarına sistemli pedaqoji dəstək verməkdir.

2.1.2. Sinif rəhbərliyi sinif üzrə tərbiyə, müşayiət, profilaktika, əməkdaşlıq və əlaqələndirmə işinin vahid məqsəd və ardıcıl yanaşma əsasında qurulmasını təmin edir.

2.1.3. Sinif rəhbərliyinin məqsədi yalnız yaranmış çətinliklərə reaksiya verməkdən ibarət deyil; o, eyni zamanda müsbət sinif mühitinin yaradılmasına, arzuolunmaz halların qarşısının qabaqlayıcı şəkildə alınmasına və şagirdlərin inkişafının davamlı dəstəklənməsinə yönəlir.

2.2. Sinif rəhbərliyinin məktəbin təlim-tərbiyə sistemində yeri

2.2.1. Sinif rəhbərliyi məktəbin təlim-tərbiyə sisteminin ayrılmaz hissəsidir və sinif üzrə pedaqoji işin əsas təşkilati-əlaqələndirici xəttini təşkil edir.

2.2.2. Sinif rəhbəri sinif üzrə tərbiyə işini, şagirdlərin məktəb həyatında iştirakını, valideynlərlə əməkdaşlığı və aidiyyəti şəxslərlə qarşılıqlı fəaliyyəti əlaqələndirən əsas pedaqoji fiqurdur.

2.2.3. Sinif rəhbərliyi məktəbin ümumi tərbiyə və inkişaf prioritetlərinin sinif səviyyəsində planlı, məqsədyönlü və praktik şəkildə həyata keçirilməsinə xidmət edir.

2.2.4. Sinif rəhbərliyi məktəb rəhbərliyi, müəllimlər, psixoloq, UBTR, kitabxanaçı, dərnək rəhbərləri, valideynlər və digər aidiyyəti şəxslərlə əməkdaşlıq şəraitində həyata keçirilir.

2.2.5. Sinif rəhbərliyi formal nəzarət fəaliyyəti deyil, sinfin real vəziyyətini izləyən, ehtiyacları müəyyən edən, əlaqələndirmə aparan və nəticəyönlü iş quran pedaqoji fəaliyyət sahəsidir.

2.3. Şagirdin inkişafı, müşayiəti və sosiallaşmasına dəstək

2.3.1. Sinif rəhbərliyi şagirdin məktəb mühitinə uyğunlaşmasına, sinifdə öz yerini tapmasına, ünsiyyət və əməkdaşlıq bacarıqlarının inkişafına, məsuliyyət hissinin formalaşmasına və sosial iştirakının genişlənməsinə dəstək verir.

2.3.2. Sinif rəhbəri şagirdlərin yaş və fərdi xüsusiyyətlərini, maraq və meyllərini, təlimə münasibətini, məktəb həyatında iştirak səviyyəsini və dəstək ehtiyaclarını müntəzəm izləyir.

2.3.3. Sinif rəhbərliyi şagirdin davranışında, emosional vəziyyətində, münasibətlərində, davamiyyətində və məktəbə münasibətində baş verən həssas dəyişikliklərin vaxtında müəyyən edilməsinə və aidiyyəti üzrə tədbirlərin əlaqələndirilməsinə xidmət edir.

2.3.4. Sinif rəhbərliyi şagirdin yalnız təlim nəticələrini deyil, onun sosial, mənəvi, kommunikativ və vətəndaşlıq inkişafını da diqqətdə saxlayır.

2.3.5. Sinif rəhbərliyi təhsil səviyyələrinin xüsusiyyətləri nəzərə alınmaqla şagirdlərin uyğunlaşma, özünüifadə, sosiallaşma və gələcək istiqamət seçimi ilə bağlı inkişafına diferensial yanaşma əsasında dəstək verir.

2.4. Sinif kollektivinin formalaşdırılması və inkişafı

2.4.1. Sinif rəhbərliyinin əsas mahiyyət istiqamətlərindən biri sinif kollektivinin qarşılıqlı hörmətə, ümumi qaydalara, birgə fəaliyyətə və ortaq məsuliyyətə əsaslanan sosial-pedaqoji mühit kimi formalaşdırılmasıdır.

2.4.2. Sinif rəhbərliyi sinif daxilində sağlam münasibətlər sisteminin, dinləmə və əməkdaşlıq mədəniyyətinin, ümumi qaydalara şüurlu əməl etmə vərdişinin və birgə iştirak mühitinin yaradılmasına yönəlir.

2.4.3. Sinif rəhbəri sinif kollektivinin inkişafında hər bir şagirdin iştirakını təmin etməyə, təcrid, qruplaşma, damğalama və ayrı-seçkilik hallarının qarşısını almağa çalışmalıdır.

2.4.4. Sinif rəhbərliyi sinif aktivinin, şagird təşəbbüslərinin, məsuliyyət bölgüsünün və birgə qərarvermə mühitinin formal deyil, real iştirak və cavabdehlik əsasında qurulmasına dəstək verir.

2.4.5. Sinif kollektivinin inkişafı sinifdaxili işlə məhdudlaşmır; sinifdənxaric, məktəbdənkənar və ümumməktəb fəaliyyətləri vasitəsilə də davam etdirilir.

2.5. Təhlükəsiz, nizamlı və inkişafyönlü mühitin təmin edilməsi

2.5.1. Sinif rəhbərliyi sinifdə təhlükəsiz, nizamlı, psixoloji cəhətdən sağlam, qarşılıqlı hörmətə əsaslanan və şagirdin inkişafını dəstəkləyən mühitin yaradılmasına və qorunmasına xidmət edir.

2.5.2. Sinif rəhbəri davamiyyət, gecikmə, intizam, münasibətlər, zorakılıq riski, kiberzorakılıq, sosial təcrid və digər həssas məsələlər üzrə profilaktik və müşayiətedici işi sistemli qurmalıdır.

2.5.3. Sinif rəhbərliyi məktəb qaydalarının yalnız inzibati tələb kimi deyil, şagirdin təhlükəsizliyi, kollektivin sabitliyi və ümumi inkişafı üçün vacib təşkilati əsas kimi mənimsədilməsini dəstəkləməlidir.

2.5.4. Təhlükəsiz və inkişafyönlü mühitin təmin edilməsi sinif rəhbərinin məktəb rəhbərliyi, müəllimlər, psixoloq, valideynlər və digər aidiyyəti şəxslərlə qarşılıqlı fəaliyyəti şəraitində həyata keçirilir.

2.5.5. Sinif rəhbərliyinin bu istiqamətdə nəticəsi sinifdə sağlam mənəvi-psixoloji iqlimin, aydın qayda və gözləntilərin, vaxtında müşayiət və əlaqələndirmənin təmin olunmasında özünü göstərməlidir.

3. Sinif rəhbərliyinin əsas prinsipləri

3.1. Qanunçuluq
3.1.1. Sinif rəhbərliyinin fəaliyyəti Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyinə, ümumi təhsil sahəsində qüvvədə olan normativ sənədlərə, məktəbin nizamnaməsinə, daxili intizam qaydalarına, pedaqoji şuranın qərarlarına, direktorun əmrlərinə və bu Əsasnaməyə uyğun həyata keçirilir.
3.1.2. Sinif rəhbəri öz fəaliyyətində şəxsi münasibətlərə, subyektiv yanaşmaya və təsadüfi qərarlara deyil, hüquqi və təşkilati əsaslara söykənməlidir.
3.1.3. Sinif rəhbərliyi ilə bağlı qəbul edilən qərarlar və görülən tədbirlər məktəbin ümumi idarəetmə məntiqi ilə uzlaşmalıdır.

3.2. Uşağın hüquq və mənafeyinin üstünlüyü
3.2.1. Sinif rəhbərliyi fəaliyyətində şagirdin hüquq və mənafeyi əsas götürülür.
3.2.2. Sinif rəhbəri hər bir şagirdə onun təhlükəsizliyi, rifahı, inkişafı, məktəb həyatında iştirakı və hüquqlarının qorunması baxımından yanaşmalıdır.
3.2.3. Şagirdlə bağlı qərar və tədbirlər müəyyən edilərkən onun vəziyyəti, yaşı, ehtiyacları və qanuni maraqları nəzərə alınmalıdır.
3.2.4. Mümkün olan hallarda şagirdin fikri dinlənilməli və onun mövqeyi pedaqoji baxımdan nəzərə alınmalıdır.

3.3. Humanist və etik yanaşma
3.3.1. Sinif rəhbərliyinin fəaliyyəti humanist münasibət, pedaqoji ədalət, etik davranış və qarşılıqlı hörmət əsasında qurulur.
3.3.2. Sinif rəhbəri şagirdlərlə münasibətdə qorxu, təzyiq və sərt inzibati təsir deyil, aydın tələbkarlıq, izah, dəstək, ardıcıl müşayiət və şəxsi nümunə xəttini əsas götürməlidir.
3.3.3. Sinif rəhbəri həm şagirdlərlə, həm valideynlərlə, həm də məktəb kollektivi ilə münasibətdə peşəkar etika və işgüzar ünsiyyət qaydalarına əməl etməlidir.

3.4. Şagirdin ləyaqətinə hörmət
3.4.1. Hər bir şagirdin ləyaqəti, fərdiliyi və şəxsiyyəti toxunulmazdır.
3.4.2. Şagirdin alçaldılması, damğalanması, kollektiv qarşısında nüfuzdan salınması, təhqir edilməsi, hədə-qorxuya məruz qoyulması və ya psixoloji təzyiq altında saxlanılması yolverilməzdir.
3.4.3. Sinif rəhbəri tərbiyə və nizam-intizam məsələlərində şagirdin ləyaqətini qoruyan, eyni zamanda məktəb qaydalarına əməl olunmasını tələb edən balanslı mövqe tutmalıdır.

3.5. Yaş və fərdi xüsusiyyətlərin nəzərə alınması
3.5.1. Sinif rəhbərliyi şagirdlərin yaş mərhələsinə, inkişaf səviyyəsinə, psixoloji xüsusiyyətlərinə, maraq və meyllərinə uyğun qurulmalıdır.
3.5.2. İbtidai, ümumi orta və tam orta təhsil səviyyələrində sinif rəhbərliyinin məzmunu, prioritetləri və yanaşma formaları fərqləndirilməlidir.
3.5.3. Sinif rəhbəri hər bir şagirdə eyni qəlib üzrə deyil, onun fərdi xüsusiyyətləri və mövcud vəziyyəti nəzərə alınmaqla yanaşmalıdır.

3.6. İnklüzivlik və fərdi yanaşma
3.6.1. Sinif rəhbərliyi hər bir şagirdin təhsil və məktəb həyatında iştirakını dəstəkləməlidir.
3.6.2. Sinif rəhbəri şagirdlərin sosial vəziyyətinə, fərqli ehtiyaclarına, akademik səviyyəsinə və davranış xüsusiyyətlərinə görə ayrı-seçkiliyə yol verməməlidir.
3.6.3. Təcrid, damğalama, kənarda qoyma və kollektivdən uzaqlaşdırma hallarının qarşısının alınması sinif rəhbərliyinin əsas yanaşmalarından biri olmalıdır.
3.6.4. Fərdi yanaşma münasibətdə, fəaliyyətin təşkilində və dəstək tədbirlərinin müəyyən edilməsində təmin olunmalıdır.

3.7. Profilaktik yanaşma
3.7.1. Sinif rəhbərliyi yalnız yaranmış problemlərə reaksiya vermək üzərində deyil, arzuolunmaz halların qabaqcadan qarşısının alınması üzərində qurulmalıdır.
3.7.2. Sinif rəhbəri davamiyyətsizlik, gecikmə, intizam pozuntusu, zorakılıq riski, kiberzorakılıq, sosial təcrid, uyğunlaşma çətinliyi və digər həssas halları vaxtında izləməli və aidiyyəti üzrə tədbirlərin görülməsinə başlanmasını təmin etməlidir.
3.7.3. Profilaktik yanaşma aydın qaydaların, sağlam münasibət mühitinin, ardıcıl pedaqoji tələblərin və müntəzəm müşayiətin təmin edilməsini nəzərdə tutur.

3.8. Əməkdaşlıq və qarşılıqlı məsuliyyət
3.8.1. Sinif rəhbərliyi məktəb rəhbərliyi, müəllimlər, psixoloq, UBTR, kitabxanaçı, dərnək rəhbərləri, valideynlər, sinif valideyn komitəsi və digər aidiyyəti şəxslərlə əməkdaşlıq şəraitində həyata keçirilir.
3.8.2. Sinif rəhbəri sinif üzrə məsələlərin həllində məlumat mübadiləsini, qarşılıqlı əlaqəni və vahid yanaşmanı təmin etməlidir.
3.8.3. Əməkdaşlıq səlahiyyətlərin qarışdırılması deyil, rol və məsuliyyət sərhədləri qorunmaqla uzlaşdırılmış fəaliyyət deməkdir.
3.8.4. Sinif rəhbərliyi ilə bağlı işdə qarşılıqlı məsuliyyət həm sinif rəhbərinin, həm də aidiyyəti iştirakçıların üzərinə düşür.

3.9. Məxfilik və peşəkar davranış
3.9.1. Sinif rəhbəri şagird, ailə və sinif üzrə əldə etdiyi məlumatlardan yalnız xidməti zərurət və pedaqoji məqsəd çərçivəsində istifadə etməlidir.
3.9.2. Həssas məlumatlar, fərdi müşahidələr, ailə vəziyyəti və riskli hallarla bağlı məlumatlar məxfilik qaydalarına uyğun qorunmalıdır.
3.9.3. Sinif rəhbəri məktəb daxilində, valideynlərlə münasibətdə və rəqəmsal ünsiyyətdə peşəkar davranış, işgüzar ton və etik sərhədlərə riayət etməlidir.
3.9.4. Məxfi məlumatın yayılması, etik çərçivədən kənar müzakirəsi və ya şəxsi münasibətlər zəminində istifadəsi yolverilməzdir.

3.10. Sistemlilik, ardıcıllıq və praktik yönümlülük
3.10.1. Sinif rəhbərliyi epizodik tədbirlər toplusu kimi deyil, planlı, ardıcıl, izlənilən və real nəticəyə yönəlmiş fəaliyyət kimi qurulmalıdır.
3.10.2. Sinif rəhbərinin işi illik və cari planlaşdırma, müntəzəm müşahidə, ardıcıl əlaqə, vaxtında müdaxilə və lazım olan sənədləşmə əsasında aparılmalıdır.
3.10.3. Sinif rəhbərliyi formal hesabat xatirinə deyil, sinfin real vəziyyətini yaxşılaşdırmağa, münasibətlər sistemini sağlamlaşdırmağa və şagirdlərin inkişafını dəstəkləməyə xidmət etməlidir.
3.10.4. Hər bir fəaliyyət forması məktəb reallığına, sinfin ehtiyacına və gözlənilən nəticəyə uyğun seçilməlidir.

4. Sinif rəhbərliyinin hüquqi və təşkilati statusu

4.1. Sinif rəhbərliyinin funksional statusu

4.1.1. Sinif rəhbərliyi ümumi təhsil müəssisəsində ayrıca ştat vahidi deyil, pedaqoji işçiyə həvalə olunan funksional-pedaqoji fəaliyyət sahəsidir.

4.1.2. Sinif rəhbərliyi sinif üzrə tərbiyə, müşayiət, profilaktika, əməkdaşlıq və əlaqələndirmə işini sistemli şəkildə həyata keçirməyə yönəlmiş məsul fəaliyyət sahəsidir.

4.1.3. Sinif rəhbəri sinif üzrə münasibətlər sisteminin, şagirdlərin məktəb həyatında iştirakının, valideynlərlə əlaqənin və aidiyyəti şəxslərlə qarşılıqlı fəaliyyətin təşkilində əsas əlaqələndirici pedaqoji fiqur hesab olunur.

4.1.4. Sinif rəhbərliyi formal təhkim olunmuş status deyil; bu fəaliyyət sinfin real vəziyyətinin izlənilməsini, ehtiyacların müəyyən edilməsini, vaxtında müşayiət və əlaqələndirmə işinin qurulmasını nəzərdə tutur.

4.1.5. Sinif rəhbərliyi müəllimin əsas tədris fəaliyyətini əvəz etmir, lakin həmin fəaliyyətlə qarşılıqlı bağlı şəkildə sinif üzrə tərbiyə və müşayiət işinin davamlılığını təmin edir.

4.2. Sinif rəhbərinin təyin edilməsi və vəzifədən azad olunması

4.2.1. Sinif rəhbəri ümumi təhsil müəssisəsinin direktoru tərəfindən əmrlə təyin edilir və eyni qaydada vəzifədən azad olunur.

4.2.2. Sinif rəhbərinin təyin edilməsi zamanı müəllimin peşə hazırlığı, pedaqoji təcrübəsi, təşkilatçılıq qabiliyyəti, ünsiyyət bacarıqları, şagirdlərlə iş təcrübəsi, etik davranışı və məktəbin təşkilati ehtiyacları nəzərə alınır.

4.2.3. Bir pedaqoji işçiyə, bir qayda olaraq, bir sinif üzrə sinif rəhbərliyi həvalə olunur. Məktəbin ehtiyacı olduqda və işin keyfiyyətinə xələl gəlmədiyi hallarda fərqli bölgü direktorun əmri ilə müəyyən edilə bilər.

4.2.4. Sinif rəhbərliyinin həvalə olunması və ya dəyişdirilməsi zamanı sinfin xüsusiyyətləri, təhsil səviyyəsi, müəllimin iş yükü və məktəbin təşkilati imkanları nəzərə alınmalıdır.

4.2.5. Sinif rəhbərliyinin dəyişdirilməsi və ya dayandırılması ilə bağlı qərar qəbul edilərkən sinif üzrə işin fasiləsizliyi, sənədləşmənin bütövlüyü və şagirdlərlə işin davamlılığı təmin olunmalıdır.

4.3. Tabelik və hesabatlılıq

4.3.1. Sinif rəhbərliyinə ümumi rəhbərliyi məktəb direktoru həyata keçirir.

4.3.2. Sinif rəhbərinin fəaliyyətinə birbaşa təşkilati-metodik rəhbərlik və cari nəzarət təlim-tərbiyə işləri üzrə direktor müavini tərəfindən həyata keçirilir.

4.3.3. Sinif rəhbəri sinif üzrə vəziyyət, davamiyyət, intizam, riskli hallar, valideynlərlə iş, sinifdənxaric fəaliyyət və digər mühüm məsələlər barədə məktəbdaxili qaydalara uyğun şəkildə rəhbərliyə hesabat verir və məlumat təqdim edir.

4.3.4. Sinif rəhbərinin hesabatlılığı yalnız formal sənəd təqdimatı ilə məhdudlaşmır; o, görülən işin gedişi, nəticəsi, yaranmış çətinliklər və ehtiyac duyulan dəstək barədə də məlumatlandırmanı əhatə edir.

4.3.5. Sinif rəhbəri fəaliyyətində məktəb rəhbərliyinin qanuni tapşırıqlarını, təsdiq olunmuş planları və qəbul edilmiş təşkilati qərarları rəhbər tutur.

4.4. Müvəqqəti əvəzlənmə qaydası

4.4.1. Sinif rəhbəri üzrlü səbəbdən öz funksiyalarını müvəqqəti icra edə bilmədikdə, həmin vəzifələrin icrası direktorun əmri ilə digər pedaqoji işçiyə həvalə edilə bilər.

4.4.2. Müvəqqəti əvəzlənmə zamanı sinif üzrə işin fasiləsizliyi, vacib məlumatların ötürülməsi, lazım olan sənədlərin təhvil verilməsi və müşayiət işinin davam etdirilməsi təmin olunmalıdır.

4.4.3. Müvəqqəti əvəz edən şəxs sinif rəhbərliyi ilə bağlı əldə etdiyi məlumatlardan yalnız xidməti zərurət çərçivəsində istifadə etməli və məxfilik tələblərinə riayət etməlidir.

4.4.4. Müvəqqəti əvəzlənmə sinif rəhbərliyi üzrə daimi təyinat hesab edilmir və yalnız müəyyən olunmuş müddət və səbəb çərçivəsində tətbiq olunur.

4.5. Səlahiyyət hədləri və rol sərhədləri

4.5.1. Sinif rəhbəri sinif üzrə müşayiət, müşahidə, əlaqələndirmə, məlumatlandırma, əməkdaşlığın təşkili və profilaktik işin aparılması sahəsində səlahiyyət daşıyır.

4.5.2. Sinif rəhbəri məktəb rəhbərliyinin inzibati-idarəetmə səlahiyyətlərini, psixoloqun diaqnostik və psixoloji müdaxilə funksiyalarını, tibb işçisinin tibbi səlahiyyətlərini, UBTR-nin, kitabxanaçının, dərnək rəhbərinin və digər aidiyyəti şəxslərin birbaşa funksiyalarını əvəz etmir.

4.5.3. Sinif rəhbərinin rolu başqa vəzifələrin funksiyasını öz üzərinə götürməkdən deyil, həmin şəxslərlə sinif üzrə işi əlaqələndirməkdən, məlumat axınını təmin etməkdən və zəruri hallarda aidiyyəti üzrə yönləndirmə aparmaqdan ibarətdir.

4.5.4. Sinif rəhbəri təkbaşına intizam və ya inzibati qərar verən şəxs deyil; o, məktəbdaxili qaydalara uyğun olaraq məsələ qaldırır, əsaslandırılmış təklif verir və aidiyyəti şəxslərlə birlikdə fəaliyyət göstərir.

4.5.5. Sinif rəhbəri şagird və ailə ilə bağlı həssas məlumatlardan istifadə zamanı peşəkar məsuliyyət daşıyır və həmin məlumatları yalnız xidməti zərurət, pedaqoji məqsəd və məktəbdaxili qaydalar çərçivəsində paylaşa bilər.

4.5.6. Sinif rəhbərliyi səlahiyyət deyil, ilk növbədə funksional məsuliyyət daşıyan pedaqoji fəaliyyət sahəsidir və bu fəaliyyətin icrasında rol sərhədlərinin qorunması məcburidir.

5. Təhsil səviyyələri üzrə fəaliyyətin fərqləndirilməsi

5.1. Sinif rəhbərliyinin fəaliyyəti ümumi təhsilin ibtidai, ümumi orta və tam orta səviyyələrinin xüsusiyyətləri nəzərə alınmaqla diferensial şəkildə təşkil olunur.

5.2. Təhsil səviyyələri üzrə fərqləndirmə şagirdlərin yaş və inkişaf xüsusiyyətləri, məktəb həyatına uyğunlaşma səviyyəsi, münasibətlər sistemi, təlimə münasibəti, məsuliyyət dərəcəsi, sosial davranışı və gələcək istiqamət seçimi ilə bağlı ehtiyacları əsasında müəyyən edilir.

5.3. Sinif rəhbəri bütün səviyyələrdə vahid məqsəd və prinsiplərə əsaslansa da, fəaliyyətin məzmununu, prioritetlərini, müşayiət xarakterini və əməkdaşlıq formasını təhsil səviyyəsinə uyğun qurmalıdır.

5.4. Keçid mərhələlərində — I, V və X siniflərdə — sinif rəhbərliyinin müşayiətedici və əlaqələndirici rolu daha da gücləndirilir.

5.1. İbtidai təhsil səviyyəsində fəaliyyət (I–IV siniflər)

5.1.1. İbtidai təhsil səviyyəsində sinif rəhbərliyinin əsas məqsədi şagirdin məktəb həyatına uyğunlaşmasını, sinif qaydalarını mənimsəməsini, müsbət davranış vərdişlərinin formalaşmasını və kollektivə inteqrasiyasını təmin etməkdir.

5.1.2. Bu mərhələdə sinif rəhbəri şagirdlərdə məktəbə müsbət münasibətin, nizamlı davranışın, əməkdaşlıq və ünsiyyət bacarıqlarının, özünütəşkiletmə və təhlükəsiz davranış vərdişlərinin formalaşdırılmasını prioritet hesab etməlidir.

5.1.3. İbtidai siniflərdə sinif rəhbərliyi gündəlik müşahidə, yaxın pedaqoji müşayiət və operativ reaksiya üzərində qurulmalıdır.

5.1.4. Şagirdin emosional vəziyyəti, uyğunlaşma çətinliyi, çəkingənlik, davranış dəyişiklikləri, diqqət dağınıqlığı, sosial təcrid və məktəb mühitinə münasibəti bu səviyyədə daha həssas izlənməlidir.

5.1.5. Bu mərhələdə valideynlərlə əməkdaşlıq daha sıx, davamlı və çevik şəkildə təşkil edilməli, ev–məktəb əlaqəsi şagirdin inkişafına xidmət edən vahid xətt kimi qurulmalıdır.

5.1.6. Sinif saatları və digər tərbiyəvi fəaliyyətlər yaş xüsusiyyətlərinə uyğun, sadə, aydın, davranışyönlü və inkişafetdirici məzmun daşımalıdır.

5.1.7. İbtidai səviyyədə sinif kollektivinin formalaşdırılması, məktəbə aidlik hissinin yaradılması və birgə fəaliyyətə müsbət münasibətin gücləndirilməsi sinif rəhbərliyinin əsas vəzifə istiqamətlərindən biridir.

5.2. Ümumi orta təhsil səviyyəsində fəaliyyət (V–IX siniflər)

5.2.1. Ümumi orta təhsil səviyyəsində sinif rəhbərliyinin fəaliyyəti keçid dövrünün müşayiəti, yeniyetməlik xüsusiyyətlərinin nəzərə alınması, münasibətlər sisteminin tənzimlənməsi və şəxsi məsuliyyətin gücləndirilməsi əsasında qurulur.

5.2.2. V sinifdə ibtidai təhsil mərhələsindən yeni təşkilati və pedaqoji mühitə keçidlə bağlı uyğunlaşma ayrıca izlənməli, yeni müəllimlərə, yeni tələblərə və yeni qaydalara alışma məqsədyönlü şəkildə dəstəklənməlidir.

5.2.3. Bu mərhələdə sinif rəhbərinin əlaqələndirici rolu güclənir; fənn müəllimləri ilə işin artması səbəbindən şagirdlər barədə məlumatların vahid şəkildə izlənilməsi və ümumiləşdirilməsi zərurəti yaranır.

5.2.4. Sinif rəhbəri yeniyetməlik dövrü ilə bağlı özünütəsdiq meyli, qrup təsiri, münaqişə meyli, emosional gərginlik, rəqəmsal davranış, münasibətlərdə dəyişiklik və təlimə marağın azalması kimi halları daha diqqətlə izləməlidir.

5.2.5. Davamiyyət, gecikmə, intizam, münasibətlər və riskli hallarla bağlı profilaktik iş bu mərhələdə sistemli, ardıcıl və məqsədyönlü şəkildə qurulmalıdır.

5.2.6. Ümumi orta təhsil səviyyəsində sinif rəhbərliyi şagirdlərdə hüquqi və mənəvi məsuliyyətin, davranış mədəniyyətinin, kollektivdə iştirakın, özünüidarə və birgə qərarvermə bacarıqlarının inkişafına da yönəlməlidir.

5.2.7. Bu mərhələdə valideynlərlə əməkdaşlıq şagirdin davranışı, təlimə münasibəti, motivasiyası, riskli halların izlənilməsi və inkişaf dinamikasının müzakirəsi istiqamətində daha məqsədyönlü qurulmalıdır.

5.2.8. VIII–IX siniflərdə peşəyönümü, gələcək təhsil istiqaməti, şəxsi məsuliyyət və seçimə hazırlıqla bağlı iş daha praktik və nəticəyönlü xarakter daşımalıdır.

5.3. Tam orta təhsil səviyyəsində fəaliyyət (X–XI siniflər)

5.3.1. Tam orta təhsil səviyyəsində sinif rəhbərliyinin fəaliyyəti şagirdin akademik məsuliyyətinin, özünüidarə bacarığının, sosial yetkinliyinin və gələcək həyat seçiminin dəstəklənməsinə yönəlir.

5.3.2. X sinifdə yeni mərhələyə keçid, təlimə münasibət, özünütəşkil, motivasiya və gələcək planlarla bağlı müşayiət daha məqsədyönlü şəkildə aparılmalıdır.

5.3.3. Bu səviyyədə sinif rəhbəri daha çox istiqamətləndirici, əlaqələndirici və müşayiətedici mövqedə çıxış edir; inzibati nəzarətdən daha çox məsuliyyət, seçim və özünüidarə xətti gücləndirilir.

5.3.4. Buraxılış və qəbul mərhələsi ilə bağlı gərginlik, vaxtın düzgün bölüşdürülməməsi, emosional yüklənmə, motivasiya dalğalanmaları və seçim tərəddüdləri üzrə müşayiət işinin intensivliyi artırılmalıdır.

5.3.5. X–XI siniflərdə peşəyönümü, ali və orta ixtisas təhsilinə hazırlıq, gələcək təhsil trayektoriyasının seçilməsi və bu seçimlə bağlı məlumatlandırma işi sistemli şəkildə təşkil edilməlidir.

5.3.6. Bu mərhələdə sinif rəhbəri fənn müəllimləri, valideynlər və digər aidiyyəti şəxslərlə əməkdaşlıq şəraitində şagirdin akademik yüklənməsi, psixoloji vəziyyəti, təlim motivasiyası və məktəb həyatında iştirakı üzrə ümumi yanaşmanın formalaşdırılmasına kömək etməlidir.

5.3.7. Tam orta təhsil səviyyəsində sinif rəhbərliyi şagirdin kollektivdə mövqeyini, sosial məsuliyyətini, məktəbə aidlik hissini və hüquqi yetkinliyə keçidini də diqqətdə saxlamalıdır.

6. Sinif rəhbərliyinin əsas funksiyaları

6.1. Təşkilati funksiya
6.1.1. Sinif rəhbərliyi sinif üzrə tərbiyə, müşayiət, əməkdaşlıq və sinifdaxili işin planlı, ardıcıl və məqsədyönlü təşkilini təmin edən təşkilati funksiyanı yerinə yetirir.
6.1.2. Bu funksiya sinif həyatının sistemli qurulmasını, fəaliyyətlərin əlaqələndirilmiş qaydada planlaşdırılmasını, prioritetlərin müəyyən edilməsini və işin fasiləsizliyinin təmin olunmasını nəzərdə tutur.
6.1.3. Təşkilati funksiya sinif rəhbərliyinin təsadüfi təşəbbüslər toplusu kimi deyil, idarəolunan və davamlı fəaliyyət sahəsi kimi həyata keçirilməsinə xidmət edir.

6.2. Tərbiyəedici funksiya
6.2.1. Sinif rəhbərliyi şagirdlərdə məsuliyyət, intizam, qarşılıqlı hörmət, davranış mədəniyyəti, əməkdaşlıq və vətəndaşlıq mövqeyinin formalaşdırılmasına yönəlmiş tərbiyəedici funksiyanı daşıyır.
6.2.2. Bu funksiya şagirdlərin məktəb qaydalarına şüurlu əməl etməsinə, kollektivdə düzgün münasibət qurmasına və öz davranışına görə cavabdehlik hissini inkişaf etdirməsinə xidmət edir.
6.2.3. Tərbiyəedici funksiya formal nəsihətçilik üzərində deyil, pedaqoji təsir, şəxsi nümunə, ardıcıl tələbkarlıq və müsbət mühitin yaradılması üzərində qurulur.

6.3. Analitik və müşahidəedici funksiya
6.3.1. Sinif rəhbərliyi sinfin ümumi vəziyyətini, şagirdlərin davamiyyətini, davranışını, münasibətlər sistemini, iştirak səviyyəsini, uyğunlaşmasını və dəstək ehtiyaclarını müntəzəm izləyən analitik və müşahidəedici funksiyanı yerinə yetirir.
6.3.2. Bu funksiya sinif üzrə vəziyyətin sistemli müşahidə, ümumiləşdirmə və nəticə çıxarma əsasında qiymətləndirilməsini nəzərdə tutur.
6.3.3. Analitik və müşahidəedici funksiya sinif rəhbərinin vaxtında düzgün pedaqoji qərar verməsinə və aidiyyəti şəxslərlə məqsədyönlü əməkdaşlıq qurmasına zəmin yaradır.

6.4. Profilaktik funksiya
6.4.1. Sinif rəhbərliyi davamiyyət, davranış, münasibətlər və digər həssas hallarla bağlı risklərin erkən müəyyən edilməsinə və arzuolunmaz vəziyyətlərin qarşısının alınmasına yönəlmiş profilaktik funksiyanı daşıyır.
6.4.2. Bu funksiya yaranmış problemə sonradan reaksiya verməklə məhdudlaşmır, risk əlamətlərinin vaxtında izlənilməsini, qabaqlayıcı tədbirlərin görülməsini və lazımi müşayiətin təşkilini nəzərdə tutur.
6.4.3. Profilaktik funksiya sinifdə aydın qaydaların, sağlam münasibət mühitinin və təhlükəsiz davranış vərdişlərinin davamlı şəkildə qorunmasına xidmət edir.

6.5. Koordinasiyaedici funksiya
6.5.1. Sinif rəhbərliyi sinif üzrə işdə iştirak edən məktəb rəhbərliyi, fənn müəllimləri, psixoloq, UBTR, kitabxanaçı, dərnək rəhbərləri, valideynlər və digər aidiyyəti şəxslər arasında qarşılıqlı fəaliyyətin uzlaşdırılmasına yönəlmiş koordinasiyaedici funksiyanı yerinə yetirir.
6.5.2. Bu funksiya siniflə bağlı məlumatların vahid xətt üzrə toplanmasını, aidiyyəti məsələlərdə ümumi yanaşmanın formalaşdırılmasını və fəaliyyətlərin razılaşdırılmış qaydada qurulmasını nəzərdə tutur.
6.5.3. Koordinasiyaedici funksiya başqa şəxslərin səlahiyyətlərini öz üzərinə götürmək deyil, rol sərhədlərini qorumaqla sinif üzrə birgə işi uzlaşdırmaq deməkdir.

6.6. Kommunikativ funksiya
6.6.1. Sinif rəhbərliyi şagird–şagird, şagird–müəllim, məktəb–valideyn və sinif–məktəb münasibətlərində sağlam ünsiyyətin formalaşdırılmasına və qorunmasına xidmət edən kommunikativ funksiyanı həyata keçirir.
6.6.2. Bu funksiya qarşılıqlı dinləmə, hörmət, işgüzar münasibət, aydın məlumat mübadiləsi və münaqişələrin böyümədən tənzimlənməsi üçün münasib ünsiyyət mühitinin yaradılmasını nəzərdə tutur.
6.6.3. Kommunikativ funksiya birbaşa və rəqəmsal ünsiyyətdə etik davranışın, peşəkar tonun və münasibət mədəniyyətinin qorunmasına xidmət edir.

6.7. İnkişafyönlü funksiya
6.7.1. Sinif rəhbərliyi şagirdlərin özünüifadə, təşəbbüskarlıq, əməkdaşlıq, sosial iştirak, maraq və meyllərinin inkişafını dəstəkləyən inkişafyönlü funksiyanı yerinə yetirir.
6.7.2. Bu funksiya şagirdlərin yalnız mövcud vəziyyətinin izlənilməsi ilə məhdudlaşmır, onların müsbət potensialının üzə çıxarılmasına və inkişaf imkanlarının genişləndirilməsinə yönəlir.
6.7.3. İnkişafyönlü funksiya təhsil səviyyələrinin xüsusiyyətləri nəzərə alınmaqla şagirdin fərdi inkişafına, sosiallaşmasına və gələcək istiqamət seçiminə dəstək verilməsini nəzərdə tutur.

6.8. Sənədləşmə və hesabatlılıq funksiyası
6.8.1. Sinif rəhbərliyi fəaliyyətin planlaşdırılması, izlənilməsi, ümumiləşdirilməsi və idarə olunması üçün lazım olan sənədlərin, qeydlərin, arayış və hesabat materiallarının aparılmasını əhatə edən sənədləşmə və hesabatlılıq funksiyasını daşıyır.
6.8.2. Bu funksiya sinif rəhbərliyinin formal görünməsi üçün deyil, görülən işin ardıcıllığını, idarəolunmasını, şəffaflığını və məktəbdaxili istifadəyə yararlılığını təmin etmək məqsədi daşıyır.
6.8.3. Sənədləşmə və hesabatlılıq funksiyası görülmüş işin gedişi, nəticəsi, çətinlikləri və növbəti addımlar barədə vaxtında ümumiləşdirmə aparılmasına xidmət edir.

7. Sinif rəhbərliyinin əsas fəaliyyət istiqamətləri

7.1. Sinif kollektivinin formalaşdırılması və inkişafı

7.1.1. Sinif rəhbəri sinif kollektivinin formalaşdırılmasını və inkişafını sinif rəhbərliyinin əsas fəaliyyət istiqamətlərindən biri kimi təşkil edir.

7.1.2. Sinif kollektivi qarşılıqlı hörmətə, ortaq qaydalara, əməkdaşlığa, birgə fəaliyyətə və ümumi məsuliyyətə əsaslanan sosial-pedaqoji mühit kimi formalaşdırılmalıdır.

7.1.3. Sinif rəhbəri hər bir şagirdin sinifdə qəbul olunmasına, kollektivdə öz yerini tapmasına, məktəb həyatında iştirakına və sinfə aidlik hissinin formalaşmasına dəstək verməlidir.

7.1.4. Sinif kollektivinin inkişafı sinif aktivinin məqsədyönlü təşkili, şagird təşəbbüslərinin dəstəklənməsi, ümumi fəaliyyətlərə real cəlbetmə və gündəlik pedaqoji müşayiət yolu ilə təmin edilir.

7.1.5. Sinif kollektivinin formalaşdırılması yalnız ayrıca tədbirlərlə deyil, ardıcıl müşahidə, münasibətlərin tənzimlənməsi və sistemli pedaqoji təsir əsasında həyata keçirilməlidir.

7.2. Sinifdaxili qaydaların və ümumi məsuliyyət mühitinin təşkili

7.2.1. Sinif rəhbəri sinif daxilində məktəbin ümumi qaydalarına uyğun, aydın, başadüşülən və tətbiq olunan davranış çərçivəsinin formalaşdırılmasını təmin etməlidir.

7.2.2. Sinifdaxili qaydalar şagirdlərə yalnız tələb kimi deyil, təhlükəsizliyin, nizamın, qarşılıqlı hörmətin və birgə fəaliyyətin zəruri şərti kimi izah olunmalıdır.

7.2.3. Sinif rəhbəri şagirdlərdə öz davranışına, sinif mühitinə, ümumi işə, məktəb əmlakına və kollektiv nəticələrinə münasibətdə cavabdehlik hissi formalaşdırmalıdır.

7.2.4. Qaydaların tətbiqində ardıcıllıq, ədalət, aydınlıq və vahid pedaqoji yanaşma qorunmalıdır.

7.3. Şagirdlərin biri-biri ilə münasibətlərinin təşkili və tənzimlənməsi

7.3.1. Sinif rəhbəri şagirdlər arasında qarşılıqlı hörmətə, təhlükəsiz ünsiyyətə, dinləmə mədəniyyətinə, əməkdaşlığa və sağlam münasibətlərə əsaslanan mühitin formalaşmasına sistemli dəstək verməlidir.

7.3.2. Sinifdə təcrid, qruplaşma, damğalama, lağa qoyma, aqressiv münasibət, rəqəmsal mühitdə təzyiq və digər arzuolunmaz ünsiyyət formalarının qarşısının alınması sinif rəhbərliyinin daimi diqqət sahəsində olmalıdır.

7.3.3. Münaqişə və gərginlik hallarında sinif rəhbəri münasibətləri kəskinləşdirən deyil, pedaqoji yolla tənzimləyən, zərurət olduqda aidiyyəti şəxslərlə birgə vəziyyəti sabitləşdirən mövqe tutmalıdır.

7.3.4. Sinif rəhbəri şagirdlər arasında qarşılıqlı yardım, birgə məsuliyyət və kollektivə bağlılıq hissini gücləndirən iş formalarından istifadə etməlidir.

7.4. Şagirdlərin digər sinif şagirdləri ilə münasibətlərinin izlənilməsi və tənzimlənməsi

7.4.1. Sinif rəhbəri öz sinfinin şagirdlərinin digər siniflərin şagirdləri ilə münasibətlərini də diqqətdə saxlamalıdır.

7.4.2. Siniflərarası münasibətlərdə yaranan qarşıdurma, təzyiq, qruplararası gərginlik, təsir altına düşmə və digər arzuolunmaz hallar vaxtında izlənilməli və aidiyyəti qaydada tənzimlənməlidir.

7.4.3. Ümumməktəb tədbirlərində, növbətçilikdə, birgə fəaliyyətlərdə və məktəb həyatının digər sahələrində şagirdlərin davranışı və ünsiyyət mədəniyyəti müşahidə olunmalı, zəruri hallarda pedaqoji müdaxilə göstərilməlidir.

7.4.4. Sinif rəhbəri siniflərarası münasibətlərdə məktəbin ümumi nizam-intizam, təhlükəsizlik və qarşılıqlı hörmət mühitinə xidmət edən yanaşmanı əsas götürməlidir.

7.5. Davamiyyətin, gecikmələrin və nizam-intizamın izlənilməsi

7.5.1. Sinif rəhbəri şagirdlərin dərsə davamiyyətini, gecikmələrini, üzrsüz buraxmalarını və ümumi nizam-intizam vəziyyətini müntəzəm izləməlidir.

7.5.2. Davamiyyət və nizam-intizamla bağlı çətinliklər yalnız qeydiyyat predmeti kimi deyil, səbəbi araşdırılmalı və məqsədyönlü pedaqoji iş tələb edən vəziyyət kimi qiymətləndirilməlidir.

7.5.3. Təkrarlanan gecikmə, üzrsüz buraxma, intizam pozuntusu və məktəb həyatından uzaqlaşma əlamətləri erkən mərhələdə müəyyən edilməli, məktəbdaxili qaydalara uyğun olaraq valideynlər və rəhbərlik vaxtında məlumatlandırılmalıdır.

7.5.4. Sinif rəhbəri davamiyyət və nizam-intizam məsələlərində formal xəbərdarlıqla kifayətlənməməli, vəziyyətin yaxşılaşdırılması üçün izləmə və müşayiət işini sistemli qurmalıdır.

7.6. Təlimə münasibətin və məktəb həyatında iştirakın müşahidəsi

7.6.1. Sinif rəhbəri şagirdlərin təlimə münasibətini, dərsdə iştirak səviyyəsini, məktəb həyatına qoşulmasını və ümumi fəallığını müntəzəm müşahidə etməlidir.

7.6.2. Təlimə marağın azalması, passivlik, tapşırıqlardan yayınma, məktəb mühitinə laqeyd münasibət, motivasiya zəifləməsi və sinfin ümumi həyatından uzaqlaşma erkən mərhələdə diqqətə alınmalıdır.

7.6.3. Sinif rəhbəri fənn müəllimlərindən alınan məlumatları nəzərə alaraq şagirdlərin təlimə münasibətində yaranan çətinlikləri ümumiləşdirməli və uyğun dəstək xətti qurmalıdır.

7.6.4. Məktəb həyatında iştirak yalnız tədbirə qatılmaq kimi deyil, sinfin və məktəbin ümumi işinə maraq, məsuliyyət, aidlik və təşəbbüskarlıq kimi dəyərləndirilməlidir.

7.7. Riskli halların erkən aşkarlanması və müşayiəti

7.7.1. Sinif rəhbəri riskli halların erkən aşkarlanmasını və həmin hallarla bağlı müşayiətin təşkili işini fəaliyyətinin əsas istiqamətlərindən biri kimi həyata keçirməlidir.

7.7.2. Davamiyyət problemi, davranış dəyişiklikləri, sosial təcrid, zorakılıq riski, kiberzorakılıq, emosional gərginlik, uyğunlaşma çətinliyi, motivasiya itkisi və digər həssas hallar sistemli şəkildə izlənilməlidir.

7.7.3. Riskli hallarda sinif rəhbəri təkbaşına qərar verən şəxs kimi deyil, vəziyyəti vaxtında müəyyən edən, aidiyyəti şəxslərlə əlaqə yaradan, müşayiət işinin təşkilinə dəstək verən pedaqoji fiqur kimi çıxış etməlidir.

7.7.4. Riskli hallarla iş formal qeydlə məhdudlaşmamalı, izləmə, əlaqələndirmə və zəruri dəstək tədbirlərinin davamlılığını əhatə etməlidir.

7.8. Adaptasiya və keçid mərhələlərində dəstək

7.8.1. Sinif rəhbəri I, V və X siniflərdə keçid və uyğunlaşma mərhələlərini xüsusi diqqətdə saxlamalıdır.

7.8.2. Məktəbə ilk gəliş, yeni müəllimlərlə işə keçid və yeni təhsil mərhələsinə daxilolma şagirdlərdə əlavə emosional, davranış və təşkilati çətinliklər yarada biləcəyindən bu dövrlərdə müşayiət işi gücləndirilməlidir.

7.8.3. Adaptasiya mərhələsində şagirdlərin emosional vəziyyəti, kollektivə inteqrasiyası, məktəb qaydalarına alışması, təlimə münasibəti və məktəbə aidlik hissi daha diqqətlə izlənməlidir.

7.8.4. Keçid mərhələlərində valideynlərlə, fənn müəllimləri ilə və zərurət olduqda psixoloqla əməkdaşlıq daha məqsədyönlü qurulmalıdır.

7.9. Sinif saatlarının təşkili

7.9.1. Sinif rəhbəri sinif saatlarını siniflə pedaqoji ünsiyyətin, münasibətlərin tənzimlənməsinin, maarifləndirmənin və tərbiyə işinin əsas formalarından biri kimi təşkil etməlidir.

7.9.2. Sinif saatları sinfin yaş xüsusiyyətlərinə, mövcud ehtiyaclarına, məktəbin tərbiyə prioritetlərinə və sinif üzrə müşahidə olunan məsələlərə uyğun planlaşdırılmalıdır.

7.9.3. Sinif saatları formal hesabat xarakteri daşımamalı, şagirdlərlə canlı, məqsədyönlü və məzmunlu iş forması kimi keçirilməlidir.

7.9.4. Sinif saatlarında hüquqi maarifləndirmə, davranış mədəniyyəti, dəyərlər, təhlükəsizlik, sağlam həyat tərzi, münasibətlər, vətəndaşlıq və digər aktual mövzular işlənə bilər.

7.10. Tərbiyə, davranış mədəniyyəti və dəyəryönümlü iş

7.10.1. Sinif rəhbəri şagirdlərdə məsuliyyətli davranış, etik ünsiyyət, qarşılıqlı hörmət, nizam-intizam, vətəndaşlıq mövqeyi və milli-mənəvi dəyərlərə hörmət kimi keyfiyyətlərin formalaşdırılmasına yönəlmiş sistemli iş aparmalıdır.

7.10.2. Tərbiyə və davranış mədəniyyəti ilə bağlı iş ayrı-ayrı tədbirlərlə məhdudlaşmamalı, sinfin gündəlik həyatında, münasibətlərində, ümumi qaydalara əməl olunmasında və məktəb həyatında iştirakda görünməlidir.

7.10.3. Bu istiqamətdə iş şagirdin ləyaqətini qoruyan, lakin aydın tələblər qoyan və ardıcıl pedaqoji mövqe saxlayan yanaşma əsasında təşkil olunmalıdır.

7.10.4. Dəyəryönümlü işdə milli və ümumbəşəri dəyərlərə hörmət, ailəyə, məktəbə, cəmiyyətə və Vətənə məsuliyyət hissi aşılanmalıdır.

7.11. Sağlam həyat tərzi, təhlükəsizlik və profilaktik iş

7.11.1. Sinif rəhbəri şagirdlərdə sağlam həyat tərzinə müsbət münasibətin, təhlükəsiz davranış vərdişlərinin və riskli davranışlardan uzaq durma mədəniyyətinin formalaşdırılmasına dəstək verməlidir.

7.11.2. Bu istiqamətdə gigiyena, gündəlik rejim, təhlükəsizlik qaydaları, yol hərəkəti, məktəbdaxili davranış, rəqəmsal təhlükəsizlik, zərərli vərdişlərdən qorunma və digər profilaktik mövzular üzrə sistemli iş aparılmalıdır.

7.11.3. Sağlam həyat tərzi və təhlükəsizliklə bağlı fəaliyyət sinfin yaş xüsusiyyətləri və real ehtiyacları nəzərə alınmaqla, aidiyyəti şəxslərlə əməkdaşlıq şəraitində təşkil olunmalıdır.

7.11.4. Profilaktik iş şagirdin qorxudulması ilə deyil, maarifləndirmə, izah, müşayiət və müsbət davranış nümunələri üzərində qurulmalıdır.

7.12. Mütaliə, yaradıcılıq, asudə vaxt və ictimai iştirakın dəstəklənməsi

7.12.1. Sinif rəhbəri şagirdlərin mütaliəyə marağının, yaradıcılıq imkanlarının, asudə vaxtdan səmərəli istifadə bacarığının və məktəb həyatında ictimai iştirakının dəstəklənməsinə yönəlmiş iş aparmalıdır.

7.12.2. Şagirdlərin kitabxana ilə əlaqəsinin, oxu təşəbbüslərinin, yaradıcı və intellektual fəaliyyətlərdə iştirakının, məktəbdaxili və məktəbdənkənar sosial layihələrə qoşulmasının təşviq olunması bu istiqamətin mühüm hissəsidir.

7.12.3. Bu istiqamətdə məqsəd şagirdləri yalnız məşğul saxlamaq deyil, onların maraq və meyllərinə uyğun inkişaf imkanları yaratmaq, məktəbə və kollektivə aidlik hissini gücləndirməkdir.

7.12.4. İctimai iştirak xətti şagirdlərdə təşəbbüskarlıq, cavabdehlik, könüllülük, sosial faydalılıq və kollektivə bağlılıq hissinin gücləndirilməsinə xidmət etməlidir.

7.13. Peşəyönümü və gələcək təhsil seçiminə istiqamətləndirmə

7.13.1. Sinif rəhbəri xüsusilə ümumi orta və tam orta təhsil səviyyələrində şagirdlərin gələcək təhsil və peşə istiqaməti barədə düşünməsinə, məlumatlanmasına və seçimə hazırlanmasına dəstək verməlidir.

7.13.2. Bu istiqamətdə şagirdlərin maraq və meyllərinin nəzərə alınması, təhsil trayektoriyaları haqqında məlumatlandırılması və aidiyyəti şəxslərlə əlaqəli işin təşkili təmin olunmalıdır.

7.13.3. Peşəyönümü işi şagirdin imkanları, təlimə münasibəti, sosial yetkinliyi və gələcək planları ilə əlaqəli şəkildə aparılmalıdır.

7.13.4. Peşəyönümü və gələcək təhsil seçimi üzrə iş formal məsləhətlə kifayətlənməməli, məlumatlandırma, müşayiət və istiqamətləndirmə xətti üzərində qurulmalıdır.

8. Əməkdaşlıq və qarşılıqlı fəaliyyət mexanizmləri

8.1. Sinif rəhbərliyi məktəbdə təkbaşına həyata keçirilən fəaliyyət deyil; bu iş məktəb rəhbərliyi, müəllimlər, valideynlər və digər aidiyyəti şəxslərlə qarşılıqlı əməkdaşlıq şəraitində təşkil olunur.

8.2. Əməkdaşlıq münasibətləri rol və məsuliyyət sərhədləri qorunmaqla, sinif üzrə işin əlaqələndirilməsi, məlumat mübadiləsi, vaxtında müdaxilə və vahid pedaqoji yanaşmanın təmin edilməsi məqsədinə xidmət etməlidir.

8.1. Direktorla əməkdaşlıq

8.1.1. Sinif rəhbəri sinif üzrə ümumi vəziyyət, ciddi intizam pozuntuları, riskli hallar, təhlükəsizliklə bağlı narahatlıq doğuran vəziyyətlər və rəhbərlik səviyyəsində qərar tələb edən digər məsələlər barədə məktəb direktorunu məktəbdaxili qaydalara uyğun şəkildə məlumatlandırmalıdır.

8.1.2. Sinif rəhbəri məktəbin təsdiq edilmiş prioritetlərini, qanuni göstərişlərini və qəbul olunmuş daxili qərarları sinif səviyyəsində icra etməli, zərurət olduqda direktor qarşısında əsaslandırılmış təkliflə çıxış etməlidir.

8.1.3. Direktorla əməkdaşlıq yalnız məlumatvermə ilə məhdudlaşmamalı, sinif üzrə çətinliklərin həlli, idarəetmə dəstəyinin alınması və zəruri müdaxilələrin vaxtında təşkili məqsədinə xidmət etməlidir.

8.2. Təlim-tərbiyə işləri üzrə direktor müavini ilə əməkdaşlıq

8.2.1. Sinif rəhbərinin fəaliyyətinə birbaşa təşkilati-metodik rəhbərlik təlim-tərbiyə işləri üzrə direktor müavini tərəfindən həyata keçirilir.

8.2.2. Sinif rəhbəri planlaşdırma, sinif saatlarının təşkili, tərbiyə və müşayiət işinin gedişi, davamiyyət, davranış, intizam, riskli hallar və digər cari məsələlər üzrə təlim-tərbiyə işləri üzrə direktor müavini ilə müntəzəm əməkdaşlıq etməlidir.

8.2.3. Sinif üzrə görülən işin gedişi, müşahidə olunan dəyişikliklər, tətbiq olunan tədbirlər və əlavə dəstək ehtiyacları barədə mütəmadi məlumat mübadiləsi aparılmalıdır.

8.2.4. Bu əməkdaşlıq sinif rəhbərliyinin məktəbin ümumi təlim-tərbiyə xətti ilə uzlaşan, planlı və nəticəyönlü şəkildə təşkilinə xidmət etməlidir.

8.3. Təsərrüfat işləri üzrə direktor müavini ilə əməkdaşlıq

8.3.1. Sinif rəhbəri sinifdə və ümumi istifadə sahələrində təhlükəsiz, səliqəli və normal təlim mühitinə təsir edən təşkilati məsələlər barədə təsərrüfat işləri üzrə direktor müavini ilə əməkdaşlıq etməlidir.

8.3.2. Sanitariya, təhlükəsizlik, məktəb əmlakının qorunması, növbətçilik zamanı üzə çıxan təşkilati çatışmazlıqlar və təlim mühitinə təsir edən digər hallarla bağlı müşahidələr aidiyyəti üzrə vaxtında çatdırılmalıdır.

8.3.3. Sinif rəhbəri təsərrüfat işləri üzrə direktor müavininin funksiyalarını öz üzərinə götürmür; onun rolu müşahidə etdiyi məsələləri aidiyyəti üzrə bildirmək və sinif üzrə təhlükəsiz mühitin qorunmasına dəstək verməkdir.

8.4. Fənn müəllimləri ilə əməkdaşlıq

8.4.1. Sinif rəhbəri fənn müəllimləri ilə şagirdlərin davamiyyəti, təlimə münasibəti, davranışı, dərsdə iştirakı və ümumi inkişafı ilə bağlı məsələlər üzrə əməkdaşlıq etməlidir.

8.4.2. Fənn müəllimlərindən alınan məlumatlar sinif rəhbəri tərəfindən ümumiləşdirilməli, sinif üzrə vahid pedaqoji yanaşmanın formalaşdırılması və məqsədyönlü dəstəyin təşkili üçün nəzərə alınmalıdır.

8.4.3. Sinif rəhbərinin fənn müəllimləri ilə münasibəti nəzarət münasibəti deyil, qarşılıqlı məlumatlandırma, uzlaşdırma və dəstək münasibəti üzərində qurulmalıdır.

8.4.4. Təlim çətinliyi, motivasiya azalması, davranış dəyişikliyi, dərsdən yayınma meyli, riskli hal və ya məktəb həyatından uzaqlaşma müşahidə edildikdə sinif rəhbəri və fənn müəllimləri arasında operativ əməkdaşlıq təmin olunmalıdır.

8.5. Valideynlərlə əməkdaşlıq

8.5.1. Sinif rəhbəri valideynlərlə əməkdaşlığı şagirdin inkişafı, təhlükəsizliyi, davamiyyəti, təlimə münasibəti, davranışı və məktəb həyatında iştirakına yönəlmiş tərəfdaşlıq əsasında qurmalıdır.

8.5.2. Valideynlər şagirdin davamiyyəti, mühüm davranış dəyişiklikləri, riskli hallar, inkişaf dinamikası və məktəb həyatında iştirakı barədə vaxtında və aydın şəkildə məlumatlandırılmalıdır.

8.5.3. Valideynlərlə əməkdaşlıq yalnız problem yarandıqda deyil, profilaktik, maarifləndirici və inkişafyönlü məqsədlərlə də davamlı şəkildə təşkil olunmalıdır.

8.5.4. Valideynlərlə fərdi və kollektiv ünsiyyət etik davranış, peşəkar ton, məxfilik tələbləri və məktəbdaxili qaydalar çərçivəsində həyata keçirilməlidir.

8.5.5. Rəqəmsal kommunikasiya zamanı işgüzar üslub, məlumatın dəqiqliyi, xidməti zərurət və məktəbdaxili ünsiyyət qaydaları qorunmalıdır.

8.5.6. Davamiyyət, intizam və ya riskli hallarla bağlı valideynlərlə iş mərhələli aparılmalı, zərurət olduqda görüş, bildiriş və digər məktəbdaxili prosedurlar tətbiq edilməlidir.

8.6. Sinif valideyn komitəsi ilə əməkdaşlıq

8.6.1. Sinif rəhbəri sinif valideyn komitəsi ilə əməkdaşlığı sinif üzrə ümumi təşkilati, maarifləndirici və dəstəkləyici işin əlaqələndirilməsi məqsədilə qurur.

8.6.2. Sinif valideyn komitəsi valideynlərlə sistemli əlaqənin təşkili, ümumi məsələlərin müzakirəsi və sinif həyatında valideyn iştirakının dəstəklənməsi baxımından yardımçı qurum kimi fəaliyyət göstərir.

8.6.3. Sinif valideyn komitəsi sinif rəhbərinin funksiyasını əvəz etmir və bütün valideynlərin iradəsini təkbaşına ifadə edən qərarverici qurum kimi çıxış etmir.

8.6.4. Sinif rəhbəri valideyn komitəsi ilə işdə şəffaflığı, məktəb qaydalarına uyğunluğu və səlahiyyət sərhədlərinin qorunmasını təmin etməlidir.

8.7. Məktəb psixoloqu ilə əməkdaşlıq

8.7.1. Sinif rəhbəri uyğunlaşma çətinliyi, davranış dəyişikliyi, emosional gərginlik, sosial təcrid, ünsiyyət problemi, motivasiya azalması, bullinq və ya digər həssas hallarda məktəb psixoloqu ilə məqsədyönlü əməkdaşlıq etməlidir.

8.7.2. Sinif rəhbəri psixoloqa sinif üzrə müşahidələrini təqdim edir, lakin psixoloji diaqnostika aparmır və psixoloqun peşə səlahiyyətinə aid funksiyaları öz üzərinə götürmür.

8.7.3. Psixoloqla əməkdaşlıq yalnız problem yarandıqdan sonra deyil, profilaktik mərhələdə, qrupdaxili gərginlik hallarında və keçid dövrlərində də qurula bilər.

8.7.4. Məxfi məlumatların paylaşılması yalnız xidməti zərurət və məktəbdaxili qaydalar çərçivəsində həyata keçirilməlidir.

8.7.5. Zərurət olduqda sinif rəhbəri psixoloqa yönləndirmə, valideynlə görüş və sonrakı müşayiət işinin əlaqələndirilməsində iştirak etməlidir.

8.8. UBTR ilə əməkdaşlıq

8.8.1. Sinif rəhbəri UBTR ilə birlikdə sinfin məktəbdaxili tədbirlərdə, ictimai təşəbbüslərdə, sosial və vətənpərvərlik yönümlü fəaliyyətlərdə iştirakını təşkil etməlidir.

8.8.2. Şagird özünüidarəsi, sinif aktivinin fəaliyyəti, ictimai iştirak və şagird təşəbbüslərinin dəstəklənməsi bu əməkdaşlığın əsas sahələrindəndir.

8.8.3. Sinif rəhbəri UBTR-nin funksiyasını təkrarlamamalı, UBTR də sinif rəhbərinin sinif üzrə müşayiət və əlaqələndirmə funksiyasını əvəz etməməlidir.

8.8.4. Bu əməkdaşlıq şagirdlərin məktəb həyatında fəallığını, kollektivə aidlik hissini və sosial məsuliyyətini gücləndirməyə yönəlməlidir.

8.9. Kitabxanaçı ilə əməkdaşlıq

8.9.1. Sinif rəhbəri kitabxanaçı ilə əməkdaşlıq edərək şagirdlərdə oxu mədəniyyətinin, kitabla işləmə vərdişinin və məlumatdan səmərəli istifadə bacarığının formalaşdırılmasına dəstək verməlidir.

8.9.2. Mütaliə təşəbbüsləri, kitab müzakirələri, sərgilər və digər maarifləndirici fəaliyyətlər bu əməkdaşlıq çərçivəsində təşkil oluna bilər.

8.9.3. Kitabxana ilə əməkdaşlıq şagirdlərin intellektual marağının, müstəqil oxu vərdişinin və məktəbdə mədəni iştirakının inkişafına xidmət etməlidir.

8.10. Dərnək rəhbərləri ilə əməkdaşlıq

8.10.1. Sinif rəhbəri dərnək rəhbərləri ilə əməkdaşlıq edərək şagirdlərin maraq və meyllərinə uyğun fəaliyyətlərə cəlb olunmasını dəstəkləməlidir.

8.10.2. Dərnək və digər əlavə inkişaf fəaliyyətlərində iştirak şagirdin asudə vaxtının səmərəli təşkili, potensialının üzə çıxarılması və məktəb həyatında fəallığının artırılması baxımından nəzərə alınmalıdır.

8.10.3. Sinif rəhbəri dərnək rəhbərlərindən şagirdlərin iştirakı, marağı və davamlılığı ilə bağlı məlumat ala bilər və bu məlumatları sinif üzrə ümumi müşayiət işində nəzərə almalıdır.

8.11. Digər aidiyyəti şəxslərlə qarşılıqlı fəaliyyət

8.11.1. Sinif rəhbəri şagirdin inkişafı, təhlükəsizliyi, təhsilə münasibəti və məktəb həyatında iştirakına təsir edən məsələlər üzrə digər aidiyyəti şəxslərlə də qarşılıqlı fəaliyyət qura bilər.

8.11.2. Bu qarşılıqlı fəaliyyət məktəbdaxili qaydalara, səlahiyyət bölgüsünə, etik davranış tələblərinə və məxfilik prinsipinə uyğun şəkildə həyata keçirilməlidir.

8.11.3. Zərurət olduqda məktəbdaxili prosedurlara uyğun olaraq Nizam-intizam Şurası, sosial xidmətlər və digər müvafiq qurumlarla əlaqələndirmə həyata keçirilə bilər.

8.11.4. Digər aidiyyəti şəxslərlə əməkdaşlıq sinif rəhbərinin funksiyasını genişləndirmək üçün deyil, sinif üzrə işin daha düzgün əlaqələndirilməsi və şagirdin ehtiyaclarına uyğun dəstək mexanizminin qurulması üçün təşkil olunur.

9. Sinifdaxili, sinifdənxaric, məktəbdənkənar işin və növbətçiliyin təşkili

9.1. Sinifdaxili işin təşkili

9.1.1. Sinif rəhbəri sinifdaxili işi sinfin gündəlik pedaqoji və təşkilati həyatının planlı, ardıcıl və məqsədyönlü şəkildə qurulmasına xidmət edən fəaliyyət kimi təşkil etməlidir.

9.1.2. Sinifdaxili işə sinif saatları, sinif iclasları, maarifləndirici söhbətlər, müzakirələr, qrup işi, sinif aktivinin fəaliyyəti, sinif daxilində gündəlik məsələlərin tənzimlənməsi və şagirdlərin ümumi iştirakı ilə bağlı digər iş formaları aid edilir.

9.1.3. Sinifdaxili iş sinfin yaş xüsusiyyətlərinə, mövcud vəziyyətinə, gündəlik ehtiyaclarına və sinif rəhbərinin müşahidə etdiyi real məsələlərə uyğun planlaşdırılmalı və təşkil edilməlidir.

9.1.4. Sinifdaxili işin təşkili şagirdlərin formal məşğulluğuna deyil, sinifdə nizamlı, təhlükəsiz, əməkdaşlığa əsaslanan, qarşılıqlı hörmət və ümumi məsuliyyət mühiti yaradan işin qurulmasına xidmət etməlidir.

9.2. Sinifdənxaric işin təşkili

9.2.1. Sinif rəhbəri sinifdənxaric işi dərs prosesindən kənarda, lakin sinfin tərbiyə, inkişaf, maarifləndirmə və sosiallaşma məqsədləri ilə birbaşa bağlı fəaliyyət kimi təşkil etməlidir.

9.2.2. Sinifdənxaric işə sinif saatlarından əlavə təşkil olunan görüşlər, təqdimatlar, müzakirələr, dəyirmi masalar, maarifləndirici tədbirlər, yaradıcı və intellektual fəaliyyətlər, sinif üzrə təşəbbüslər və digər məktəbdaxili iş formaları aid edilə bilər.

9.2.3. Sinifdənxaric fəaliyyətlər təsadüfi şəkildə deyil, sinfin inkişaf səviyyəsi, yaş xüsusiyyətləri, mövcud ehtiyacları və gözlənilən nəticələr nəzərə alınmaqla planlaşdırılmalıdır.

9.2.4. Sinifdənxaric iş məktəbin ümumi tərbiyə və inkişaf xətti ilə uzlaşmalı, sinif rəhbərinin müşahidə etdiyi real məsələlərə cavab verməlidir.

9.3. Məktəbdənkənar işin təşkili

9.3.1. Sinif rəhbəri məktəbdənkənar işi şagirdlərin dünyagörüşünün genişlənməsinə, sosial və mədəni iştirakının artmasına, məktəbə və cəmiyyətə bağlılıq hissinin güclənməsinə xidmət edən fəaliyyət kimi dəyərləndirməlidir.

9.3.2. Məktəbdənkənar işə ekskursiyalar, muzey və sərgi ziyarətləri, kitabxana səfərləri, sosial və mədəni layihələr, ictimai faydalı təşəbbüslər, maarifləndirici görüşlər və digər inkişafyönlü fəaliyyətlər aid edilə bilər.

9.3.3. Məktəbdənkənar fəaliyyətlər təşkil olunarkən şagirdlərin yaşı, təhlükəsizliyi, iştirak imkanları, fəaliyyətin məqsədi, məktəbin razılaşdırma qaydaları və valideynlərin məlumatlandırılması məsələləri nəzərə alınmalıdır.

9.3.4. Məktəbdənkənar iş sinif rəhbərinin şəxsi təşəbbüsü kimi deyil, məktəbin ümumi təşkilati çərçivəsi və aidiyyəti şəxslərlə əməkdaşlıq şəraitində həyata keçirilməlidir.

9.4. Şagirdlərin tədbirlərə məqsədyönlü cəlbi

9.4.1. Sinif rəhbəri şagirdlərin müxtəlif tədbir və fəaliyyətlərə cəlbini məqsədyönlü, əsaslandırılmış və diferensial yanaşma əsasında təşkil etməlidir.

9.4.2. Şagirdlərin tədbirlərə cəlbi onların yaş və inkişaf xüsusiyyətlərinə, maraq və meyllərinə, təhlükəsizlik tələblərinə, sinfin ehtiyaclarına və fəaliyyətin gözlənilən nəticəsinə uyğun müəyyən edilməlidir.

9.4.3. Tədbirlərə cəlbetmə zamanı yalnız fəal və görünən şagirdlərin deyil, passiv, özünüifadədə çətinlik çəkən və kollektivdən geri qalan şagirdlərin də iştirakı üçün imkan yaradılmalıdır.

9.4.4. Şagirdlərin tədbirlərə cəlbi formal iştirakın təmininə deyil, onların inkişafına, özünüifadəsinə, məsuliyyət hissinin güclənməsinə və məktəb həyatına bağlılığının artmasına xidmət etməlidir.

9.5. Tədbirlərin təşkilati və təhlükəsizlik tələbləri

9.5.1. Sinifdaxili, sinifdənxaric və məktəbdənkənar tədbirlər əvvəlcədən planlaşdırılmalı, məktəbdaxili qaydalara uyğun razılaşdırılmalı və təşkilati baxımdan aydın şəkildə hazırlanmalıdır.

9.5.2. Tədbirin keçirilməsi zamanı məqsəd, iştirakçı tərkibi, məsul şəxslər, keçirilmə yeri, vaxtı, hərəkət qaydası və təhlükəsizlik tələbləri əvvəlcədən müəyyən edilməlidir.

9.5.3. Tədbirlər zamanı şagirdlərin fiziki təhlükəsizliyi, psixoloji rahatlığı, nizam-intizamı və yaş xüsusiyyətlərinə uyğun iştirakı təmin olunmalıdır.

9.5.4. Məktəbdənkənar fəaliyyətlərdə valideynlərin vaxtında məlumatlandırılması, məktəbdaxili razılaşdırmanın aparılması və lazım olan sənədləşmənin tamamlanması təmin edilməlidir.

9.5.5. Təhlükəsizlik tələbləri gözlənilmədən, məsuliyyət bölgüsü aydınlaşdırılmadan və təşkilati hazırlıq tamamlanmadan tədbirin keçirilməsinə yol verilməməlidir.

9.6. Növbətçiliyin təşkili və müşayiəti

9.6.1. Sinif rəhbəri növbətçiliyi şagirdlərdə məsuliyyət, intizam, səliqə, qarşılıqlı hörmət və ümumi məktəb qaydalarına əməl mədəniyyətinin formalaşdırılmasına xidmət edən təşkilati-pedaqoji fəaliyyət kimi qiymətləndirməlidir.

9.6.2. Sinif rəhbəri növbətçiliklə bağlı qaydaları şagirdlərə izah etməli, onların bu işdə rolunu, davranış çərçivəsini və məsuliyyətini aydınlaşdırmalıdır.

9.6.3. Növbətçilik zamanı şagirdlərin davranışı, ünsiyyət mədəniyyəti, məktəb əmlakına münasibəti, ümumi qaydalara əməli və təhlükəsizlik tələblərinə riayəti diqqətdə saxlanmalıdır.

9.6.4. Sinif rəhbərinin rolu növbətçiliyi texniki və ya inzibati fəaliyyət kimi icra etmək deyil, bu prosesin tərbiyəvi və təşkilati tərəfini müşayiət etmək, zəruri hallarda aidiyyəti məsələləri vaxtında rəhbərliyə çatdırmaqdan ibarətdir.

9.6.5. Növbətçilik şagirdlərin formal növbəyə durması ilə məhdudlaşmamalı, məktəb həyatında məsuliyyətli iştirak və ümumi mühitə qayğı vərdişinin formalaşmasına xidmət etməlidir.

9.7. Formal tədbirçiliyə yol verilməməsi

9.7.1. Sinifdaxili, sinifdənxaric və məktəbdənkənar fəaliyyətlər hesabat xatirinə, görüntü yaratmaq məqsədilə və ya məzmunu aydın olmayan şəkildə təşkil edilməməlidir.

9.7.2. Hər bir fəaliyyət əvvəlcədən müəyyən edilmiş məqsədə, sinfin real ehtiyacına, yaş xüsusiyyətlərinə və gözlənilən tərbiyəvi və ya inkişafetdirici nəticəyə xidmət etməlidir.

9.7.3. Formal tədbirçilik şagirdlərin real iştirakını, marağını və inkişafını zəiflətdiyindən belə yanaşmaya yol verilməməli, fəaliyyətlərin keyfiyyəti və faydalılığı əsas götürülməlidir.

9.7.4. Sinif rəhbəri fəaliyyətlərin sayını artırmağa deyil, onların məzmununu, təsirini və sinif həyatına real faydasını təmin etməyə üstünlük verməlidir.

10. Planlaşdırma, sənədləşmə və hesabatlılıq

10.1. İllik iş planı

10.1.1. Sinif rəhbəri hər tədris ili üçün sinfin xüsusiyyətlərini, təhsil səviyyəsini, məktəbin prioritetlərini, əvvəlki müşahidələri və mövcud ehtiyacları nəzərə almaqla illik iş planı hazırlamalıdır.

10.1.2. İllik iş planında sinif kollektivinin inkişafı, davranış və münasibətlər mühiti, davamiyyət və məktəb həyatında iştirak, adaptasiya, riskli halların izlənilməsi, valideynlərlə əməkdaşlıq, sinif saatları, sinifdənxaric və məktəbdənkənar fəaliyyətlər üzrə əsas istiqamətlər əks olunmalıdır.

10.1.3. İllik iş planı formal sənəd kimi deyil, sinif rəhbərinin fəaliyyətinə istiqamət verən, işin ardıcıllığını təmin edən və sonrakı izləmə üçün əsas yaradan işçi sənəd kimi hazırlanmalıdır.

10.1.4. İllik iş planı məktəbin ümumi fəaliyyət planı, tərbiyə prioritetləri, davranış qaydaları və digər aidiyyəti daxili sənədlərlə uzlaşdırılmalıdır.

10.2. Cari və dövri işin planlaşdırılması

10.2.1. Sinif rəhbəri illik planla yanaşı, cari və dövri işi də sinfin real vəziyyətinə uyğun şəkildə planlaşdırmalıdır.

10.2.2. Cari və dövri planlaşdırma sinif saatlarının mövzularını, müşahidə olunan problemlərlə bağlı tədbirləri, valideynlərlə işin formalarını, riskli hallara münasibətdə görüləcək addımları, sinif üzrə maarifləndirici və inkişafyönlü fəaliyyətləri əhatə edə bilər.

10.2.3. Cari planlaşdırma dəyişən vəziyyətə operativ reaksiya verməyə, dövri planlaşdırma isə işin ardıcıllığını və ümumi xəttini qorumağa xidmət etməlidir.

10.2.4. Cari və dövri planlaşdırma illik iş planının icrasını konkretləşdirən və sinfin vəziyyətinə uyğunlaşdıran mexanizm kimi qurulmalıdır.

10.3. Əsas sənədlər

10.3.1. Sinif rəhbərinin fəaliyyəti üzrə əsas sənədlər məktəbdaxili qaydalara və aidiyyəti normativ tələblərə uyğun aparılır.

10.3.2. Əsas sənədlərə, bir qayda olaraq, illik iş planı, şagirdlər haqqında ümumi məlumat vərəqi, sinif üzrə əsas müşayiət və izləmə qeydləri, sinif davranış jurnalı və ya analoji qeydiyyat sənədi, valideynlərlə iş üzrə əsas qeydlər, yarımillik və illik ümumiləşdirici arayış və ya hesabat materialları aid edilir.

10.3.3. Məktəbdə tətbiq olunan sənədlərin konkret forması və adlandırılması daxili qaydalara uyğun müəyyən edilə bilər, lakin onların məzmunu sinif rəhbərliyinin əsas fəaliyyət istiqamətlərini izləməyə imkan verməlidir.

   10.3 üzrə nümunəvi rəsmi sənəd forması

 Şagird haqqında ümumi məlumat Vərəqi

Rekvizitlər

I. Şagird haqqında əsas məlumatlar

II. Valideyn (qanuni nümayəndə) haqqında məlumat

III. Təlim və iştirakla bağlı ilkin məlumat

IV. Məktəb üçün vacib qeydlər

10.4. İşçi qeydlər və müşahidə materialları

10.4.1. Sinif rəhbəri sinif üzrə gündəlik və dövri müşahidələri, davranış və münasibətlərlə bağlı diqqət tələb edən halları, təlimə münasibətdə görünən dəyişiklikləri və digər əhəmiyyətli məqamları işçi qeydlər şəklində aparıla bilər.

10.4.2. İşçi qeydlər dağınıq və təsadüfi qeydlər deyil, sonrakı pedaqoji qərarların, əlaqələndirmənin və məqsədyönlü işin təşkilinə kömək edən materiallar olmalıdır.

10.4.3. Müşahidə materialları faktlara, real vəziyyətə və pedaqoji məntiqə əsaslanmalı, subyektiv damğalama və emosional mühakimə xarakteri daşımamalıdır.

10.4.4. İşçi qeydlər və müşahidə materialları zərurət olduqda aidiyyəti şəxslərlə əməkdaşlıqda istifadə oluna bilər, lakin bu zaman məxfilik və xidməti zərurət prinsipi qorunmalıdır.

   10.4 üzrə nümunəvi rəsmi sənəd forması

Şagird üzrə fərdi müşahidə və inkişaf  Vərəqi

 (işçi sənəd)

Rekvizitlər

I. Təlim fəaliyyəti ilə bağlı müşahidələr

II. Münasibətlər və ünsiyyətlə bağlı müşahidələr

III. Emosional və davranış müşahidələri

IV. İnkişaf göstəriciləri

V. Görülmüş iş və sonrakı addımlar

10.5. Valideynlərlə iş üzrə sənədləşmə

10.5.1. Sinif rəhbəri valideynlərlə aparılan ümumi və fərdi işin əsas nəticələrini, mühüm razılaşmaları və görülmüş tədbirləri məktəbdaxili qaydalara uyğun sənədləşdirməlidir.

10.5.2. Valideyn iclasları, fərdi görüşlər, bildiriş xarakterli məlumatlandırmalar və həssas hallarla bağlı aparılan iş üzrə lazım olan qeydlər aydın və istifadəyə yararlı şəkildə saxlanılmalıdır.

10.5.3. Valideynlərlə iş üzrə sənədləşmə yalnız görüş faktının qeydi ilə məhdudlaşmamalı, mövzunun mahiyyətini, razılaşdırılmış addımları və sonrakı izləmə ehtiyacını da əks etdirməlidir.

10.5.4. Valideynlərlə iş üzrə sənədləşmə etik davranış, məxfilik və məktəbdaxili ünsiyyət qaydalarına uyğun aparılmalıdır.

   10.5 üzrə nümunəvi rəsmi sənəd formaları

   Valideyinlə fərdi görüşünqeyd və razılaşma Vərəqi  

Rekvizitlər

I. Görüşün əsas məlumatları

II. Razılaşdırılmış addımlar

Valideyin iclasının qısa Protokolu  

Rekvizitlər

İclasın məzmunu

10.6. Riskli hallarla bağlı lazım olan sənədlər

10.6.1. Riskli hallarla bağlı iş məktəbdaxili qaydalara uyğun olaraq qeydiyyata alınmalı və aidiyyəti mərhələlər üzrə sənədləşdirilməlidir.

10.6.2. Davamiyyət problemi, təkrarlanan intizam pozuntusu, davranış dəyişikliyi, zorakılıq və ya kiberzorakılıq riski, sosial təcrid, emosional gərginlik və digər həssas hallarla bağlı lazım olan qeydlər, bildirişlər, görüş məlumatları və yönləndirmə materialları saxlanılmalıdır.

10.6.3. Riskli hallarla bağlı sənədləşmə təkcə hadisənin qeydə alınmasına deyil, görülmüş tədbirlərin, valideynlərlə işin, aidiyyəti şəxslərlə əməkdaşlığın və sonrakı müşayiətin izlənilməsinə xidmət etməlidir.

10.6.4. Zərurət olduqda məktəbdaxili prosedurlara uyğun olaraq psixoloqa yönləndirmə, rəhbərliyə təqdimetmə, bildiriş məktubu, görüş protokolu və digər aidiyyəti sənədlər tətbiq oluna bilər.

10.6 üzrə nümunəvi sənəd

Riskli halın ilkin qeydi və müşəət vərəqi

Rekvizitlər

I. Riskli hal barədə ilkin məlumat

II. Görülmüş ilkin tədbirlər

III. Sonrakı müşayiət

Psixoloqa yönləndirmə Vərəqi  

Rekvizitlər

10.7. Ümumiləşdirici arayış və hesabat materialları

10.7.1. Sinif rəhbəri görülmüş işin nəticələri, müşahidə olunan dinamika, əsas çətinliklər və növbəti addımlar barədə dövri ümumiləşdirici arayış və ya hesabat materialları hazırlaya bilər.

10.7.2. Ümumiləşdirici materiallarda sinif kollektivinin vəziyyəti, davamiyyət və nizam-intizam, təlimə münasibət, məktəb həyatında iştirak, valideynlərlə əməkdaşlıq, riskli hallarla iş və digər əsas istiqamətlər üzrə qısa, dəqiq və işəyararlı məlumat verilməlidir.

10.7.3. Bu materiallar formal statistik xülasə kimi deyil, sinif üzrə vəziyyətin dəyərləndirilməsi, ehtiyacların müəyyən edilməsi və sonrakı işin planlaşdırılması üçün istifadə olunan idarəetmə sənədi kimi hazırlanmalıdır.

10.7.4. Ümumiləşdirici arayış və hesabat materialları məktəb rəhbərliyi ilə məlumat mübadiləsi, metodik dəstəyin planlaşdırılması və lazım gəldikdə düzəldici tədbirlərin müəyyən edilməsi üçün əsas yarada bilər.

 Sinif üzrə yarımillik ümumiləşdirici arayış

Rekvizitlər

I. Sinif kollektivinin ümumi vəziyyəti

II. Davamiyyət və nizam-intizam

III. Təlimə münasibət və məktəb həyatında iştirak

IV. Valideynlərlə əməkdaşlıq

V. Riskli hallarla iş

VI. Yekun

10.8. Sənədləşmənin ümumi tələbləri

10.8.1. Sinif rəhbərliyinə aid sənədləşmə aydın, dəqiq, vaxtında aparılan, istifadəyə yararlı və məktəbdaxili qaydalara uyğun olmalıdır.

10.8.2. Sənədləşmədə formal yanaşmaya, natamamlığa, gecikməyə, qeyri-dəqiqliyə və faktlara əsaslanmayan qeydlərə yol verilməməlidir.

10.8.3. Sənədlər və qeydlər şagirdin ləyaqətinə hörmət, etik davranış, məxfilik və xidməti zərurət prinsipləri qorunmaqla aparılmalıdır.

10.8.4. Sinif rəhbərliyinin sənədləşməsi fəaliyyətin özünü əvəz etməməli, əksinə planlaşdırma, izləmə, əlaqələndirmə və hesabatlılıq üçün dəstək aləti kimi istifadə olunmalıdır.

10.8.5. Məktəbdə tətbiq olunan sənədlərin formaları və saxlanılma qaydası qüvvədə olan tədris-pedaqoji sənədlərin aparılması və saxlanılması tələblərinə, habelə məktəbdaxili qərarlara uyğun müəyyən edilir.

11. Sinif rəhbərinin hüquqları

11.1. Xidməti zərurət həddində məlumat almaq hüququ

11.1.1. Sinif rəhbəri sinif üzrə təlim-tərbiyə işinin, müşayiət fəaliyyətinin, davamiyyətin, davranışın, məktəb həyatında iştirakın və riskli hallarla bağlı işin düzgün təşkili üçün xidməti zərurət həddində aidiyyəti şəxslərdən işgüzar məlumat almaq hüququna malikdir.

11.1.2. Sinif rəhbəri fənn müəllimlərindən şagirdlərin təlimə münasibəti, dərsdə iştirakı, davranışı, motivasiya vəziyyəti və müşahidə olunan çətinlikləri barədə məlumat ala bilər.

11.1.3. Sinif rəhbəri sinif üzrə həssas və ya riskli halların müşayiəti məqsədilə məktəb rəhbərliyindən, psixoloqdan və digər aidiyyəti şəxslərdən məktəbdaxili qaydalara uyğun şəkildə məlumat almaq hüququna malikdir.

11.1.4. Bu hüquq yalnız sinif rəhbərinin funksional vəzifələrinin icrası ilə bağlı hallarda həyata keçirilir və məxfilik, xidməti zərurət, peşəkar etika və rol sərhədləri qorunmaqla tətbiq olunur.

11.1.5. Sinif rəhbəri başqa vəzifəli şəxslərin peşə səlahiyyətinə aid məlumatlardan məqsəddənkənar istifadə edə, həmin məlumatları yaymaq və ya subyektiv mühakimə predmetinə çevirmək hüququna malik deyildir.

11.2. Məktəb rəhbərliyinə təklif vermək hüququ

11.2.1. Sinif rəhbəri sinif üzrə təlim-tərbiyə mühitinin yaxşılaşdırılması, davranış və münasibətlər sisteminin sağlamlaşdırılması, davamiyyətin gücləndirilməsi, riskli halların idarə olunması, məktəb həyatında iştirakın artırılması və ümumi işin təkmilləşdirilməsi ilə bağlı məktəb rəhbərliyinə təklif vermək hüququna malikdir.

11.2.2. Sinif rəhbəri sinif üzrə müşahidə etdiyi çətinliklər, ehtiyaclar və inkişaf imkanları barədə direktorun və aidiyyəti direktor müavinlərinin diqqətinə məsələ çatdıra, əsaslandırılmış rəy və təklif təqdim edə bilər.

11.2.3. Sinif rəhbəri siniflə bağlı mühüm məsələlərin aidiyyəti qaydada kollegial müzakirəyə çıxarılması barədə təşəbbüs göstərə bilər.

11.2.4. Təklif vermək hüququ sinif rəhbərinə birbaşa idarəetmə və ya qərarvermə səlahiyyəti vermir; o, məsələ qaldırır, əsaslandırılmış mövqe bildirir və aidiyyəti qaydada baxılması üçün təqdim edir.

11.3. Valideynlərlə fərdi və kollektiv görüş keçirmək hüququ

11.3.1. Sinif rəhbəri şagirdin inkişafı, davamiyyəti, davranışı, təlimə münasibəti, məktəb həyatında iştirakı və digər mühüm məsələlərlə bağlı valideynlərlə fərdi və kollektiv görüşlər keçirmək hüququna malikdir.

11.3.2. Sinif rəhbəri valideyn iclaslarını, fərdi söhbətləri, izah və maarifləndirmə xarakterli görüşləri məktəbdaxili qaydalara uyğun təşkil edə bilər.

11.3.3. Zərurət olduqda sinif rəhbəri valideynləri məktəbə dəvət edə, aidiyyəti məsələlərin birgə müzakirəsini təşkil edə və razılaşdırılmış addımların müəyyənləşdirilməsinə təşəbbüs göstərə bilər.

11.3.4. Bu hüquq peşəkar ünsiyyət, etik davranış, məxfilik, qarşılıqlı hörmət və məktəbdaxili qaydalar çərçivəsində həyata keçirilir.

11.4. Tərbiyə və müşayiət işinin forma və üsullarını seçmək hüququ

11.4.1. Sinif rəhbəri məktəbin ümumi tələblərini, sinfin yaş xüsusiyyətlərini, mövcud vəziyyətini, müşahidə olunan ehtiyacları və tərbiyə prioritetlərini nəzərə almaqla tərbiyə və müşayiət işinin uyğun forma və üsullarını seçmək hüququna malikdir.

11.4.2. Sinif rəhbəri sinif saatlarının, maarifləndirici söhbətlərin, fərdi və qrup işinin, sinifdaxili müzakirələrin, müşayiət tədbirlərinin və digər uyğun iş formalarının məzmununu və təşkil üsulunu müəyyən edə bilər.

11.4.3. Seçilən forma və üsullar şagirdin hüquq və mənafeyinə hörmət, ləyaqətin qorunması, yaşa uyğunluq, təhlükəsizlik, inklüzivlik, etik davranış və məktəbdaxili qaydalar prinsiplərinə uyğun olmalıdır.

11.4.4. Bu hüquq sinif rəhbərinə başqa vəzifəli şəxslərin səlahiyyət sahəsinə müdaxilə etmək, psixoloji diaqnostika aparmaq, intizam tədbiri tətbiq etmək və ya məktəb rəhbərliyinin idarəetmə funksiyasını öz üzərinə götürmək imkanı vermir.

11.4.5. Sinif rəhbərinin forma və üsul seçimi hüququ yalnız onun funksional fəaliyyət sahəsinə aid işlərin daha səmərəli təşkili məqsədinə xidmət edir.

11.5. Şagirdin həvəsləndirilməsi və ya intizam tədbirləri ilə bağlı təklif vermək hüququ

11.5.1. Sinif rəhbəri şagirdlərin nümunəvi davranışı, fəallığı, məsuliyyətli münasibəti, məktəb həyatında iştirakı və müsbət inkişaf dinamikası ilə bağlı həvəsləndirmə tədbirləri üçün əsaslandırılmış təklif vermək hüququna malikdir.

11.5.2. Sinif rəhbəri təkrarlanan intizam pozuntuları, davamiyyət problemi, davranış çətinliyi, qaydalara davamlı əməl etməmə və digər hallarla bağlı məktəbdaxili qaydalara uyğun olaraq aidiyyəti intizam tədbirlərinin tətbiqi barədə təklif verə bilər.

11.5.3. Sinif rəhbərinin bu sahədə hüququ birbaşa intizam tədbiri tətbiq etmək hüququ deyildir; o, müşahidə, sənədləşmə və aparılmış işin nəticələrinə əsaslanaraq məsələ qaldırır, əsaslandırılmış təklif verir və aidiyyəti prosedurun işə düşməsinə təşəbbüs göstərir.

11.5.4. Həvəsləndirmə və intizam tədbirləri ilə bağlı təkliflər subyektiv münasibətə deyil, şagirdin real davranışına, məktəbdaxili qaydalara, aparılmış müşayiət işinə və mövcud sənədləşməyə əsaslanmalıdır.

11.5.5. Sinif rəhbəri şagirdin cəzalandırılması məqsədilə əsassız təklif vermək, şəxsi münasibət zəminində məsələ qaldırmaq və ya məktəbdaxili prosedurları kənara qoymaq hüququna malik deyildir.

11.6. Metodik dəstək və peşəkar inkişaf almaq hüququ

11.6.1. Sinif rəhbəri öz fəaliyyətinin keyfiyyətini yüksəltmək üçün metodik dəstək almaq hüququna malikdir.

11.6.2. Sinif rəhbəri sinif rəhbərliyi, tərbiyə işi, valideynlərlə əməkdaşlıq, riskli halların müşayiəti, sinifdaxili münasibətlərin tənzimlənməsi və digər aidiyyəti mövzular üzrə seminar, təlim, treninq, metodik müzakirə və peşəkar inkişaf fəaliyyətlərində iştirak edə bilər.

11.6.3. Sinif rəhbəri məktəb rəhbərliyindən və metodik mühitdən öz fəaliyyətinin təkmilləşdirilməsi üçün izah, tövsiyə və peşəkar dəstək tələb edə bilər.

11.6.4. Metodik dəstək və peşəkar inkişaf sinif rəhbərinin formal hesabatlılığı üçün deyil, onun real iş keyfiyyətinin yüksəldilməsinə və sinif üzrə fəaliyyətinin daha səmərəli təşkilinə xidmət etməlidir.

11.7. Peşəkar şərəf və ləyaqətinin qorunmasını tələb etmək hüququ

11.7.1. Sinif rəhbəri öz peşəkar şərəf və ləyaqətinin, nüfuzunun və qanuni fəaliyyət mövqeyinin qorunmasını tələb etmək hüququna malikdir.

11.7.2. Sinif rəhbəri fəaliyyətinə münasibətdə əsassız ittiham, qərəzli yanaşma, hörmətsiz münasibət və peşə nüfuzuna xələl gətirən hallara qarşı məktəbdaxili qaydalar çərçivəsində müdafiə tələb edə bilər.

11.7.3. Sinif rəhbəri öz fəaliyyəti ilə bağlı mövqeyini əsaslandırılmış şəkildə bildirmək, verilən rəy və iradlarla bağlı izah təqdim etmək və aidiyyəti qaydada baxılmasını xahiş etmək hüququna malikdir.

11.7.4. Bu hüququn həyata keçirilməsi işgüzar etika, qarşılıqlı hörmət və məktəbdaxili münasibətlərin sağlam saxlanılması prinsiplərinə uyğun aparılmalıdır.

12. Sinif rəhbərinin fəaliyyətinin qiymətləndirilməsi

12.1. Qiymətləndirmənin məqsədi

12.1.1. Sinif rəhbərinin fəaliyyətinin qiymətləndirilməsi onun sinif üzrə işinin keyfiyyətini, peşəkar yanaşmasını və inkişaf ehtiyaclarını müəyyən etmək məqsədi daşıyır.

12.1.2. Qiymətləndirmə sinif rəhbərinin fəaliyyətində güclü tərəflərin üzə çıxarılmasına, təkmilləşdirilməli istiqamətlərin vaxtında müəyyən edilməsinə və metodik dəstəyin düzgün planlaşdırılmasına xidmət edir.

12.1.3. Qiymətləndirmə cəza xarakterli tədbir kimi deyil, fəaliyyətin yaxşılaşdırılmasına yönəlmiş idarəetmə və inkişaf mexanizmi kimi həyata keçirilməlidir.

12.2. Qiymətləndirmənin dövriliyi

12.2.1. Sinif rəhbərinin fəaliyyəti cari, aralıq və yekun mərhələlər üzrə qiymətləndirilə bilər.

12.2.2. Cari qiymətləndirmə tədris ili ərzində aparılan müşahidələr və işin ümumi gedişi əsasında həyata keçirilir.

12.2.3. Aralıq qiymətləndirmə, bir qayda olaraq, yarımillik dövrün sonunda aparılır.

12.2.4. Yekun qiymətləndirmə tədris ilinin sonunda aparılır və sinif rəhbərinin illik fəaliyyətinin ümumi mənzərəsini əks etdirir.

12.2.5. Zərurət yarandıqda əsaslı səbəblər üzrə növbədənkənar qiymətləndirmə də keçirilə bilər.

12.3. Qiymətləndirmədə istifadə olunan sənədlər və müşahidələr

12.3.1. Sinif rəhbərinin fəaliyyətinin qiymətləndirilməsi sənədlər, işçi materiallar və real müşahidələr əsasında aparılır.

12.3.2. Qiymətləndirmədə, bir qayda olaraq, aşağıdakılar nəzərə alınır:
a) illik iş planı və cari planlaşdırma materialları;
b) sinif saatları və digər fəaliyyətlərlə bağlı materiallar;
c) şagirdlər haqqında ümumi məlumat vərəqləri;
ç) işçi qeydlər və müşahidə materialları;
d) şagird üzrə fərdi müşahidə və inkişaf vərəqləri;
e) valideynlərlə iş üzrə qeydlər;
ə) riskli hallarla bağlı lazım olan sənədlər;
f) ümumiləşdirici arayış və hesabat materialları;
g) sinif üzrə ümumi vəziyyətlə bağlı məktəbdaxili müşahidələr;
ğ) aidiyyəti şəxslərlə iş prosesində formalaşan işgüzar məlumatlar.

12.3.3. Qiymətləndirmə yalnız bir sənədə və ya bir dəfəlik müşahidəyə əsaslanmamalıdır.

12.3.4. Nəzərə alınan sənədlər və müşahidələr fəaliyyətin real gedişini əks etdirməli, formal və natamam xarakter daşımamalıdır.

12.4. Qiymətləndirmənin əsas meyarları

12.4.1. Sinif rəhbərinin fəaliyyəti aşağıdakı əsas meyarlar üzrə qiymətləndirilir:

a) planlaşdırma və təşkilatçılıq
işin əvvəlcədən düşünülmüş, ardıcıl və məqsədyönlü şəkildə qurulması;

b) sinif kollektivinə təsir
sinifdə münasibətlər mühitinə, qarşılıqlı hörmətə, ümumi məsuliyyətə və aidlik hissinə təsir səviyyəsi;

c) davamiyyət və nizam-intizamla iş
davamiyyət, gecikmə və intizamla bağlı halların izlənilməsi və həmin istiqamətdə aparılan işin səviyyəsi;

ç) təlimə münasibət və iştirakın dəstəklənməsi
şagirdlərin təlimə münasibətinə, məktəb həyatında iştirakına və fəallığına göstərilən müşayiət;

d) riskli hallarla işin təşkili
həssas vəziyyətlərin vaxtında müəyyən edilməsi və aidiyyəti işin qurulması;

e) valideynlərlə əməkdaşlıq
valideynlərlə əlaqənin sistemliliyi, işgüzarlığı və nəticəliliyi;

ə) məktəbdaxili əməkdaşlıq
rəhbərlik, müəllimlər, psixoloq və digər aidiyyəti şəxslərlə işin uzlaşdırılması;

f) sənədləşmənin vəziyyəti
sənədlərin dəqiqliyi, tamlığı, vaxtında aparılması və istifadəyə yararlılığı;

g) təhsil səviyyəsinə uyğunluq
sinfin yaş və inkişaf xüsusiyyətlərinə uyğun yanaşmanın görünməsi;

ğ) fəaliyyətin ümumi nəticəsi
sinif rəhbərinin işinin sinfin ümumi vəziyyətinə real təsiri.

12.5. Qiymətləndirmə səviyyələri

12.5.1. Sinif rəhbərinin fəaliyyəti aşağıdakı səviyyələr üzrə qiymətləndirilə bilər:

a) yüksək səviyyə
fəaliyyət ardıcıl, işlək və nəticəli qurulub;

b) yaxşı səviyyə
əsas istiqamətlər üzrə iş qurulub, ümumi nəticə qənaətbəxşdir, lakin ayrı-ayrı təkmilləşdirmə ehtiyacları mövcuddur;

c) qənaətbəxş səviyyə
iş aparılır, lakin bəzi əsas sahələrdə boşluqlar görünür;

ç) təkmilləşdirilməli səviyyə
fəaliyyət yetərincə sistemli deyil, izləmə, əməkdaşlıq və sənədləşmədə ciddi çatışmazlıqlar müşahidə olunur.

12.5.2. Qiymətləndirmə səviyyələri sonrakı dəstək və inkişaf tədbirlərinin müəyyənləşdirilməsi üçün əsas yaradır.

12.6. Qiymətləndirmə proseduru

12.6.1. Sinif rəhbərinin fəaliyyətinin qiymətləndirilməsi, bir qayda olaraq, təlim-tərbiyə işləri üzrə direktor müavini tərəfindən aparılır.

12.6.2. Zərurət olduqda direktorun, psixoloqun və digər aidiyyəti şəxslərin işgüzar rəyi də nəzərə alına bilər.

12.6.3. Qiymətləndirmə sənədlərin nəzərdən keçirilməsi, fəaliyyətin müşahidəsi və ümumi vəziyyətin təhlili əsasında aparılır.

12.6.4. Qiymətləndirmənin nəticəsi məktəbdaxili qəbul olunmuş uyğun formada rəsmiləşdirilir.

12.6.5. Sinif rəhbəri qiymətləndirmənin nəticələri ilə tanış edilməli və zərurət olduqda öz mövqeyini bildirmək imkanı əldə etməlidir.

12.6.6. Aşkar edilmiş çatışmazlıqlar üzrə metodik dəstək və ya düzəldici tədbirlər müəyyən edilə bilər.

12.7. Qiymətləndirmə nəticələrindən istifadə

12.7.1. Qiymətləndirmə nəticələri sinif rəhbərinin fəaliyyətinin təkmilləşdirilməsi üçün istifadə olunur.

12.7.2. Qiymətləndirmə nəticələri metodik dəstəyin planlaşdırılmasına və peşəkar inkişaf ehtiyaclarının müəyyən edilməsinə əsas yarada bilər.

12.7.3. Müsbət nəticələr səmərəli iş təcrübəsinin yayılması üçün nəzərə alına bilər.

12.7.4. Təkrar olunan çatışmazlıqlar aradan qaldırılmadıqda məsələ aidiyyəti qaydada ayrıca nəzərdən keçirilə bilər.

13. Yolverilməz hallar

13.1. Şagirdin ləyaqətini alçaldan davranışlar

13.1.1. Sinif rəhbərinin şagirdin şəxsiyyətini, ləyaqətini və fərdi xüsusiyyətlərini alçaldan hər hansı davranışına yol verməsi yolverilməzdir.

13.1.2. Şagirdin kollektiv qarşısında nüfuzdan salınması, onun zəif tərəflərinin alçaldıcı formada qabardılması, şəxsi xüsusiyyətləri üzərindən mənfi münasibət yaradılması və ya özünəinamını sarsıdan davranış nümayiş etdirilməsi yolverilməz hesab olunur.

13.1.3. Sinif rəhbəri tələbkarlığı şagirdin ləyaqətini alçaldan münasibət formasına çevirə bilməz.

13.2. Təhqir, damğalama və psixoloji təzyiq

13.2.1. Sinif rəhbərinin şagirdi təhqir etməsi, lağa qoyması, alçaldıcı ifadələr işlətməsi, mənfi etiketlərlə təqdim etməsi və ya damğalayıcı münasibət göstərməsi yolverilməzdir.

13.2.2. Hədə-qorxu, qorxutma, mənəvi sıxışdırma, məqsədli susdurma, şagirdin davamlı şəkildə günahkar kimi təqdim edilməsi və psixoloji təzyiq yaradan digər davranış formaları yolverilməzdir.

13.2.3. Şagirdin davranışındakı çətinliklər pedaqoji yollarla tənzimlənməli, təhqir və təzyiq vasitəsinə çevrilməməlidir.

13.3. Riskli hallar barədə məlumatın gizlədilməsi və ya gecikdirilməsi

13.3.1. Riskli hal, təhlükəsizlik problemi, zorakılıq ehtimalı, ciddi davranış dəyişikliyi, sosial təcrid, davamiyyətlə bağlı ağırlaşma və digər həssas vəziyyətlər barədə məlumatın gizlədilməsi, gecikdirilməsi və ya aidiyyəti üzrə çatdırılmaması yolverilməzdir.

13.3.2. Sinif rəhbəri müşahidə etdiyi və ya ona məlum olmuş riskli halları müəyyən edilmiş qaydada və vaxtında məktəb rəhbərliyinin, zərurət olduqda isə digər aidiyyəti şəxslərin diqqətinə çatdırmalıdır.

13.3.3. Riskli hallara laqeyd yanaşmaq, onları kiçiltmək, qeyri-ciddi göstərmək və ya şəxsi mülahizə səviyyəsində saxlamaq yolverilməz hesab olunur.

13.4. Sənədləşmədə saxtalaşdırma, səhlənkarlıq və formal yanaşma

13.4.1. Sinif rəhbərliyinə aid sənədlərdə saxtalaşdırmaya, bilərəkdən təhrifə, əsassız qeyd aparılmasına, faktın gizlədilməsinə və ya qeyri-dəqiq məlumat verilməsinə yol verilməsi yolverilməzdir.

13.4.2. Sənədlərin natamam aparılması, gecikdirilməsi, səhlənkar doldurulması, mühüm məlumatların qeyd edilməməsi və ya istifadəyə yararsız vəziyyətdə saxlanılması yolverilməzdir.

13.4.3. Sənədləşmənin yalnız görüntü yaratmaq məqsədi ilə aparılması, real işin isə qurulmaması yolverilməz hesab olunur.

13.5. Valideynlərlə münasibətdə etik normaların pozulması

13.5.1. Sinif rəhbərinin valideynlərlə münasibətdə kobudluğa, hörmətsiz üsluba, əsassız ittihama, alçaldıcı ifadələrə və peşəkar etika ilə zidd davranışlara yol verməsi yolverilməzdir.

13.5.2. Valideynlərlə ünsiyyətdə şəxsi münasibət zəminində ayrı-seçkilik göstərilməsi, məlumatın qərəzli təqdim olunması, vəziyyətin bilərəkdən gərginləşdirilməsi və ya məktəb–ailə əməkdaşlığının zədələnməsi ilə nəticələnən davranışlar yolverilməzdir.

13.5.3. Valideynlərlə əməkdaşlıq qarşıdurma yaratmaq üçün deyil, şagirdin inkişafı və mövcud problemin həlli məqsədilə qurulmalıdır.

13.6. Digər aidiyyəti şəxslərin səlahiyyət sahəsinə əsassız müdaxilə

13.6.1. Sinif rəhbərinin məktəb rəhbərliyinin, psixoloqun, fənn müəllimlərinin, UBTR-nin, kitabxanaçının, dərnək rəhbərlərinin və digər aidiyyəti şəxslərin səlahiyyət sahəsinə əsassız müdaxilə etməsi yolverilməzdir.

13.6.2. Sinif rəhbəri başqa şəxslərin funksiyalarını öz üzərinə götürə, onların peşə səlahiyyətinə aid qərar və ya müdaxilə formalarını icra edə bilməz.

13.6.3. Əməkdaşlıq rol sərhədlərinin pozulması anlamına gəlmir; sinif rəhbəri yalnız öz funksional səlahiyyət çərçivəsində fəaliyyət göstərməlidir.

13.7. Təhlükəsizlik tələbləri nəzərə alınmadan tədbirlərin təşkili

13.7.1. Sinifdaxili, sinifdənxaric və məktəbdənkənar tədbirlərin təhlükəsizlik tələbləri nəzərə alınmadan təşkili yolverilməzdir.

13.7.2. Məqsədi, iştirakçıları, məsul şəxsləri, keçirilmə qaydası, təşkilati hazırlığı və təhlükəsizlik şərtləri əvvəlcədən müəyyən edilmədən tədbir təşkil edilə bilməz.

13.7.3. Şagirdlərin fiziki təhlükəsizliyini, psixoloji rahatlığını və yaş xüsusiyyətlərini nəzərə almayan fəaliyyət formalarına yol verilməməlidir.

13.8. Sinif rəhbərliyinin yalnız formal aparılması

13.8.1. Sinif rəhbərliyinin yalnız sənəd üzərində görünməsi, real müşayiət, müşahidə, əməkdaşlıq və pedaqoji təsir işinin isə qurulmaması yolverilməzdir.

13.8.2. Sinif rəhbərliyinin fəaliyyəti yalnız iclas keçirmək, qeyd aparmaq və ya tədbir görüntüsü yaratmaqla məhdudlaşa bilməz.

13.8.3. Sinif üzrə real vəziyyəti izləmədən, şagirdlərlə və valideynlərlə sistemli iş qurmadan, aidiyyəti şəxslərlə əlaqələndirmə aparmadan sinif rəhbərliyinin yerinə yetirildiyi hesab edilə bilməz.

14. Məsuliyyət

14.1. Əsasnamədən irəli gələn tələblərin icrasına görə məsuliyyət

14.1.1. Sinif rəhbəri bu Əsasnamə ilə müəyyən edilmiş vəzifə, fəaliyyət istiqaməti, əməkdaşlıq, sənədləşmə, qiymətləndirmə və etik davranış tələblərinin icrasına görə məsuliyyət daşıyır.

14.1.2. Sinif rəhbəri öz fəaliyyətini məktəbdaxili qaydalara, aidiyyəti normativ sənədlərə və ona həvalə olunmuş funksional vəzifələrə uyğun şəkildə təşkil etməlidir.

14.1.3. Əsasnamədən irəli gələn tələblərin icra edilməməsi və ya lazımınca icra edilməməsi müvafiq qaydada məsuliyyət yaradır.

14.2. İşin qeyri-sistemli təşkilinə görə məsuliyyət

14.2.1. Sinif rəhbəri sinif üzrə işi planlı, ardıcıl və məqsədyönlü şəkildə qurmamağa görə məsuliyyət daşıyır.

14.2.2. Fəaliyyətin təsadüfi, epizodik, əlaqəsiz və nəticəsiz şəkildə təşkili, sinif üzrə müşayiət işinin formal xarakter daşıması və əsas istiqamətlərin diqqətdən kənarda qalması yolverilməzdir və məsuliyyət yaradır.

14.2.3. Sinif rəhbəri sinif kollektivinin vəziyyətini, şagirdlərin iştirakını, münasibətlər mühitini və ümumi gedişi sistemli izləmədən fəaliyyətini yerinə yetirmiş hesab oluna bilməz.

14.3. Davamiyyət, intizam və riskli hallar üzrə gecikmiş məlumatlandırmaya görə məsuliyyət

14.3.1. Sinif rəhbəri davamiyyət problemi, təkrarlanan gecikmə, intizam pozuntusu, riskli davranış, zorakılıq ehtimalı, sosial təcrid, ciddi emosional gərginlik və digər həssas hallar barədə məlumatın aidiyyəti üzrə vaxtında çatdırılmamasına görə məsuliyyət daşıyır.

14.3.2. Mühüm halların gecikdirilməsi, gizlədilməsi, kiçildilməsi və ya aidiyyəti şəxslərin diqqətinə çatdırılmaması məsuliyyət yaradan hal hesab olunur.

14.3.3. Sinif rəhbəri müşahidə etdiyi və ya ona məlum olmuş ciddi hallara münasibətdə laqeyd mövqe tuta bilməz.

14.4. Sənədləşmədə səhlənkarlığa görə məsuliyyət

14.4.1. Sinif rəhbəri ona həvalə olunmuş sənədlərin düzgün, dəqiq, tam və vaxtında aparılmasına görə məsuliyyət daşıyır.

14.4.2. Sənədlərin natamam aparılması, gecikdirilməsi, səhlənkar doldurulması, mühüm məlumatların qeyd edilməməsi, faktların təhrif edilməsi və ya sənədləşmənin yalnız görüntü xarakteri daşıması məsuliyyət yaradır.

14.4.3. Sinif rəhbəri işçi qeydlər, valideynlərlə iş üzrə sənədlər, riskli hallarla bağlı materiallar və ümumiləşdirici arayışların istifadəyə yararlı şəkildə aparılmasını təmin etməlidir.

14.5. Etik davranış qaydalarının pozulmasına görə məsuliyyət

14.5.1. Sinif rəhbəri şagirdlərlə, valideynlərlə, həmkarlarla və digər aidiyyəti şəxslərlə münasibətdə etik davranış qaydalarının pozulmasına görə məsuliyyət daşıyır.

14.5.2. Kobudluq, hörmətsiz münasibət, qərəzli yanaşma, təhqir, damğalama, psixoloji təzyiq, məxfi məlumatların yayılması və peşəkar etika ilə zidd davranışlar məsuliyyət yaradan hallar hesab olunur.

14.5.3. Sinif rəhbəri peşə fəaliyyəti zamanı işgüzar etikanı, konfidensiallığı, qərəzsizliyi və müəllim nüfuzunu qorumalıdır.

14.6. Şagirdin hüquq və mənafeyinə zidd hərəkət və ya hərəkətsizliyə görə məsuliyyət

14.6.1. Sinif rəhbəri şagirdin hüquq və mənafeyinə zidd hərəkətə və ya hərəkətsizliyə görə məsuliyyət daşıyır.

14.6.2. Şagirdin ləyaqətini alçaldan münasibət, onun təhlükəsizliyini risk altında qoyan səhlənkarlıq, ehtiyac duyduğu müşayiətin təşkil edilməməsi, həssas hallarda vaxtında müdaxilə olunmaması və ya hüquqlarına zidd davranış yolverilməzdir və məsuliyyət yaradır.

14.6.3. Sinif rəhbəri şagirdin hüquq və mənafeyini qorumaqla bağlı vəzifəsini başqa şəxslərin üzərinə ötürə bilməz; aidiyyəti şəxslərlə əməkdaşlıq onun öz məsuliyyətini aradan qaldırmır.

14.7. Məsuliyyətin tətbiqi qaydası

14.7.1. Bu Əsasnamənin tələblərinin pozulmasına görə sinif rəhbəri qanunvericiliyə, əmək intizamı qaydalarına, etik davranış tələblərinə və məktəbdaxili sənədlərə uyğun məsuliyyət daşıyır.

14.7.2. Məsuliyyət məsələsinə baxılarkən pozuntunun xarakteri, nəticəsi, təkrarlanma halı, aparılmış əvvəlki iş və mövcud sənədləşmə nəzərə alınmalıdır.

14.7.3. Məsuliyyət məsələsi qiymətləndirmə, xidməti baxış, məktəbdaxili müzakirə və aidiyyəti prosedurlar əsasında həll olunur.

15. Yekun müddəalar

15.1. Əsasnamənin qəbul olunması və qüvvəyə minməsi

15.1.1. Bu Əsasnamə ümumi təhsil müəssisəsinin pedaqoji şurasında müzakirə olunaraq qəbul edilir və məktəb direktorunun əmri ilə təsdiq edildiyi tarixdən qüvvəyə minir.

15.1.2. Bu Əsasnamə sinif rəhbərliyinin təşkili, həyata keçirilməsi, əlaqələndirilməsi, sənədləşdirilməsi, qiymətləndirilməsi və məsuliyyət məsələlərinin tənzimlənməsi üçün məktəbdaxili normativ sənəd hesab olunur.

15.1.3. Əsasnamənin müddəaları sinif rəhbəri, məktəb rəhbərliyi və sinif rəhbərliyinin təşkili və müşayiəti ilə bağlı digər aidiyyəti şəxslər üçün rəhbər tutulmalıdır.

15.2. Əsasnamənin icrasına nəzarət

15.2.1. Bu Əsasnamənin icrasına ümumi nəzarət ümumi təhsil müəssisəsinin direktoru tərəfindən həyata keçirilir.

15.2.2. Əsasnamənin tətbiqinə, sinif rəhbərliyinin təşkilinə, fəaliyyətin izlənilməsinə və aidiyyəti məsələlərin əlaqələndirilməsinə birbaşa nəzarət təlim-tərbiyə işləri üzrə direktor müavini tərəfindən həyata keçirilir.

15.2.3. Zərurət olduqda Əsasnamənin icra vəziyyəti məktəbdaxili qaydada təhlil edilə, müzakirə oluna və təkmilləşdirici tədbirlər müəyyən edilə bilər.

15.3. Əsasnaməyə dəyişiklik və əlavələrin edilməsi qaydası

15.3.1. Bu Əsasnaməyə dəyişiklik və əlavələr qanunvericiliyin tələbləri, təhsil siyasətindəki yeniliklər, məktəbin ehtiyacları və tətbiq təcrübəsinin nəticələri nəzərə alınmaqla edilə bilər.

15.3.2. Əsasnaməyə dəyişiklik və əlavələr aidiyyəti qaydada hazırlanır, pedaqoji şurada müzakirə olunur və məktəb direktorunun əmri ilə təsdiq edilir.

15.3.3. Təsdiq edilmiş dəyişiklik və əlavələr onların qüvvəyə mindiyi tarixdən etibarən bu Əsasnamənin ayrılmaz tərkib hissəsi hesab olunur.