Sinif rəhbərinin təlim nəticələrinin izlənməsi və dəstəyə ehtiyacı olan şagirdlərlə işinin təşkili qaydaları (layihə)

 Sinif rəhbərinin təlim nəticələrinin izlənməsi və dəstəyə ehtiyacı olan şagirdlərlə işinin təşkili qaydaları (layihə)

( Sinif rəhbərinin təlim nəticələrinin izlənməsi və dəstəyə ehtiyacı olan şagirdlərlə işinin təşkili qaydaları ____________________________________ məktəbin Pedaqoji Şurasının “” ______________ 20_-ci il tarixli ____ nömrəli iclasının ____ nömrəli qərarı ilə qəbul edilmiş və məktəb direktorunun “” ______________ 20_-ci il tarixli ____ nömrəli əmri ilə təsdiq edilmişdir.)

1. Ümumi müddəalar

1.1. Bu Qaydalar sinif rəhbərinin şagirdlərin təlim nəticələrinin izlənməsi, təlimdə geriləmə riskinin vaxtında müəyyənləşdirilməsi, dəstəyə ehtiyacı olan şagirdlərlə işin təşkili və aidiyyəti şəxslərlə əlaqələndirmə qaydasını müəyyən edir.

1.2. Bu Qaydalar şagirdlərin təlim nailiyyətlərinin sistemli izlənməsinə, akademik çətinliklərin erkən müəyyən edilməsinə, uyğun dəstək tədbirlərinin planlı şəkildə təşkilinə və təlim nəticələrinin yaxşılaşdırılmasına xidmət edir.

1.3. Dəstəyə ehtiyacı olan şagird dedikdə təlim nəticələrində davamlı və ya kəskin eniş göstərən, ayrı-ayrı mövzu, bacarıq və ya fənn üzrə mənimsəmə boşluqları olan, tapşırıqların icrasında sistemli çətinlik yaşayan, təlim motivasiyası zəifləyən və əlavə pedaqoji dəstək tələb edən şagird başa düşülür.

1.4. Bu Qaydaların tətbiqində əsas məqsəd şagirdin zəif nəticəsini yalnız qeydə almaq deyil, geriliyin səbəblərini düzgün müəyyənləşdirmək, uyğun fərdi və ya qrup dəstəyi təşkil etmək, təlim nəticələrində irəliləyişi izləmək və tədris prosesinə vaxtında korrektə verməkdir.

1.5. Əsas anlayışlar

1.5.1. Təlim nəticələrinin izlənməsi — şagirdin bilik, bacarıq və fəaliyyət dinamikasının diaqnostik, formativ və summativ məlumatlar əsasında sistemli şəkildə təhlil olunmasıdır.

1.5.2. Akademik geriləmə — şagirdin təlim nəticələrində, mənimsəmə səviyyəsində və ya ayrı-ayrı bacarıq istiqamətləri üzrə gözlənilən inkişaf tempindən geri qalmasıdır.

1.5.3. Dəstəyə ehtiyacı olan şagird — müəyyən mövzu, bacarıq və ya fənn üzrə əlavə izah, tapşırıq uyğunlaşdırılması, fərdi müşayiət və ya kiçik qrup dəstəyi tələb edən şagirddir.

1.5.4. Fərdi dəstək — konkret şagirdin çətinlik sahəsinə uyğun olaraq planlaşdırılan əlavə izah, tapşırıq, müşayiət və izləmə tədbirləridir.

1.5.5. Kiçik qrup dəstəyi — oxşar təlim çətinliyi olan bir neçə şagirdlə məqsədyönlü və planlı əlavə işin təşkili formasıdır.

1.5.6. Monitorinq — görülən dəstək tədbirlərinin nəticələrinin müəyyən edilmiş müddətlər üzrə izlənilməsi, müqayisə olunması və sonrakı addımların dəqiqləşdirilməsidir.

2. Sinif rəhbərinin təlim nəticələrinin izlənməsi və dəstəyə ehtiyacı olan şagirdlərlə işinin əsas prinsipləri

2.1. Sistemlilik və ardıcıllıq prinsipi. Sinif rəhbəri şagirdlərin təlim nəticələrinin izlənməsini təsadüfi müşahidə və epizodik qiymətləndirmə əsasında deyil, planlı, ardıcıl və sistemli qaydada təşkil edir. Təlim nəticələrinin öyrənilməsi müəyyən edilmiş müddətlər üzrə toplanmış məlumatların müqayisəli təhlili əsasında aparılır və şagirdin inkişaf dinamikasının davamlı şəkildə izlənilməsini təmin edir.

2.2. Erkən müəyyənləşdirmə və vaxtında dəstək prinsipi. Sinif rəhbəri təlimdə çətinliklərin dərinləşməsini gözləmir. Mənimsəmə boşluqları, təlim nəticələrində eniş, tapşırıqların icrasında davamlı çətinlik, təlim motivasiyasının zəifləməsi və öyrənmə prosesindən uzaqlaşma meyli ilkin mərhələdə müəyyən edilir və zəruri dəstək tədbirləri vaxtında təşkil olunur.

2.3. Obyektivlik və faktlara əsaslanma prinsipi. Təlim nəticələrinin izlənməsi və dəstək ehtiyacının müəyyənləşdirilməsi subyektiv təəssürat, fərziyyə və şəxsi münasibət əsasında aparılmır. Sinif rəhbəri diaqnostik, formativ və summativ qiymətləndirmə məlumatlarını, fənn müəllimlərinin müşahidələrini, şagirdin tapşırıq icrasını və təlimdə iştirak göstəricilərini birlikdə nəzərə alır. Nəticələr və qərarlar yalnız tutuşdurulmuş və əsaslandırılmış məlumatlar əsasında formalaşdırılır.

2.4. Fərdi və səviyyəyə uyğun yanaşma prinsipi. Sinif rəhbəri eyni görünən təlim çətinliyinin müxtəlif şagirdlərdə fərqli səbəblərlə bağlı ola biləcəyini nəzərə alır. Dəstək tədbirləri şagirdin yaş xüsusiyyətlərinə, hazırkı mənimsəmə səviyyəsinə, mövzu üzrə boşluqlarına, iş tempinə, motivasiya vəziyyətinə və real öyrənmə ehtiyaclarına uyğun müəyyən edilir. Bütün şagirdlərə eyni məzmunlu və eyni həcmli dəstəyin tətbiqinə yol verilmir.

2.5. Əlaqələndirilmiş əməkdaşlıq prinsipi. Təlim nəticələrinin izlənməsi və dəstəyə ehtiyacı olan şagirdlərlə iş sinif rəhbərinin təkbaşına fəaliyyəti ilə məhdudlaşmır. Bu iş fənn müəllimləri, praktik psixoloq, məktəb rəhbərliyi və zərurət yarandıqda digər aidiyyəti şəxslərlə əlaqəli şəkildə həyata keçirilir. Sinif rəhbəri məlumatların ümumiləşdirilməsini, əməkdaşlığın uzlaşdırılmasını və valideynlərlə işgüzar əlaqənin qurulmasını təmin edir.

2.6. Davamlı monitorinq və korrektə prinsipi. Müəyyən edilmiş dəstək tədbirləri birdəfəlik xarakter daşımır. Sinif rəhbəri görülən işin nəticələrini planlı şəkildə izləyir, şagirdin irəliləyiş dinamikasını qiymətləndirir və zərurət olduqda əvvəlki yanaşmaya yenidən baxır. Təlim nəticələrində gözlənilən dəyişiklik baş vermədikdə, dəstək tədbirlərinin məzmunu, forması və tətbiq qaydası dəqiqləşdirilir.

2.7. Məxfilik və etik peşə davranışı prinsipi. Təlim nəticələri və dəstək ehtiyacı ilə bağlı məlumat yalnız peşə fəaliyyəti çərçivəsində, zəruri həcmdə və aidiyyəti şəxslərlə paylaşılır. Şagirdin akademik çətinliyi damğalama, alçaltma, ictimai müqayisə və ya mənfi münasibət formalaşdırmaq vasitəsinə çevrilmir. Sinif rəhbəri bu istiqamətdə şagirdin ləyaqətini, psixoloji rahatlığını və özünəinamını qoruyan peşəkar davranış nümayiş etdirir.

3. Təlim nəticələrinin izlənməsi mənbələri və məlumat bazası

3.1. Sinif rəhbəri şagirdlərin təlim nəticələrinin izlənməsini vahid məlumat bazası əsasında təşkil edir. Bu məlumat bazası şagirdin təlim fəaliyyətini, mənimsəmə vəziyyətini, irəliləyiş dinamikasını və əlavə dəstək ehtiyacını müəyyən etməyə imkan verən rəsmi və işçi məlumat mənbələrinin birgə təhlili əsasında formalaşdırılır. Məktəbdaxili qiymətləndirmə diaqnostik, formativ və summativ komponentlərdən ibarət vahid proses kimi nəzərdə tutulduğuna görə sinif rəhbəri bu məlumatları ayrı-ayrılıqda deyil, əlaqəli şəkildə nəzərə alır.

3.2. Təlim nəticələrinin izlənməsi üzrə əsas məlumat mənbələri aşağıdakılardır: sinif jurnalı və davamiyyət qeydləri, diaqnostik qiymətləndirmə nəticələri, formativ qiymətləndirmə üzrə müşahidələr və rəy materialları, summativ qiymətləndirmə nəticələri, fənn müəllimlərinin müşahidələri, şagirdin yazılı və şifahi işləri, tapşırıq icrası, sinifdaxili fəallıq göstəriciləri və zərurət olduqda valideynlərlə əlaqə zamanı əldə olunan təlimlə bağlı məlumatlar. Sinif jurnalı dövlət sənədi hesab olunur və onun aparılması məcburidir; bu səbəbdən sinif rəhbəri təlim nəticələrinin ümumi mənzərəsini formalaşdırarkən həmin sənəddən əsas istinad mənbələrindən biri kimi istifadə edir.

3.3. Diaqnostik qiymətləndirmə nəticələri şagirdin ilkin hazırlıq səviyyəsini, mövzu və bacarıq üzrə dayaq imkanlarını, bilik və bacarıq boşluqlarını müəyyənləşdirmək üçün istifadə olunur. Sinif rəhbəri diaqnostik qiymətləndirmə nəticələrini şagirdin sonrakı inkişafı ilə müqayisə etməklə akademik geriləmənin və ya irəliləyişin başlanğıc nöqtəsini müəyyənləşdirir. Diaqnostik qiymətləndirmənin təlimin düzgün qurulmasına kömək etməsi rəsmi qiymətləndirmə sənədlərində ayrıca göstərilir.

3.4. Formativ qiymətləndirmə üzrə məlumatlar şagirdin öyrənmə prosesində irəliləyişini, tapşırıq icrasını, fəallığını, səhv xarakterini, çətinlik nöqtələrini və rəyə reaksiyasını izləmək üçün istifadə olunur. Sinif rəhbəri formativ məlumatları yalnız yekun nəticənin köməkçi əlavəsi kimi deyil, təlimdə çətinliyin erkən müəyyənləşdirilməsi və sonrakı dəstək ehtiyacının dəqiqləşdirilməsi üçün əsas məlumat mənbələrindən biri kimi nəzərə alır. Formativ qiymətləndirmənin təlim fəaliyyətinin izlənilməsinə və rəyverməyə xidmət etməsi metodik və rəsmi izahlarda açıq vurğulanır.

3.5. Summativ qiymətləndirmə nəticələri şagirdin müəyyən təlim vahidi və ya dövr üzrə nailiyyət səviyyəsinin ümumiləşdirilmiş göstəricisi kimi nəzərə alınır. Sinif rəhbəri summativ nəticələrdən yalnız yekun qiymət göstəricisi kimi istifadə etmir; o, bu nəticələri diaqnostik və formativ məlumatlarla tutuşdurmaqla şagirdin hansı mövzu, bacarıq və ya fəaliyyət istiqamətində sabit çətinlik yaşadığını müəyyənləşdirir. Məktəbdaxili qiymətləndirmənin summativ komponenti bu cür yekunlaşdırıcı funksiyaya malikdir.

3.6. Fənn müəllimlərinin müşahidələri təlim nəticələrinin izlənməsi üçün mühüm işçi məlumat mənbəyi hesab olunur. Sinif rəhbəri fənn müəllimlərindən şagirdin dərsdə iştirakı, tapşırıq icrası, mövzu üzrə mənimsəmə vəziyyəti, yazılı və şifahi cavabları, sinifdaxili fəallığı, iş tempi və çətinliklərinin xarakteri barədə məlumat alır. Bu məlumatlar vahid şəkildə ümumiləşdirilərək təlim nəticələri üzrə ümumi mənzərənin formalaşdırılmasına xidmət edir. Sinif rəhbərinin digər müəllimlər və mütəxəssislərlə qarşılıqlı fəaliyyəti onun əsas funksional xəttlərindən biri kimi müəyyən edilir.

3.7. Şagirdin yazılı işləri, şifahi cavabları, layihə və təqdimatları, ev tapşırıqları, sinifdaxili fəaliyyəti və tapşırıqların icra keyfiyyəti də təlim nəticələrinin izlənməsi üçün əlavə məlumat mənbəyi kimi nəzərə alınır. Sinif rəhbəri bu materiallara birbaşa qiymətləndirmə aparmaq məqsədi ilə deyil, şagirdin hansı mövzu və bacarıq sahəsində dəstəyə ehtiyac duyduğunu daha dəqiq anlamaq məqsədi ilə baxır. Formativ yanaşmada təlim fəaliyyətinin özünün izlənilməsi ayrıca əhəmiyyət daşıdığı üçün bu tip materiallar praktik dəyərə malikdir.

3.8. Davamiyyət və gecikmə göstəriciləri təlim nəticələrinin izlənməsi üzrə köməkçi məlumat bazasına daxil edilir. Sinif rəhbəri davamiyyət məlumatlarını yalnız inzibati göstərici kimi deyil, təlim nəticələrinin zəifləməsi, tapşırıqların yerinə yetirilməməsi və mənimsəmə boşluqlarının yaranması ilə əlaqəli risk amili kimi nəzərə alır. Xroniki davamiyyətsizlik üzrə sübuta əsaslanan yanaşmalar davamiyyət məlumatının akademik geriliyin erkən müəyyənləşdirilməsi üçün vacib olduğunu göstərir.

3.9. Valideynlərlə əlaqə zamanı əldə olunan təlimlə bağlı məlumatlar əsas yox, tamamlayıcı mənbə kimi istifadə olunur. Sinif rəhbəri evdə tapşırıq icrası, öyrənmə rejimi, hazırlıq imkanları və şagirdin təlimə münasibəti ilə bağlı valideyn məlumatlarını digər mənbələrlə birlikdə qiymətləndirir və onları müstəqil yekun nəticə kimi qəbul etmir. Bu yanaşma sinif rəhbərinin ailə ilə işgüzar əlaqə yaratmaq və ailədə tərbiyə şəraitini nəzərə almaq funksiyası ilə uyğunluq təşkil edir.

3.10. Təlim nəticələrinin izlənməsi üzrə məlumat bazası yalnız məlumat toplamaq məqsədi ilə yaradılmır. Sinif rəhbəri toplanmış məlumatları müqayisəli şəkildə təhlil edir, şagirdin güclü və zəif tərəflərini ayırd edir, akademik geriliyin sabit və ya müvəqqəti xarakterini müəyyənləşdirir və sonrakı dəstək tədbirlərinin planlaşdırılması üçün istifadə edir. Təlim nəticələrinin izlənməsi və qiymətləndirmə məlumatlarından tədrisin tənzimlənməsi üçün istifadə olunması həm rəsmi, həm də metodik yanaşmanın əsas tələblərindən biridir.

4. Dəstəyə ehtiyacı olan şagirdlərin müəyyənləşdirilməsi meyarları

4.1. Dəstəyə ehtiyacı olan şagirdlər təlim nəticələrinin izlənməsi üzrə toplanmış məlumatların müqayisəli təhlili əsasında müəyyən edilir. Müəyyənləşdirmə tək bir qiymətə, tək bir müşahidəyə və ya təsadüfi xarakter daşıyan çətinliyə əsaslanmır. Şagird üzrə nəticələr diaqnostik, formativ və summativ məlumatlar, fənn müəllimlərinin müşahidələri, tapşırıq icrası və təlimdə iştirak göstəriciləri birlikdə nəzərə alınmaqla qiymətləndirilir.

4.2. Aşağıdakı hallarda şagird dəstəyə ehtiyacı olan şagird kimi müəyyən edilə bilər:

4.2.1. diaqnostik qiymətləndirmə nəticələri şagirdin mövzu, bacarıq və ya fənn üzrə ilkin hazırlıq səviyyəsində ciddi boşluqlar olduğunu göstərdikdə;

4.2.2. formativ qiymətləndirmə üzrə müşahidələr şagirdin mövzu və bacarıqları mənimsəməsində davamlı çətinlik yaşadığını, verilən rəyə baxmayaraq irəliləyiş tempinin zəif qaldığını göstərdikdə;

4.2.3. summativ qiymətləndirmə nəticələri şagirdin eyni mövzu, bacarıq və ya fənn üzrə təkrar və sabit geriləmə göstərdiyini təsdiq etdikdə;

4.2.4. şagirdin yazılı və şifahi cavablarında, tapşırıq icrasında, sinifdaxili fəaliyyətində və müstəqil işində sistemli mənimsəmə boşluqları müşahidə edildikdə;

4.2.5. təlim nəticələrində qısa müddətdə kəskin eniş baş verdikdə və bu dəyişiklik bir neçə məlumat mənbəyi ilə təsdiqləndikdə;

4.2.6. şagirdin tapşırıqları yerinə yetirməməsi, yarımçıq icra etməsi, izahın dəfələrlə təkrarını tələb etməsi və ya öyrənmə prosesindən tədricən uzaqlaşması müntəzəm xarakter aldıqda;

4.2.7. davamiyyət və gecikmə halları şagirdin mənimsəmə səviyyəsinə və təlim nəticələrinə açıq mənfi təsir göstərdikdə;

4.2.8. bir neçə fənn müəlliminin müşahidələri eyni istiqamətdə şagirdin əlavə pedaqoji dəstəyə ehtiyacını təsdiqlədikdə.

4.3. Dəstəyə ehtiyacı olan şagirdlərin müəyyənləşdirilməsi zamanı yalnız yekun nəticə deyil, şagirdin inkişaf dinamikası da nəzərə alınır. Şagirdin əvvəlki nəticələri ilə sonrakı nəticələri arasında davamlı eniş, uzun müddət dəyişməyən zəif göstərici və ya gözlənilən irəliləyişin baş verməməsi əlavə dəstək ehtiyacının müəyyənləşdirilməsi üçün əsas hesab olunur.

4.4. Müəyyənləşdirmə zamanı ayrı-ayrı mövzu və bacarıq sahələri üzrə lokal çətinliklə çoxsaylı fənlər və bacarıq istiqamətləri üzrə ümumi geriləmə fərqləndirilir. Çətinlik bir mövzu və ya bacarıq sahəsi ilə məhdudlaşdıqda dəstək həmin sahə üzrə dəqiqləşdirilir. Geriləmə bir neçə istiqamətdə müşahidə olunduqda daha geniş təhlil və əlaqələndirilmiş dəstək ehtiyacı nəzərə alınır.

4.5. Dəstəyə ehtiyacı olan şagirdin müəyyənləşdirilməsi zamanı şagirdin nəticələri əvvəlki dövrün fərdi göstəriciləri, mövzu üzrə gözlənilən mənimsəmə səviyyəsi və digər müvafiq məlumatlarla müqayisəli şəkildə qiymətləndirilir. Müqayisə aparılmadan verilən nəticə yekun meyar kimi qəbul edilmir.

4.6. Şagirdin dəstəyə ehtiyacı olması barədə qərar yalnız aşağı nəticənin qeydə alınmasına əsaslanmır. Bu qərar aşağı nəticənin sabitliyi, təkrar xarakteri, mənimsəmə boşluqları ilə müşayiət olunması, tapşırıq icrasında yaranan çətinliklər və inkişaf dinamikasının zəifləməsi birlikdə nəzərə alınmaqla verilir.

4.7. Dəstəyə ehtiyacı olan şagirdlərin müəyyənləşdirilməsi təlim geriliyinin damğalanması məqsədi daşımır. Meyarlar şagirdin zəifliyini qeydə almaq üçün deyil, ona uyğun pedaqoji dəstəyin vaxtında və düzgün formada təşkil edilməsi üçün tətbiq olunur.

4.8. Müəyyənləşdirmə nəticəsində şagirdlər çətinliyin xarakterinə və səviyyəsinə uyğun olaraq fərdi izləmə, kiçik qrup dəstəyi və ya daha geniş məktəbdaxili əlaqələndirmə tələb edən kateqoriyalar üzrə ayırd edilə bilər. Bu ayırma inzibati fərqləndirmə məqsədi daşımır və yalnız sonrakı dəstək tədbirlərinin düzgün seçilməsi üçün istifadə olunur.

   5. Təlim çətinliklərinin səbəblərinin təhlili

5.1. Təlim nəticələrində geriləmə, mənimsəmə boşluğu və ya sistemli öyrənmə çətinliyi müəyyən edildikdə sinif rəhbəri görünən halı yekun səbəb kimi qəbul etmir. Təlim çətinliyi yalnız zəif nəticə ilə izah olunmur və onun yaranması bir və ya bir neçə amilin təsiri ilə bağlı ola bilər. Sinif rəhbəri müşahidə olunan çətinliyin yaranma şəraitini, davametmə səbəblərini və şagirdin ümumi təlim vəziyyətinə təsirini təhlil edir.

5.2. Təlim çətinliklərinin səbəbləri təhlil edilərkən aşağıdakı istiqamətlər nəzərə alınır:

5.2.1. ilkin hazırlıq səviyyəsi, əvvəlki mövzulardan və bacarıqlardan qalan mənimsəmə boşluqları, əsas anlayış və əməliyyatların yetərincə formalaşmaması;

5.2.2. tapşırıqların çətinlik səviyyəsi ilə şagirdin hazırkı imkanları arasında uyğunsuzluq, iş tempinin zəifliyi, müstəqil işləmə və tapşırığı sonadək yerinə yetirmə bacarıqlarının kifayət qədər formalaşmaması;

5.2.3. təlim motivasiyasının zəifləməsi, öyrənməyə münasibətin mənfi istiqamətdə dəyişməsi, özünəinamın aşağı düşməsi və uğursuzluq qarşısında davamlılığın zəif olması;

5.2.4. davamiyyət və gecikmələrin təlim prosesinə təsiri, mövzular üzrə ardıcıllığın pozulması və nəticədə mənimsəmə zəncirinin qırılması;

5.2.5. müəllimlərlə və həmyaşıdlarla münasibətlərin təlim fəallığına təsiri, sinif mühitində özünü rahat və təhlükəsiz hiss edib-etməməsi, sosial təcrid və ya qısnama əlamətləri;

5.2.6. ailə şəraiti, evdə öyrənmə rejimi, valideyn nəzarəti və dəstəyi, sosial-məişət çətinliklərinin təlim fəaliyyətinə təsiri;

5.2.7. məktəbdənkənar sosial təsirlər, gündəlik rejimin pozulması, diqqəti yayındıran amillər və şagirdin təlimdənkənar yüklənməsi.

5.3. Təlim çətinliklərinin səbəblərinin təhlili tək bir nəticəyə və ya bir mənbədən alınmış məlumata əsaslanmır. Sinif rəhbəri diaqnostik, formativ və summativ məlumatları, fənn müəllimlərinin müşahidələrini, şagirdin yazılı və şifahi işlərini, tapşırıq icrasını, davamiyyət göstəricilərini və zəruri hallarda valideynlərlə əlaqə zamanı əldə olunan məlumatları birlikdə nəzərə alır. Təhlil məlumatların tutuşdurulması və müqayisəli baxış əsasında aparılır.

5.4. Sinif rəhbəri eyni görünən təlim çətinliyinin müxtəlif şagirdlərdə fərqli səbəblərlə bağlı ola biləcəyini nəzərə alır. Buna görə təhlil zamanı şablon nəticə çıxarılmır, bütün şagirdlərə eyni səbəb aid edilmir və hər bir hal ayrıca qiymətləndirilir.

5.5. Təhlil nəticəsində sinif rəhbəri çətinliyin əsas istiqamətini müəyyən edir və sonrakı mərhələ üçün uyğun dəstək xəttinin seçilməsinə əsas yaradır. Təhlilin nəticələri əsasında fərdi və ya kiçik qrup dəstəyi ehtiyacı, fənn müəllimləri ilə əlavə əlaqələndirmə, valideynlə əməkdaşlıq forması və zəruri hallarda praktik psixoloqun cəlb olunması dəqiqləşdirilir.

5.6. Təlim çətinliklərinin səbəblərinin təhlili damğalama məqsədi daşımır. Təhlilin məqsədi şagirdin zəifliyini sadəcə qeydə almaq deyil, çətinliyin real mənbəyini müəyyən etməklə onun təlim nəticələrinin yaxşılaşdırılmasına xidmət edən uyğun və məqsədyönlü dəstək tədbirlərini seçməkdir.

6. Fərdi və qrup dəstəyinin təşkili mexanizmi

6.1. Dəstəyə ehtiyacı olan şagird müəyyən edildikdən və təlim çətinliyinin əsas istiqaməti dəqiqləşdirildikdən sonra uyğun dəstək forması seçilir. Dəstək forması şagirdin çətinliyinin xarakterinə, mənimsəmə boşluğunun səviyyəsinə, inkişaf dinamikasına və mövcud nəticələrin sabitliyinə uyğun müəyyən edilir.

6.2. Təlim çətinliyinin aradan qaldırılması üçün aşağıdakı dəstək formalarından istifadə oluna bilər:

6.2.1. fərdi dəstək;
6.2.2. kiçik qrup dəstəyi;
6.2.3. sinifdaxili əlavə izah və tapşırıq uyğunlaşdırılması;
6.2.4. ev tapşırığı və müstəqil iş üzrə müşayiət tədbirləri;
6.2.5. zərurət olduqda əlavə məktəbdaxili əlaqələndirmə və müşayiət.

6.3. Fərdi dəstək aşağıdakı hallarda seçilir:

6.3.1. çətinlik fərdi xarakter daşıdıqda;
6.3.2. mənimsəmə boşluğu konkret mövzu və ya bacarıq sahəsi ilə bağlı olduqda;
6.3.3. şagirdin iş tempi, tapşırığı qavrama xüsusiyyəti və rəyə reaksiyası ayrıca yanaşma tələb etdikdə;
6.3.4. təlim motivasiyası, özünəinamı və öyrənmə vərdişləri fərdi müşayiət tələb etdikdə.

6.4. Kiçik qrup dəstəyi eyni mövzu, bacarıq və ya mənimsəmə istiqaməti üzrə oxşar çətinliyi olan şagirdlər üçün təşkil edilir. Qrup dəstəyi ümumi xarakter daşımır, məqsədyönlü və konkret nəticəyə yönəldilmiş şəkildə qurulur.

6.5. Fərdi və ya qrup dəstəyi təşkil edilərkən aşağıdakılar müəyyən edilir:

6.5.1. dəstəyin məqsədi;
6.5.2. dəstəyin mövzu və ya bacarıq istiqaməti;
6.5.3. tətbiq olunacaq iş forması;
6.5.4. dəstəyin müddəti və ardıcıllığı;
6.5.5. icraçı müəllim və ya müəllimlər;
6.5.6. izlənəcək nəticə göstəriciləri.

6.6. Dəstək tədbirləri şagirdin hazırkı mənimsəmə səviyyəsinə, öyrənmə ehtiyacına və iş tempinə uyğunlaşdırılır. Dəstək prosesində əlavə izah, mərhələli tapşırıq, nümunə üzərində iş, qısa və konkret rəyvermə, təkrar möhkəmləndirmə və mənimsəmənin yoxlanılması kimi üsullardan istifadə olunur.

6.7. Fərdi və qrup dəstəyi mərhələli şəkildə tətbiq olunur. İlkin mərhələdə sinifdaxili əlavə izah, fərdi müşayiət və ya qısa müddətli kiçik qrup işi kifayət edə bilər. Gözlənilən irəliləyiş baş vermədikdə dəstəyin forması, intensivliyi və müddəti yenidən nəzərdən keçirilir.

6.8. Fərdi və qrup dəstəyinin nəticəsi sonrakı monitorinq mərhələsində qiymətləndirilir. Dəstək tədbirlərinin davam etdirilməsi, dəyişdirilməsi, genişləndirilməsi və ya dayandırılması qərarı şagirdin mənimsəmə səviyyəsində, tapşırıq icrasında, irəliləyiş dinamikasında və təlimə münasibətində müşahidə olunan dəyişikliklər əsasında verilir.

6.9. Fərdi və qrup dəstəyinin təşkili zamanı şagirdlərin açıq müqayisəsinə, damğalanmasına və ləyaqətini zədələyən yanaşmalara yol verilmir. Dəstək tədbirləri şagirdin akademik çətinliyini göstərmək üçün deyil, onun mənimsəmə səviyyəsini yaxşılaşdırmaq və irəliləyişini təmin etmək üçün tətbiq olunur.

7. Fənn müəllimləri, valideynlər və aidiyyəti şəxslərlə əməkdaşlığın təşkili

7.1. Sinif rəhbəri təlim nəticələrinin izlənməsi və dəstəyə ehtiyacı olan şagirdlərlə iş zamanı fənn müəllimləri, valideynlər və aidiyyəti şəxslərlə məqsədyönlü, işgüzar və əlaqələndirilmiş əməkdaşlıq qurur. Bu əməkdaşlıq şagirdin təlim vəziyyətinin düzgün qiymətləndirilməsinə, dəstək tədbirlərinin uzlaşdırılmasına və görülən işin vahid yanaşma əsasında aparılmasına xidmət edir.

7.2. Fənn müəllimləri ilə əməkdaşlıq çərçivəsində sinif rəhbəri şagirdin təlim nəticələri, mənimsəmə boşluqları, tapşırıq icrası, irəliləyiş dinamikası və əlavə dəstək ehtiyacı barədə məlumatları toplayır və ümumiləşdirir. Fənn müəllimləri şagirdin konkret mövzu və bacarıq üzrə çətinlikləri, tətbiq edilmiş dəstək addımları və müşahidə olunan dəyişikliklər barədə məlumat təqdim edirlər. Bu məlumatlar şagird üzrə ümumi mənzərənin formalaşdırılması və dəstəyin düzgün istiqamətləndirilməsi üçün əsas götürülür.

7.3. Fənn müəllimləri ilə əməkdaşlıq zamanı şagirdin hansı mövzu və bacarıq sahəsində çətinlik yaşadığı, hansı dəstək formasının tətbiq ediləcəyi, hansı nəticə göstəricilərinin izlənəcəyi və hansı müddətdə yenidən baxış aparılacağı razılaşdırılır. Sinif rəhbəri bu əməkdaşlıqda əlaqələndirici rol daşıyır, fənn üzrə məzmun və metodik qərarlar isə aidiyyəti müəllimin peşə səlahiyyəti çərçivəsində qalır.

7.4. Valideynlərlə əməkdaşlıq şagirdin təlim nəticələrinin yaxşılaşdırılması məqsədi daşıyır və yalnız zəif nəticə barədə məlumat verməklə məhdudlaşmır. Sinif rəhbəri valideynə şagirdin təlim vəziyyətini, müşahidə olunan çətinliklərin xarakterini, məktəbdə tətbiq ediləcək dəstək tədbirlərini və evdə mümkün dəstək istiqamətlərini aydın şəkildə izah edir. Valideynlə əməkdaşlıq zamanı məqsəd şagirdin təliminə təsir göstərən halları birgə aydınlaşdırmaq və ev–məktəb xəttində uyğun dəstək qurmaqdır.

7.5. Praktik psixoloq və digər aidiyyəti şəxslərlə əməkdaşlıq təlim çətinliyi motivasiya zəifliyi, uyğunlaşma çətinliyi, emosional gərginlik, ünsiyyət problemi və ya məktəb mühitinə münasibətlə müşayiət olunduqda həyata keçirilir. Sinif rəhbəri belə hallarda vəziyyəti təkbaşına həll etməyə çalışmır, aidiyyəti mütəxəssislərlə işgüzar əlaqə yaradır və onların iştirakı ilə uyğun dəstək tədbirlərinin uzlaşdırılmasına şərait yaradır.

7.6. Məktəb rəhbərliyi ilə əməkdaşlıq əlavə təşkilati qərar, daha geniş məktəbdaxili dəstək, resurs bölgüsü və ya bir neçə tərəfin iştirakı ilə koordinasiya tələb edən hallarda həyata keçirilir. Sinif rəhbəri bu hallarda şagird üzrə ümumiləşdirilmiş məlumatı təqdim edir və növbəti addımların razılaşdırılmasına təşəbbüs göstərir.

7.7. Fənn müəllimləri, valideynlər və aidiyyəti şəxslərlə əməkdaşlıq zamanı məlumat mübadiləsi yalnız peşə fəaliyyəti çərçivəsində, zəruri həcmdə və aidiyyəti şəxslərlə aparılır. Şagirdin təlim çətinliyi damğalayıcı və alçaldıcı təqdimat formasına çevrilmir, məlumatlar aidiyyətsiz şəxslərlə paylaşılmır və əməkdaşlıq prosesində hər bir şəxsin səlahiyyət sərhədi qorunur.

7.8. Əməkdaşlıq nəticəsində razılaşdırılmış dəstək tədbirləri sonrakı mərhələlərdə yenidən nəzərdən keçirilir. Müəllimlərdən, valideynlərdən və aidiyyəti şəxslərdən alınan məlumatlar şagirdin təlim dinamikası ilə birlikdə təhlil olunur və zərurət olduqda dəstək forması, intensivliyi və əlaqələndirmə qaydası yenilənir.

8. Sənədləşmə, monitorinq və nəticələrin qiymətləndirilməsi

8.1. Sinif rəhbəri təlim nəticələrinin izlənməsi və dəstəyə ehtiyacı olan şagirdlərlə iş üzrə zəruri həcmdə işçi sənədləşmə aparır. Bu sənədləşmə müşahidə, əlaqələndirmə, monitorinq və qərarvermə məqsədi daşıyır, rəsmi məktəb sənədlərini əvəz etmir və artıq sənəd yükü yaratmır.

8.2. İşçi sənədləşmə qısa, aydın, tarixləşdirilmiş və praktik istifadə üçün yararlı formada aparılır. Sənədləşməyə yalnız dəstək tədbirlərinin planlaşdırılması, icrası və nəticələrinin izlənilməsi üçün zəruri olan məlumatlar daxil edilir.

8.3. İşçi sənədləşməyə aşağıdakılar daxil edilə bilər:

8.3.1. şagirdin təlim nəticələri üzrə ümumiləşdirilmiş məlumatlar;

8.3.2. diaqnostik, formativ və summativ qiymətləndirmə nəticələrinin müqayisəli qeydləri;

8.3.3. fənn müəllimlərinin təqdim etdiyi müşahidə və rəy materiallarının qısa ümumiləşdirilməsi;

8.3.4. fərdi və ya qrup dəstəyi üzrə müəyyən edilmiş tədbirlərin məqsədi, müddəti və icra vəziyyəti;

8.3.5. şagirdlə aparılan fərdi söhbətlər və verilmiş təlim yönümlü tövsiyələr üzrə işçi qeydlər;

8.3.6. valideynlərlə əməkdaşlıq çərçivəsində razılaşdırılmış dəstək addımları barədə qeydlər;

8.3.7. zəruri hallarda aidiyyəti şəxslərlə əlaqələndirmə və yönləndirmə barədə işçi məlumatlar.

8.4. Sinif rəhbəri görülən dəstək tədbirlərinin nəticələrini planlı və ardıcıl qaydada izləyir. Monitorinq prosesində şagirdin mənimsəmə səviyyəsində, tapşırıq icrasında, təlim fəallığında, müstəqil işləmə bacarığında və ümumi inkişaf dinamikasında baş verən dəyişikliklər nəzərə alınır.

8.5. Monitorinq tək bir nəticənin qeydə alınması ilə məhdudlaşmır. Şagirdin əvvəlki və sonrakı göstəriciləri müqayisə edilir, irəliləyişin sabitliyi, dəstək tədbirlərinin səmərəliliyi və əlavə korrektə ehtiyacı müəyyən olunur.

8.6. Görülən işin nəticəsi yalnız yekun qiymət və ya summativ nəticə ilə qiymətləndirilmir. Qiymətləndirmə zamanı aşağıdakı meyarlar əsas götürülür:

8.6.1. təlim nəticələrində irəliləyişin müşahidə olunması;

8.6.2. mənimsəmə boşluqlarının azalması;

8.6.3. tapşırıqların icra keyfiyyətində və müstəqil işləmə bacarığında yaxşılaşma;

8.6.4. dərsdə iştirak və təlim fəallığında artım;

8.6.5. verilən rəyə uyğun düzəliş etmə və növbəti addımı yerinə yetirmə bacarığının formalaşması;

8.6.6. müəyyən edilmiş dəstək tədbirlərinin faktiki təsiri.

8.7. Monitorinq və qiymətləndirmə nəticəsində görülən tədbirlərin gözlənilən nəticəni vermədiyi, irəliləyişin zəif qaldığı və ya çətinliyin davam etdiyi müəyyən edildikdə, əvvəlki yanaşma ilə kifayətlənilmir. Bu halda vəziyyətə yenidən baxılır, dəstək forması, intensivliyi və tətbiq qaydası dəqiqləşdirilir, zərurət olduqda əlavə əlaqələndirmə tədbirləri müəyyən edilir.

8.8. Sənədləşmə, monitorinq və nəticələrin qiymətləndirilməsi şagird üzrə görülən tədbirlərin səmərəliliyinin müəyyən edilməsi, sonrakı dəstək tədbirlərinin düzgün seçilməsi və təlim nəticələrinin yaxşılaşdırılması məqsədi daşıyır.

9. Yekun müddəalar

9.1. Bu Qaydalar ümumi təhsil müəssisədaxili istifadəyə aid normativ xarakterli sənəd hesab olunur və sinif rəhbərinin təlim nəticələrinin izlənməsi və dəstəyə ehtiyacı olan şagirdlərlə işinin təşkili zamanı rəhbər tutulur.

9.2. Bu Qaydalar pedaqoji şurada müzakirə olunub qəbul edildikdən sonra məktəb direktorunun əmri ilə təsdiq edilir və tətbiq olunur.

9.3. Bu Qaydaların icrası məktəbdə fəaliyyət göstərən sinif rəhbərləri, aidiyyəti fənn müəllimləri və digər müvafiq şəxslər üçün rəhbər xarakter daşıyır.

9.4. Bu Qaydaların tətbiqi zamanı qüvvədə olan normativ-hüquqi sənədlərin, məktəbin daxili qaydalarının və aidiyyəti məktəbdaxili sənədlərin tələbləri nəzərə alınır.

9.5. Bu Qaydaların icrasına ümumi nəzarət məktəb rəhbərliyi tərəfindən həyata keçirilir.

9.6. Bu Qaydalara zərurət yarandıqda müəyyən olunmuş qaydada dəyişiklik və əlavələr edilə bilər.

9.7. Bu Qaydalar təsdiq edildiyi tarixdən qüvvəyə minir.