Təşkilat (tərbiyə) saatlarının təşkili və keçirilməsi Qaydası (layihə)

Təşkilat (tərbiyə) saatlarının təşkili və keçirilməsi Qaydası (layihə)

(____________________________________ məktəbin Pedaqoji Şurasının “” ______________ 20_-ci il tarixli ____ nömrəli iclasının ____ nömrəli qərarı ilə qəbul edilmiş və məktəb direktorunun “” ______________ 20_-ci il tarixli ____ nömrəli əmri ilə təsdiq edilmişdir.)

   1. Ümumi müddəalar  

1.1. Bu Qayda ümumi təhsil müəssisəsində sinif rəhbərləri tərəfindən keçirilən təşkilat (tərbiyə) saatlarının planlaşdırılması, təşkili, keçirilməsi, sənədləşdirilməsi və nəticələrinin izlənilməsi qaydasını müəyyən edir.

1.2. Təşkilat (tərbiyə) saatı sinif rəhbərinin şagirdlərlə planlı şəkildə apardığı, sinif kollektivinin formalaşdırılmasına, şagirdlərin mənəvi-əxlaqi, sosial, davranış və vətəndaşlıq inkişafına, sinifdaxili münasibətlərin tənzimlənməsinə və məktəb həyatında məsuliyyətli iştirakının dəstəklənməsinə xidmət edən pedaqoji fəaliyyət formasıdır.

1.3. Təşkilat (tərbiyə) saatları ayrıca tədris fənni hesab edilmir və sinif rəhbərliyinin tərkib hissəsi olan məktəbdaxili təşkilati-tərbiyə fəaliyyətinin əsas formalarından biri kimi həyata keçirilir. Bu fəaliyyət məktəbin iş rejimi, sinif rəhbərinin iş planı və aid daxili sənədlərlə uzlaşdırılır.

1.4. Bu Qayda “Təhsil haqqında” və “Ümumi təhsil haqqında” Azərbaycan Respublikasının qanunlarına, sinif rəhbəri haqqında qüvvədə olan əsasnaməyə, ümumi təhsil müəssisəsinin nizamnaməsinə, daxili intizam qaydalarına, pedaqoji şura qərarlarına, illik fəaliyyət planına və digər aid normativ sənədlərə uyğun olaraq tətbiq edilir.

2. Təşkilat (tərbiyə) saatlarının məqsədi

2.1. Təşkilat (tərbiyə) saatlarının əsas məqsədi sinif kollektivində sağlam mənəvi-psixoloji mühitin formalaşdırılması, şagirdlərin şəxsiyyət, ünsiyyət və davranış mədəniyyətinin inkişaf etdirilməsi, onların məktəb qaydalarına, təhlükəsizlik tələblərinə, birgəyaşayış və vətəndaşlıq dəyərlərinə şüurlu münasibətinin möhkəmləndirilməsi, həmçinin məktəb həyatında məsuliyyətli və fəal iştirakının dəstəklənməsidir.

2.2. Təşkilat (tərbiyə) saatları vasitəsilə şagirdlərdə aşağıdakı keyfiyyət və bacarıqların inkişafı dəstəklənir:

2.2.1. ünsiyyət və əməkdaşlıq bacarıqları;
2.2.2. məsuliyyətli və intizamlı davranış vərdişləri;
2.2.3. özünüifadə və özünüidarəetmə bacarıqları;
2.2.4. qarşılıqlı hörmət, həmrəylik və aidiyyət hissi;
2.2.5. milli-mənəvi, vətəndaşlıq və ümumbəşəri dəyərlərə bağlılıq;
2.2.6. təhlükəsiz, sağlam və etik davranış mədəniyyəti.

3. Təşkilat (tərbiyə) saatlarının əsas vəzifələri  

3.1. Təşkilat (tərbiyə) saatlarının əsas vəzifələri aşağıdakılardır:

a) sinif kollektivinin formalaşdırılmasına və inkişafına dəstək vermək;

b) sinifdaxili münasibətlərin tənzimlənməsinə, qarşılıqlı hörmətə əsaslanan sağlam mənəvi-psixoloji mühitin möhkəmləndirilməsinə xidmət etmək;

c) şagirdlərdə davranış, ünsiyyət, məsuliyyət və birgəyaşayış mədəniyyətini inkişaf etdirmək, onların vətəndaşlıq dəyərlərinə bağlılığını gücləndirmək;

ç) şagirdlərdə məktəb qaydalarına, təhlükəsizlik tələblərinə, etik münasibətə, sağlam həyat tərzinə, rəqəmsal davranışa və sosial məsuliyyətə şüurlu münasibətin formalaşdırılmasına xidmət edən sistemli iş aparmaq;

d) təlimə münasibət, davamiyyət, intizam, uyğunlaşma və motivasiya ilə bağlı çətinlikləri vaxtında müəyyənləşdirmək və aid istiqamətdə tədbirlərin görülməsinə əsas yaratmaq;

e) dəstəyə ehtiyacı olan şagirdlərlə bağlı müvafiq müşayiət, dəstək və yönləndirmə tədbirlərinin təşkilinə kömək göstərmək;

ə) valideynlər və aid pedaqoji-müşayiətedici subyektlərlə əlaqələndirilmiş iş aparmaq;

f) sinif həyatında şagird təşəbbüsünü, özünüidarə bacarıqlarını və birgə məsuliyyət mühitini gücləndirmək.

4. Təşkilat (tərbiyə) saatlarının əsas prinsipləri

4.1. Təşkilat (tərbiyə) saatları ümumi təhsil müəssisəsində sinif rəhbərinin planlı və məqsədyönlü pedaqoji fəaliyyət forması kimi aşağıdakı prinsiplər əsasında təşkil edilir:

4.1.1. Məqsədyönlülük – hər təşkilat (tərbiyə) saatı əvvəlcədən müəyyən olunmuş pedaqoji məqsədə, sinfin real ehtiyacına və gözlənilən nəticəyə əsaslanmalıdır.

4.1.2. Planlılıq və sistemlilik – təşkilat (tərbiyə) saatları təsadüfi və epizodik qaydada deyil, sinif rəhbərinin illik və cari iş planı əsasında ardıcıl və əlaqəli şəkildə qurulmalıdır.

4.1.3. Yaş və inkişaf səviyyəsinə uyğunluq – mövzular, məzmun, forma və yanaşmalar şagirdlərin yaş xüsusiyyətlərinə, inkişaf səviyyəsinə, psixoloji hazırlığına və sinfin ümumi vəziyyətinə uyğun seçilməlidir.

4.1.4. Reallıq və tətbiqyönümlülük – təşkilat (tərbiyə) saatlarında qaldırılan məsələlər şagirdlərin gündəlik məktəb həyatı, davranışı, ünsiyyəti və sosial təcrübəsi ilə bağlı olmalı, praktik nəticə doğurmalıdır.

4.1.5. Şagirdyönümlülük – təşkilat (tərbiyə) saatlarının təşkili zamanı şagirdlərin maraqları, ehtiyacları, fərdi xüsusiyyətləri, iştirak imkanları və inkişaf tələbatları nəzərə alınmalıdır.

4.1.6. İnklüzivlik və ədalətli yanaşma – təşkilat (tərbiyə) saatlarında bütün şagirdlər üçün bərabər iştirak imkanı yaradılmalı, ayrı-seçkiliyə, etiketləməyə və kənarlaşdırmaya yol verilməməlidir.

4.1.7. Etiklik və məxfilik – təşkilat (tərbiyə) saatlarının gedişində şagird şəxsiyyətinə hörmətlə yanaşılmalı, fərdi və həssas məlumatların qorunması, alçaldıcı və damğalayıcı münasibətdən uzaq durulması təmin edilməlidir.

4.1.8. Əməkdaşlıq və əlaqələndirmə – təşkilat (tərbiyə) saatları sinif rəhbərinin məktəb rəhbərliyi, aid pedaqoji işçilər, psixoloq, valideynlər və digər müvafiq tərəflərlə uzlaşdırılmış fəaliyyəti əsasında təşkil olunmalıdır.

4.1.9. Təhlükəsizlik – təşkilat (tərbiyə) saatlarında fiziki, psixoloji və mənəvi təhlükəsizlik təmin edilməli, şagirdlər üçün hörmətli və etibarlı mühit yaradılmalıdır.

4.1.10. Nəticəyönümlülük – təşkilat (tərbiyə) saatları yalnız keçirilmə faktı ilə məhdudlaşmamalı, sinifdaxili münasibətlərə, davranış mədəniyyətinə, şagird iştirakına və ümumi tərbiyə mühitinə real təsir göstərməlidir.

4.2. Təşkilat (tərbiyə) saatları formal xarakter daşımamalı, sinfin real vəziyyəti, şagirdlərin ehtiyacları, məktəbin tərbiyə prioritetləri və konkret pedaqoji zərurət nəzərə alınmaqla keçirilməlidir.

4.3. Təşkilat (tərbiyə) saatlarının məzmunu və keçirilmə forması yalnız ümumi xarakterli izah və tövsiyələrlə məhdudlaşmamalı, şagirdlərdə düşünmə, münasibət bildirmə, nəticə çıxarma və düzgün davranış seçimi vərdişlərini inkişaf etdirməlidir.

4.4. Təşkilat (tərbiyə) saatlarının təşkili və keçirilməsi zamanı təkrarçılığa, mövzudan yayınmaya, süni tədbirçilik xarakterinə və sinfin ehtiyacları ilə uzlaşmayan yanaşmalara yol verilmir.

5. Təşkilat (tərbiyə) saatlarının planlaşdırılması qaydası  

5.1. Təşkilat (tərbiyə) saatları sinif rəhbərinin illik iş planının, aylıq planlaşdırmasının və məktəbin ümumi tərbiyə istiqamətlərinin tərkib hissəsi kimi planlaşdırılır.

5.2. Təşkilat (tərbiyə) saatlarının mövzuları müəyyən edilərkən aşağıdakılar nəzərə alınır:

5.2.1. sinfin yaş və inkişaf xüsusiyyətləri;
5.2.2. sinif kollektivinin formalaşma və inkişaf səviyyəsi;
5.2.3. tədris ilinin mərhələsi;
5.2.4. məktəbdə və sinifdə aktual olan tərbiyəvi, davranış və münasibət məsələləri;
5.2.5. sinifdə müşahidə olunan riskli hallar və həssas məqamlar;
5.2.6. şagirdlərin və valideynlərin ehtiyacları;
5.2.7. məktəbin illik fəaliyyət planı və tərbiyə prioritetləri.

5.3. Təşkilat (tərbiyə) saatlarının planlaşdırılmasında illik ümumi istiqamət, yarımillik baxış və aylıq konkretləşdirmə prinsipi saxlanılır. Aylıq planlaşdırmada mövzu, məqsəd, keçirilmə forması, tarix, zərurət olduqda cəlb edilən şəxslər və sənədləşdirmə forması əvvəlcədən müəyyən edilir.

5.4. Təşkilat (tərbiyə) saatlarının planlarında təkrarçılığa yol verilmir. Mövzular sinfin inkişaf dinamikasına və ehtiyaclarına uyğun olaraq sadədən mürəkkəbə, ümumi məsələlərdən daha konkret və tətbiqyönümlü istiqamətlərə doğru qurulur.

6. Təşkilat (tərbiyə) saatlarının mövzu istiqamətləri  

6.1. Təşkilat (tərbiyə) saatlarının mövzuları sinfin yaş və inkişaf xüsusiyyətlərinə, real ehtiyaclarına və məktəbin tərbiyə prioritetlərinə uyğun olaraq aşağıdakı əsas istiqamətləri əhatə edə bilər:

6.1.1. sinif kollektivinin təşkili, sinif qaydaları, nizam-intizam, birgəyaşayış və davranış mədəniyyəti;

6.1.2. ünsiyyət, qarşılıqlı hörmət, əməkdaşlıq, empatiya, həmrəylik və sağlam münasibətlər mədəniyyəti;

6.1.3. məktəbə uyğunlaşma, kollektivə inteqrasiya, aidiyyət hissi və sinif həyatında fəal iştirak;

6.1.4. təlimə münasibət, davamiyyət, motivasiya, məsuliyyət, vaxtın düzgün idarə olunması və şəxsi intizam;

6.1.5. fiziki, psixoloji və rəqəmsal təhlükəsizlik, sağlam həyat tərzi, etik davranış və özünümühafizə ilə bağlı məsələlər;

6.1.6. zorakılıq, aqressiya, ayrı-seçkilik, bullinq və digər zərərli təsirlərin qarşısının alınması;

6.1.7. vətənpərvərlik, vətəndaşlıq, milli-mənəvi və ümumbəşəri dəyərlər;

6.1.8. peşəyönümü, gələcək həyat bacarıqları və məsuliyyətli seçim mədəniyyəti;

6.1.9. ictimai-faydalı fəaliyyət, təşəbbüskarlıq, özünüidarə və sinifdaxili birgə məsuliyyət.

6.2. Təşkilat (tərbiyə) saatlarının mövzuları seçilərkən eyni məzmunun müxtəlif adlar altında təkrarına yol verilmir; mövzular sinfin inkişaf dinamikasına uyğun olaraq bir-birini tamamlayan ardıcıllıqla qurulur.

6.3. Mövzu istiqamətləri müəyyən edilərkən sinifdə müşahidə olunan real ehtiyaclar, münasibət və davranış məsələləri, məktəbin tərbiyə prioritetləri və tədris ilinin konkret mərhələsi nəzərə alınır.

7. Təşkilat (tərbiyə) saatlarında təhsil səviyyələri üzrə yanaşma — son yekun redaksiya

7.1. Təşkilat (tərbiyə) saatlarının məzmunu təhsil səviyyələrinə uyğun olaraq diferensiallaşdırılır və hər səviyyədə şagirdlərin yaş, inkişaf, sosiallaşma və məktəb həyatında iştirak xüsusiyyətləri nəzərə alınır.

7.2. İbtidai təhsil səviyyəsində (I–IV siniflər) təşkilat (tərbiyə) saatlarında daha çox sinif qaydaları və davranış mədəniyyəti, məktəbə uyğunlaşma, təhlükəsiz davranış, dostluq, paylaşma, qarşılıqlı qayğı, sadə məsuliyyət və özünüifadə ilə bağlı mövzulara üstünlük verilir. Bu mərhələdə təşkilat (tərbiyə) saatları şagirdin sinif mühitinə alışmasına, kollektivdə öz yerini tapmasına və ilkin sosial davranış vərdişlərinin formalaşmasına xidmət edir.

7.3. Ümumi orta təhsil səviyyəsində (V–IX siniflər) təşkilat (tərbiyə) saatlarında kollektiv münasibətləri, ünsiyyət və qarşılıqlı hörmət, emosiyaların idarə olunması, rəqəmsal davranış, təlimə münasibət, motivasiya, məsuliyyət, nizam-intizam, riskli davranışların profilaktikası və şagird özünüidarəsi ilə bağlı mövzulara daha geniş yer verilir. Bu mərhələdə təşkilat (tərbiyə) saatları yeniyetmələrin sosial münasibətlərini, davranış seçimini və özünənəzarət bacarıqlarını dəstəkləməyə yönəlir.

7.4. Tam orta təhsil səviyyəsində (X–XI siniflər) təşkilat (tərbiyə) saatlarında vətəndaş məsuliyyəti, hüquq və vəzifələrə şüurlu münasibət, həyat və peşə planlaması, sosial seçimlər, liderlik, müstəqil qərarvermə, ictimai davranış və gələcək həyata hazırlıqla bağlı mövzular ön plana çəkilir. Bu mərhələdə təşkilat (tərbiyə) saatları şagirdlərin cəmiyyətə, gələcək peşə həyatına və yetkin sosial mövqeyə hazırlanmasına xidmət edir.

7.5. Təhsil səviyyələri üzrə bu bölgü şərti xarakter daşıyır. Zərurət olduqda müəyyən mövzular müxtəlif səviyyələrdə təkrar nəzərdən keçirilə bilər, lakin həmin mövzular hər dəfə şagirdlərin yaş xüsusiyyətlərinə və inkişaf mərhələsinə uyğun məzmunda və dərinlikdə təqdim edilməlidir.

8. Təşkilat (tərbiyə) saatlarına hazırlıq mərhələsi  

8.1. Hər təşkilat (tərbiyə) saatından əvvəl sinif rəhbəri hazırlıq işini əvvəlcədən aparmalı və saatın məqsədyönlü, yaşauyğun və təşkilati baxımdan hazır vəziyyətdə keçirilməsini təmin etməlidir.

8.2. Hazırlıq mərhələsində sinif rəhbəri:

8.2.1. mövzunu, məqsədi və gözlənilən nəticəni dəqiqləşdirir;

8.2.2. mövzunun sinfin yaş və inkişaf səviyyəsinə, cari vəziyyətinə və real ehtiyaclarına uyğunluğunu müəyyən edir;

8.2.3. saatın məzmununa uyğun keçirilmə formasını, yanaşmanı və istifadə olunacaq vasitələri seçir;

8.2.4. zəruri didaktik, vizual, informasiya və digər yardımçı materialları əvvəlcədən hazırlayır;

8.2.5. zərurət olduqda psixoloq, UBTR, kitabxanaçı, fənn müəllimi və ya digər aid şəxslərlə əvvəlcədən əlaqələndirmə aparır;

8.2.6. mövzu ilə bağlı xüsusi həssaslıq, risk və ya əlavə diqqət tələb edən halları əvvəlcədən nəzərə alır.

8.3. Təşkilat (tərbiyə) saatına hazırlıq zamanı seçilən məzmun və vasitələr şagirdlərin yaş xüsusiyyətlərinə, psixoloji hazırlıq səviyyəsinə, sinifin sosial mühitinə və məktəbin tərbiyə prioritetlərinə uyğun olmalıdır.

8.4. Təqdimat, video, afişa, sorğu, situasiya materialı və ya digər resurslardan istifadə ediləcəksə, həmin materialların pedaqoji məqsədəuyğunluğu, yaşa münasibliyi, etik uyğunluğu, məlumatın etibarlılığı və təhlükəsizlik baxımından yararlılığı əvvəlcədən yoxlanılır.

8.5. Hazırlıq mərhələsində təşkilat (tərbiyə) saatının formal xarakter almaması, mövzu ilə seçilən forma arasında uyğunluğun qorunması və şagirdlərin fəal iştirakına imkan verən şəraitin yaradılması təmin edilir.

9. Təşkilat (tərbiyə) saatlarının keçirilmə formaları və metodları — son yekun redaksiya

9.1. Təşkilat (tərbiyə) saatları mövzunun xarakterinə, məqsədinə, şagirdlərin yaş və inkişaf səviyyəsinə uyğun olaraq müxtəlif forma və metodlarla keçirilə bilər. Bu forma və metodlar, əsasən, aşağıdakı istiqamətləri əhatə edir:

9.1.1. söhbət, müzakirə, dairəvi fikir mübadiləsi və kollektiv qərarlaşmalar üzrə müzakirə kimi ünsiyyət əsaslı formalar;

9.1.2. debat, situasiya təhlili, rol oyunu və qrup işi kimi fəal iştirak və tətbiqyönümlü formalar;

9.1.3. təqdimat, yaradıcı tapşırıq, mini-sorğu və refleksiya kimi mövzunun mənimsənilməsini, ümumiləşdirilməsini və nəticələndirilməsini dəstəkləyən üsullar.

9.2. Təşkilat (tərbiyə) saatının keçirilmə forması seçilərkən mövzunun məqsədi, şagirdlərin yaş və inkişaf xüsusiyyətləri, sinfin sosial-psixoloji vəziyyəti, mövzunun həssaslıq dərəcəsi və gözlənilən nəticə əsas götürülür.

9.3. Təşkilat (tərbiyə) saatlarında yalnız izah və monoloq xarakterli təqdimata üstünlük verilmir. Saatın gedişində şagirdlərin düşünməsi, danışması, münasibət bildirməsi, sual verməsi, təklif irəli sürməsi, mövqeyini əsaslandırması və nəticə çıxarması üçün şərait yaradılır.

9.4. Seçilmiş forma və metodlar təşkilat (tərbiyə) saatının məqsədinə uyğun olmalı, formal tədbirçilik təəssüratı yaratmamalı, şagirdlərin fəal iştirakını və tərbiyəvi nəticənin praktik müstəvidə möhkəmlənməsini təmin etməlidir.

10. Təşkilat (tərbiyə) saatlarının keçirilmə strukturu  

10.1. Təşkilat (tərbiyə) saatı, bir qayda olaraq, əvvəlcədən müəyyən edilmiş məqsədə uyğun şəkildə mərhələli quruluş əsasında keçirilir. Bu quruluş saatın məzmununun ardıcıl təqdim olunmasına, şagirdlərin fəal iştirakına və yekunda praktik nəticənin əldə edilməsinə xidmət edir.

10.2. Təşkilat (tərbiyə) saatının keçirilmə strukturu aşağıdakı əsas mərhələləri əhatə edir:

10.2.1. Giriş hissəsi — şagirdlərin diqqətinin mövzuya yönəldilməsi, mövzunun aktuallığının və məqsədinin aydınlaşdırılması, saatın gedişinə psixoloji və təşkilati hazırlığın yaradılması;

10.2.2. Əsas hissə — mövzu üzrə fikir mübadiləsinin, müzakirənin, situasiya və ya tapşırıq üzərində işin təşkili, şagirdlərin düşünməsi, münasibət bildirməsi, iştirak etməsi və nəticə çıxarması üçün şəraitin yaradılması;

10.2.3. Yekun hissə — müzakirə olunan məsələlərin ümumiləşdirilməsi, əldə edilən nəticələrin dəqiqləşdirilməsi, razılaşmaların formalaşdırılması və onların sinif həyatında tətbiqi ilə bağlı növbəti addımların müəyyən edilməsi.

10.3. Təşkilat (tərbiyə) saatının gedişində şagird şəxsiyyətini alçaldan, təhqir edən, damğalayan, açıq qınağa və alçaldıcı müqayisəyə səbəb olan münasibət və ifadələrə, habelə şəxsi və həssas məlumatların uyğun olmayan şəkildə açıqlanmasına yol verilmir.

10.4. Təşkilat (tərbiyə) saatında aparılan müzakirələr və qəbul olunan razılaşmalar formal xarakter daşımamalı, sinifdaxili münasibətlərə, davranış qaydalarına, birgə məsuliyyətə və məktəb həyatında iştirak mədəniyyətinə praktik təsir göstərməlidir.

10.5. Təşkilat (tərbiyə) saatının yekunu şagirdlərdə yalnız mövzu haqqında məlumatın yaranması ilə məhdudlaşmamalı, düzgün davranış seçimi, münasibət bildirmə, birgə qərara əməl etmə və sonrakı fəaliyyətdə tətbiq edilə bilən nəticələrin möhkəmlənməsinə xidmət etməlidir.

11. Əməkdaşlıq və əlaqələndirmə mexanizmi  

11.1. Təşkilat (tərbiyə) saatlarının məqsədyönlü, ardıcıl və səmərəli təşkili üçün sinif rəhbəri aid pedaqoji, psixoloji, sosial və təşkilati subyektlərlə əməkdaşlıq və əlaqələndirmə əsasında fəaliyyət göstərir.

11.2. Sinif rəhbəri təşkilat (tərbiyə) saatlarının mövzusu, məqsədi və sinfin konkret ehtiyacları nəzərə alınmaqla aşağıdakı subyektlərlə əməkdaşlıq edir:

11.2.1. təlim-tərbiyə işləri üzrə direktor müavini;
11.2.2. məktəbdənkənar və sinifdənxaric işlər üzrə təşkilatçı / UBTR;
11.2.3. fənn müəllimləri;
11.2.4. məktəb psixoloqu;
11.2.5. kitabxanaçı;
11.2.6. məktəbin tibb işçisi;
11.2.7. valideynlər (qanuni nümayəndələr);
11.2.8. zərurət olduqda digər aid şəxslər.

11.3. Əməkdaşlıq formal xarakter daşımamalı, təşkilat (tərbiyə) saatlarının mövzusu, sinfin real vəziyyəti, şagirdlərin ehtiyacları və yaranmış konkret pedaqoji zərurət əsasında qurulmalıdır.

11.4. Təşkilat (tərbiyə) saatlarının təşkili ilə bağlı əməkdaşlıq zamanı sinif rəhbəri aid şəxslərlə məlumat mübadiləsi aparır, zəruri hallarda əvvəlcədən əlaqələndirmə həyata keçirir və mövzunun daha səmərəli təşkili üçün onların peşəkar dəstəyindən istifadə edir.

11.5. Əməkdaşlıq mexanizmi sinif rəhbərinin digər pedaqoji və dəstək subyektlərinin səlahiyyətlərini əvəz etməsi kimi başa düşülmür; bu mexanizm təşkilat (tərbiyə) saatlarının daha məqsədyönlü və əlaqələndirilmiş şəkildə həyata keçirilməsinə xidmət edir.

12. Dəstəyə ehtiyacı olan şagirdlərlə bağlı yanaşma  

12.1. Təşkilat (tərbiyə) saatları zamanı sinfin ümumi mühiti, münasibətlər sistemi və davranış göstəriciləri müşahidə olunur, lakin ayrı-ayrı şagirdlərlə bağlı fərdi problemli hallar sinif qarşısında açıq müzakirə predmetinə çevrilmir.

12.2. Davamiyyət, davranış, motivasiya, münasibətlər, emosional vəziyyət və ya sosial risklə bağlı çətinlik əlamətləri müşahidə olunan şagirdlərlə bağlı məsələlər fərdi yanaşma əsasında izlənilir. Bu məqsədlə sinif rəhbəri müşahidə aparır, zərurət olduqda fərdi söhbət təşkil edir və aid mütəxəssislərlə əlaqələndirmə həyata keçirir.

12.3. Dəstəyə ehtiyacı olan şagirdlərlə bağlı iş zamanı sinif rəhbəri məsələnin xarakteri və zərurət dərəcəsi nəzərə alınmaqla məktəb psixoloqu, məktəb rəhbərliyi, valideynlər (qanuni nümayəndələr), fənn müəllimləri və digər aid subyektlərlə əməkdaşlıq edir, müvafiq dəstək, müşayiət və yönləndirmə tədbirlərinin təşkilinə kömək göstərir.

12.4. Dəstəyə ehtiyacı olan şagirdlərlə bağlı yanaşma şagird şəxsiyyətinə hörmət, məxfilik, etiklik, təhlükəsizlik və fərdi xüsusiyyətlərin nəzərə alınması prinsipləri əsasında həyata keçirilir.

12.5. Bu hissədə nəzərdə tutulan tədbirlər sinif rəhbərinin digər mütəxəssislərin peşə səlahiyyətlərini əvəz etməsi kimi başa düşülmür; həmin tədbirlər aid şəxslərlə əməkdaşlıq şəraitində şagirdin vaxtında dəstəklənməsinə və uyğun istiqamətə yönləndirilməsinə xidmət edir.

13. Təhlükəsizlik, etik davranış və məxfilik  

13.1. Təşkilat (tərbiyə) saatlarının təşkili və keçirilməsi zamanı şagird şəxsiyyətinə hörmət, ləyaqətin qorunması, ədalətli münasibət və təhlükəsiz ünsiyyət prinsipləri əsas götürülür.

13.2. Təşkilat (tərbiyə) saatlarının mövzuları, müzakirə üsulları və istifadə olunan materiallar şagirdlərin yaş və inkişaf xüsusiyyətlərinə uyğun seçilir, psixoloji təhlükəsizlik və sosial həssaslıq tələbləri nəzərə alınmaqla tətbiq edilir.

13.3. Təşkilat (tərbiyə) saatlarında şagirdlərin ailə vəziyyəti, fərdi çətinlikləri, sağlamlığı, psixoloji həssaslıqları və digər şəxsi məsələləri sinif qarşısında açıq müzakirə edilmir, bu xarakterli məlumatlardan yalnız zəruri peşəkar əməkdaşlıq çərçivəsində istifadə olunur.

13.4. Təşkilat (tərbiyə) saatlarının gedişində təhqirə, damğalamaya, alçaldıcı müqayisəyə, açıq qınağa, ayrı-seçkiliyə və şagirdin ləyaqətini zədələyən digər münasibət formalarına yol verilmir.

13.5. Təşkilat (tərbiyə) saatları məktəbdə təhlükəsiz, hörmətli, inklüziv və dəstəkləyici mühitin formalaşdırılmasına, şagirdlərdə qarşılıqlı etimadın, aidiyyət hissinin və məsuliyyətli davranışın möhkəmlənməsinə xidmət etməlidir.

14. Sənədləşmə  

14.1. Təşkilat (tərbiyə) saatlarının təşkili, keçirilməsi və izlənilməsi ilə bağlı sənədləşmə sinif rəhbərinin işçi sənədləri çərçivəsində aparılır.

14.2. Təşkilat (tərbiyə) saatları üzrə aşağıdakı əsas işçi sənədlər aparılır:

14.2.1. illik planlaşdırma qeydləri;
14.2.2. aylıq planlaşdırma qeydləri və ya mövzu bölgüsü;
14.2.3. təşkilat (tərbiyə) saatlarının mövzu siyahısı;
14.2.4. keçirilmiş saatlar üzrə qısa qeyd və ya işçi qeydiyyat;
14.2.5. zərurət olduqda əlaqəli tədbirlər üzrə qısa qeyd.

14.3. Təşkilat (tərbiyə) saatları ilə bağlı əlavə sənədlər yalnız pedaqoji zərurət yarandıqda aparılır. Bu sənədlərə arayış, müşahidə qeydi, yönləndirmə qeydi və digər aid işçi sənədlər daxil edilə bilər.

14.4. Sənədləşmə yığcam, məzmunlu, məqsədyönlü və işlək şəkildə aparılmalı, formal kağızçılığa çevrilməməlidir. Sənədlər təşkilat (tərbiyə) saatlarının planlı təşkili, icrasının izlənilməsi və sonrakı işin dəqiqləşdirilməsinə xidmət etməlidir.

14.5. Fərdi həssas hallar, müşayiət və yönləndirmə ilə bağlı sənədləşmə məxfilik, etik davranış və peşəkar əməkdaşlıq prinsiplərinə uyğun aparılır.

14.6. Təşkilat (tərbiyə) saatları üzrə sənədləşmə məktəbin daxili planlaşdırma və hesabatlılıq sisteminin tərkib hissəsi kimi həyata keçirilir və aid daxili sənədlərlə uzlaşdırılır.

15. Monitorinq və qiymətləndirmə — son yekun redaksiya

15.1. Təşkilat (tərbiyə) saatlarının monitorinqi və qiymətləndirilməsi həmin fəaliyyətin planlaşdırılma vəziyyətini, keçirilmə keyfiyyətini, sinif mühitinə təsirini və əldə olunan pedaqoji nəticələri müəyyən etmək məqsədi ilə həyata keçirilir.

15.2. Təşkilat (tərbiyə) saatlarının səmərəliliyi aşağıdakı göstəricilər əsasında izlənilir:

15.2.1. sinifdaxili münasibətlərin və ümumi sinif mühitinin vəziyyəti;
15.2.2. şagirdlərin iştirak və fəallıq səviyyəsi;
15.2.3. şagirdlərin mövzuya münasibət bildirməsi, müzakirəyə qoşulması və nəticə çıxarması;
15.2.4. sinifdaxili münasibətlərdə, davranışda və birgə məsuliyyətdə müşahidə olunan müsbət dinamika;
15.2.5. davamiyyət, intizam və məktəb qaydalarına münasibətlə bağlı göstəricilərdə dəyişiklik;
15.2.6. şagird təşəbbüslərinin, özünüidarə elementlərinin və sinifdaxili iştirakçılığın artması;
15.2.7. valideynlər və aid pedaqoji subyektlərlə əməkdaşlığın nəticəliliyi;
15.2.8. problemli və ya həssas hallara vaxtında reaksiya verilməsi və uyğun dəstək tədbirlərinin təşkili.

15.3. Qiymətləndirmə zamanı yalnız təşkilat (tərbiyə) saatının keçirilməsi faktı əsas götürülmür; həmin fəaliyyətin sinif mühitinə, davranış mədəniyyətinə, münasibətlərə, iştirakçılığa və məktəb həyatında məsuliyyətli davranışa real təsiri nəzərə alınır.

15.4. Monitorinq və qiymətləndirmə müşahidə, işçi qeydlər, keçirilmiş saatların nəticələri, aid şəxslərlə məlumat mübadiləsi və zərurət olduqda digər işçi məlumatlar əsasında aparılır.

15.5. Monitorinq nəticələri əsasında növbəti dövrlər üçün mövzu seçimi, keçirilmə formaları və metodları, əməkdaşlıq mexanizmləri, dəstək tədbirləri və planlaşdırma yanaşması dəqiqləşdirilir və təkmilləşdirilir.

16. Yekun müddəalar  

16.1. Bu Qayda ümumi təhsil müəssisəsinin daxili istifadəsi üçün nəzərdə tutulmuş məktəbdaxili normativ sənəddir.

16.2. Bu Qaydanın tətbiqi məktəbin illik fəaliyyət planı, sinif rəhbərlərinin iş planları, məktəbdaxili tərbiyə prioritetləri və aid daxili sənədlərlə uzlaşdırılır.

16.3. Bu Qaydanın icrasına nəzarət məktəb rəhbərliyi tərəfindən həyata keçirilir.

16.4. Bu Qaydaya dəyişiklik və əlavələr məktəbin ehtiyacları, tətbiq təcrübəsi və qüvvədə olan normativ sənədlər nəzərə alınmaqla müəyyən edilmiş qaydada edilir.