Attestatlarda tədris saatların miqdarı necə yazılmalıdır ? 2017-ci ilin Təlimatı

Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyi

01 06 2017 il tarixli - № 02-14-857/16 saylı təlimatı Məktubu

DİREKTOR.AZ -ın Qeydi : Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2016-cı il 24 noyabr tarixli 479 nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş “Ümumi təhsil pilləsində təhsil haqqında dövlət sənədlərinin nümunələri və onların verilməsi Qaydası” (Həmin qərarın icrası ilə bağlı Azərbaycan Respublikası təhsil nazirinin 2016-cı il 26 dekabr tarixli 851 nömrəli əmrində ümumi təhsil üzrə təhsil sənədlərinin yeni nümunələrinin məzmun və mahiyyəti, onların verilmə qaydasını tapa bilmədik) Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2026-cı il 7 yanvar tarixli 1 nömrəli Qərarı ilə ləğv edilmiş və Ümumi təhsil haqqında dövlət sənədlərinin təsvirləri və onların verilməsinin yeni Qaydası təsdiq edilmişdir. https://www.direktor.az/posts/umumi-tehsil-haqqinda-dovlet-senedlerinin-tesvirleri-ve-onlarin-verilmesi-qaydasi-1776794668027 Eyni zamanda nu təlimatda Təhsil nazizirinin 1140 №-li Qərarının tələbləri nəzərə alınmamışdır. https://www.direktor.az/posts/bir-tedris-ilinde-nece-hefte-var

Naxçıvan MR Təhsil Nazirliyinə,
Bakı Şəhəri üzrə Təhsil İdarəsinə,
Gəncə Şəhər Təhsil İdarəsinə,
rayon (şəhər) təhsil şöbələrinə,
Təhsil Nazirliyinin birbaşa tabeliyindəki
ümumi təhsil müəssisələrinə

Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2016-cı il 24 noyabr tarixli 479 nömrəli qərarı ilə “Ümumi təhsil pilləsində təhsil haqqında dövlət sənədlərinin nümunələri və onların verilməsi Qaydası” təsdiq edilmişdir. Həmin qərarın icrası ilə bağlı Azərbaycan Respublikası təhsil nazirinin 2016-cı il 26 dekabr tarixli 851 nömrəli əmrində ümumi təhsil üzrə təhsil sənədlərinin yeni nümunələrinin məzmun və mahiyyəti, onların verilmə qaydası barədə məktəb pedaqoji kollektivlərinin və valideynlərin məlumatlandırılması yerli təhsili idarəetmə orqanlarına tapşırılmışdır.

Nəzərinizə çatdırırıq ki, əvvəlki illərdən fərqli olaraq, ümumi orta təhsil haqqında sənəd şəhadətnamə deyil, attestat adlandırılacaqdır. Həm ümumi orta, həm də tam orta təhsil haqqında attestatlarda dərs ili müddətində hər bir fənn üzrə tədris olunan saatların ümumi miqdarı, yekun attestasiyanın nəticələri, şagirdin iştirak etdiyi fakültativ kurs və layihələr qeyd olunmalı, tam orta təhsil haqqında attestatda isə bunlarla yanaşı, həm də şagirdin seçdiyi təmayül istiqaməti göstərilməlidir.

“Ümumi təhsil pilləsində təhsil haqqında dövlət sənədlərinin nümunələri və onların verilməsi Qaydası”na əsasən, təmayüllər üzrə təsdiq edilmiş tədris planlarında nəzərdə tutulmayan digər fənlərdən tam orta təhsil haqqında attestata şagirdin ümumi orta təhsil haqqında attestatındakı (şəhadətnaməsindəki) həmin fənlər üzrə tədris olunan saatların ümumi miqdarı və təhsilalanın bu fənlərdən yekun attestasiya nəticələri (illik) yazılır.

Ümumi orta və tam orta təhsil səviyyələrində hər bir fənn üzrə dərs saatlarının ümumi miqdarı hesablanarkən həmin tədris ilindəki həftələrin sayı, dərs illərinə aid tədris planlarında göstərilən saatlar, o cümlədən seçmə fənlərə, həmçinin dərsdənkənar, fakültativ, fərdi və qrup məşğələlərinə ayrılmış saatlar hesabına dərs cədvəlinə salınmaqla tədris edilən fənnə verilən saatlar nəzərə alınmalıdır. Ona da diqqət yetirilməlidir ki, 2014/2015-ci dərs ili də daxil olmaqla əvvəlki tədris illərindəki həftələrin sayı 32,8, 2015-2016-cı dərs ilindən başlayaraq tədris həftələrinin sayı 34,8 olmuşdur.

Hər bir fənn üzrə tədris olunan saatların ümumi miqdarını hesablamaq üçün aşağıdakı düsturdan istifadə etmək təklif olunur.

∑ = k₁a₁ + k₂a₂ + k₃a₃ + k₄a₄ + k₅a₅ + k₆a₆ + k₇a₇ + k₈a₈ + k₉a₉ + k₁₀a₁₀ + k₁₁a₁₁

Qeyd: 1. Burada ∑ - bir fənn üzrə saatların ümumi miqdarını, k – bir tədris ilindəki həftələrin sayını, k-nın indeksi sinifləri, a - həftədə bir fəndən dərs cədvəli üzrə tədris olunan saatların miqdarını (buraya tədris planında həmin fənnə ayrılan saatlar + seçmə fənlərə ayrılmış saatlar + dərsdənkənar, fakültativ, fərdi və qrup məşğələlərindən “tədris planlarına dair qeydlər”ə əsasən, həmin fənnə əlavə edilən saatlar daxildir), a-nın indeksindəki rəqəmlər isə uyğun sinifləri göstərir.

2. Fənn tədris olunmadığı sinifdə saatın miqdarı “0” qeyd edilir.

3. Hesablama nəticəsində alınan rəqəm yuvarlaqlaşdırılır, yəni vergüldən sonrakı rəqəm 5 və ondan böyükdürsə, vergüldən əvvəlkinə 1 əlavə olunur, 5-dən kiçikdirsə, həmin rəqəm atılır.

Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 30 oktyabr 2014-cü il tarixli, 362 nömrəli Qərarına əsasən, tədris ilinin müddətində dəyişiklik edildiyindən ümumi orta təhsil səviyyəsini 2016-2017-ci dərs ilində bitirən məzunlar I-VII siniflərdə oxuduqları zaman tədris ili 32,8 həftədən, VIII-IX siniflərdə isə 34,8 həftədən ibarət (yəni k₁=k₂=...=k₇=32,8 və k₈=k₉=34,8) olduğundan hər fənn üzrə saatların ümumi miqdarını aşağıdakı kimi hesablamaq lazımdır:

∑ = 32,8(a₁ + a₂ + a₃ + a₄ + a₅ + a₆ + a₇) + 34,8(a₈+a₉)

Burada 32,8 rəqəmi cari ilin məzunlarının təhsil aldığı I-VII, 34,8 isə VIII-IX siniflərdəki tədris həftələrinin sayıdır.

2017-2018-ci dərs ilində isə fənn üzrə saatların ümumi miqdarı uyğun olaraq I-VI siniflərdə 32,8, VII-IX siniflərdə isə 34,8 həftə ilə (yəni ∑=32,8(a₁+a₂+a₃+a₄+a₅+a₆)+34,8(a₇+a₈+a₉)) hesablanacaqdır. Növbəti illərdə də hesablanma analoji qaydada siniflərin və tədris həftələrinin sayının dəyişməsi nəzərə alınmaqla davam etdiriləcəkdir.

Ümumi orta təhsili 2016-2017-ci dərs ilində bitirənlər üçün nümunələr:

1. Tədris dili üzrə saatların ümumi miqdarı ∑=32,8(9+10+10+10+5+4+4)+34,8(3+2) = 1879,6 saatdır. Vergüldən sonrakı rəqəm 5-dən böyük olduğu üçün əvvəlkinə 1 əlavə olunur və attestata 1880 saat yazılır.

2. “Azərbaycan tarixi” fənni üzrə saatların ümumi miqdarı ∑=32,8(0+0+0+0+2+1+1) + 34,8(2+2)=270,4 saat olur və 270 saat qeyd edilir.

3. “Xarici dil” fənni üzrə I-IV siniflərdə dərsdənkənar məşğələlərə ayrılan saatlardan 1 saat xarici dilin tədrisinə verildiyindən saatların ümumi miqdarı ∑=32,8[(1+1)+(1+1)+(1+1)+(1+1)+3+3+3]+34,8(3+2)= 731,6 saat olur və 732 saat qeyd edilir.

4. “İkinci xarici dil” fənni üzrə saatların ümumi miqdarı ∑=32,8(0+0+0+0+1+1+1) + 34,8(1+1)=168,0 saat olur və 168 saat qeyd edilir.

Tam orta təhsili 2016-2017-ci dərs ilində bitirən məzunlar I-IX siniflərdə oxuduqları zaman tədris ili 32,8 həftədən, X-XI siniflərdə isə 34,8 həftədən ibarət (yəni k₁=k₂=...=k₉=32,8 və k₁₀=k₁₁=34,8) olmuşdu. Bu baxımdan hər fənn üçün saatların ümumi miqdarını aşağıdakı kimi hesablamaq lazımdır.

∑= 32,8(a₁ + a₂+ a₃ +a₄ +a₅ +a₆ +a₇+a₈+a₉) + 34,8(a₁₀+a₁₁)

2017-2018-ci dərs ilində isə fənn üzrə saatların miqdarı uyğun olaraq I-VIII siniflərdə 32,8, IX-XI siniflərdə isə 34,8 həftə ilə (yəni ∑= 32,8(a₁ + a₂+ a₃ +a₄ +a₅ +a₆ +a₇+a₈) + 34,8(a₉+a₁₀+a₁₁)) hesablanacaqdır.

Tam orta təhsili 2016-2017-ci dərs ilində bitirənlər üçün nümunələr:

1. “Riyaziyyat” fənni üzrə (“Riyaziyyat” təhsil sahəsi seçilməyən sinifdə) saatların ümumi miqdarı ∑ = 32,8(4+4+4+4+5+5+5+5+5) + 34,8(3+3)=1553,6 saat olur və 1554 saat qeyd edilir.

2. “Riyaziyyat” fənni üzrə (“Riyaziyyat” təhsil sahəsi seçilən sinifdə) məsələn, VI sinifdə seçmə fənlərə ayrılan saatlardan hər 2-si, VII və VIII siniflərdə 3 saatdan 2-si, IX sinifdə 4 saatdan 3-ü, X sinifdə 8 saatdan 5-i, XI sinifdə isə 10 saatdan 6-sı riyaziyyata verilibsə (seçmə saatlara ayrılan saatların fənlər üzrə bölgüsü müxtəlif ola bilər), onda saatların ümumi miqdarı ∑=32,8[4+4+4+4+5+(5+2)+(5+2)+(5+2)+(5+3)]+34,8[(3+5)+(3+6)]=2231,6 saat olur və 2232 saat qeyd edilir.

3. “İnformatika” fənni üzrə (“Riyaziyyat təhsil sahəsi seçilən sinifdə) I sinifdən IX sinfədək fakültativ, fərdi və qrup məşğələlərinə ayrılan saatlardan 1 saat, X və XI siniflərdə isə seçmə fənlərə ayrılan saatlardan 2 saat verilibsə, bu halda saatların ümumi miqdarı ∑=32,8(1+1+1+1+1+1+1+1+1)+34,8[(1+2)+(1+2)]=504,0 saat olur və 504 saat qeyd edilir.

Lisey, gimnaziya və məktəb-liseylərdə öz fərdi tədris plan və proqramlarına uyğun olaraq, hər bir fənn üzrə saatların ümumi miqdarı yuxarıda göstərilən qaydalara uyğun hesablanıb attestatda qeyd edilir.

Şagirdin bir məktəbdən digərinə yerdəyişməsi, habelə müəyyən siniflərdə xaricdə təhsil alması səbəbindən fənlər üzrə saatların ümumi miqdarının hesablanmasında müəyyən çətinliklər yarandıqda həmin saatların təhsil aldığı sinfə və tədris planlarına uyğun hesablanması tövsiyə olunur. Dərs ili ərzində bu və ya digər səbəbdən müəyyən müddət dərslərdə iştirak etməyən, lakin yekun attestasiyadan keçən şagirdlər üçün fənlər üzrə saatların miqdarı tam həcmdə hesablanır.

Qeyd edildiyi kimi, əvvəlki illərdən fərqli olaraq, ümumi orta təhsil haqqında attestat və tam orta təhsil haqqında attestat blanklarında şagirdin iştirak etdiyi “Fakültativ kurs və layihələr” qrafası da vardır. Burada fakültativ kurs kimi, ilk növbədə, “tədris planlarına dair qeydlər”də dərsdənkənar məşğələlərə, fakültativ, fərdi və qrup məşğələlərinə ayrılan saatlardan dərs cədvəlinə daxil edilməklə (məs: “Qarabağın tarixi”), yaxud dərs cədvəlinə daxil edilməməklə (məs: “Həyati bacarıqlara əsaslanan təhsil”) keçilən kurslar qeyd edilir. Şagirdin hər bir təhsil səviyyəsində iştirak etdiyi fakültativ kurs və ya layihələr ancaq həmin səviyyənin təhsil sənədində qeyd olunur.

Bunlarla yanaşı, dərsdənkənar məşğələlərə, fakültativ, fərdi və qrup məşğələlərinə ayrılan saatlar hesabına təsdiq olunmuş proqram əsasında ən azı 2 (iki) il müddətində ardıcıl tədris olunan kurslar da təhsil sənədində yazılır. Ölkə və ya beynəlxalq səviyyəli təhsil layihələrində iştirak edib diplom (sertifikat) almış şagirdlərin attestatlarında həmin layihələrin adı qeyd olunur. Əgər şagird heç bir fakültativ kurs və layihədə iştirak etməyibsə ( – ) tire işarəsi qoyulur.

Tam orta təhsil haqqında attestat blankında “Təhsil aldığı təmayül” qrafasında şagirdin xüsusi tədris plan və proqramları əsasında bitirdiyi sinfin təmayül istiqaməti yazılır, əks halda, həmin qrafada ( – ) tire işarəsi qeyd olunur. Nəzərinizə həmçinin çatdırırıq ki, direktorun imza yerindən sonra adı və soyadı üçün iki sətir nəzərdə tutulub.

Ümumi orta və tam orta təhsil haqqında attestatlara təhsil müddətində hər bir fənn üzrə tədris olunan saatların miqdarı müvafiq qrafada rəqəmlə (məsələn: 1880; 732 və s.), təhsilalanın yekun attestasiyasının nəticələri, yəni illik qiymətlər və imtahan balları rəqəm və sözlə (məsələn, illik qiymət: 3 (üç), 4 (dörd), 5 (beş); imtahan balı: 76 (yetmiş altı), 100 (yüz) və s.) yazılır.

Ancaq 2016-2017-ci və 2017-2018-ci tədris illərində ümumi təhsil pilləsinin tam orta təhsil səviyyəsini bitirmiş məzunların buraxılış imtahanı aparılan fənlər də daxil olmaqla, hər bir fənn üzrə yekun attestasiyasının nəticələri tam orta təhsil haqqında attestatın “illik” qrafasında bir qiymətlə yazılır.

Nazir müavini Ceyhun Bayramov