Məktəb mədəniyyəti nədir və məktəbdə necə formalaşır? Situasiyalı testlər

 Məktəb mədəniyyəti nədir və məktəbdə necə formalaşır?

  Məktəb mədəniyyətinin mahiyyəti. Məktəb mədəniyyəti məktəb icmasının zamanla formalaşdırdığı və gündəlik fəaliyyəti istiqamətləndirən ortaq dəyərlərin, inancların, normaların, gözləntilərin, münasibətlərin və davranış nümunələrinin bütöv sistemidir. Bu anlayış məktəbin yalnız ənənələrini, tədbirlərini, rəmzlərini və nizam-intizam qaydalarını deyil, insanların burada nəyi doğru, vacib və məqbul hesab etdiyini də əhatə edir. Mədəniyyət məktəbin görünən fəaliyyətlərinin arxasında dayanan və çox vaxt yazılmamış şəkildə işləyən kollektiv məntiqdir. Məktəb üzvləri hər yeni vəziyyətdə rəsmi təlimata müraciət etmədən necə davranmalı olduqlarını böyük ölçüdə həmin kollektiv məntiqə əsasən müəyyənləşdirirlər. Buna görə məktəb mədəniyyətini anlamaq üçün təkcə sənədlərə deyil, gündəlik qərarlara, münasibətlərə, reaksiyalara və təkrarlanan davranışlara baxmaq lazımdır. Bir məktəbdə əməkdaşlıq həqiqi dəyərdirsə, bu, müəllimlərin birgə planlaşdırmasında, məlumat paylaşmasında, qarşılıqlı dəstəkdə və ortaq problem həllində görünməlidir. Əgər məktəb sənədlərində elan olunan dəyərlərlə real davranış arasında davamlı ziddiyyət varsa, faktiki mədəniyyəti sənəddə yazılan sözlər deyil, təkrarlanan praktikalar müəyyən edir. Məktəb mədəniyyəti əvvəlki rəhbərlərin qərarları, müəllim kollektivinin peşəkar yaddaşı, şagird və valideyn gözləntiləri, yerli icmanın təsiri və zamanla möhkəmlənmiş vərdişlər vasitəsilə formalaşır. Eyni hüquqi çərçivədə, eyni tədris planı ilə və oxşar resurslarla çalışan iki məktəbin gündəlik həyatının fərqlənməsi onların mədəniyyətlərinin də fərqli ola bilməsi ilə izah olunur. Peşəkar məktəbşünaslıq baxımından məktəb mədəniyyəti ayrıca mövzu deyil, idarəetmə, tədris, münasibətlər və təşkilati davranışın necə işlədiyini izah edən əsas analitik çərçivələrdən biridir.