Məktəb üzrə növbətçilik haqqında Əsasnamə (layihə)

Məktəb üzrə növbətçilik haqqında Əsasnamə

(ümumi təhsil məktəbi üçün layihə)

(____________________________________________ tam orta ümumi təhsil məktəbinin
Pedaqoji Şurasının “_” __________ 20-ci il tarixli, ___ nömrəli qərarı ilə qəbul edilmiş, məktəb direktorunun __________tarixli, ___№-li əmri ilə təsdiq edilmişdir)

  1. Ümumi müddəalar

1.1. Əsasnamənin hüquqi əsası. Bu Əsasnamə Azərbaycan Respublikasının “Təhsil haqqında” Qanununa, “Ümumi təhsil haqqında” Qanununa, ümumi təhsil müəssisəsinin nizamnaməsinə, məktəbdaxili intizam qaydalarına, şagird davranış qaydalarına, təhlükəsizlik, əməyin mühafizəsi və sanitar-gigiyenik tələblərə, habelə məktəb direktorunun əmrlərinə uyğun olaraq hazırlanmışdır. Bu Əsasnamə məktəbdə növbətçiliyin təşkili ilə bağlı vahid daxili qaydanı müəyyən edir.

1.2. Əsasnamənin məqsədi. Bu Əsasnamənin məqsədi məktəbdə növbətçiliyin vahid qayda əsasında təşkilini təmin etmək, tədris günü ərzində təhlükəsizlik və nizam-intizamın qorunmasına, riskli halların vaxtında aşkar edilməsinə və operativ tədbirlərin görülməsinə, habelə ümumi istifadə sahələrində sanitar-gigiyenik vəziyyətin qorunmasına xidmət edən təşkilati mexanizmi müəyyən etməkdir.

1.3. Əsasnamənin tətbiq dairəsi. Bu Əsasnamə məktəbin rəhbər heyətinə, növbətçiliyə cəlb olunan təhsilverənlərə, mühafizə heyətinə, təsərrüfat və xidmət sahəsində çalışan aidiyyəti işçilərə, habelə növbətçiliyin təşkili və icrası ilə bağlı digər məsul şəxslərə şamil edilir.
Bu Əsasnamənin müddəaları məktəbin binasında, məktəbyanı ərazidə və ümumi istifadə sahələrində tətbiq olunur. Şagirdlərin iştirakı yalnız təhlükəsiz və dəstək xarakterli fəaliyyətlə məhdudlaşdırılır. Xidmət işçiləri, o cümlədən xadimələr, növbətçi subyekt kimi deyil, öz işçi zonaları üzrə sanitar-gigiyenik vəziyyətin qorunmasını təmin edən məsul işçilər kimi bu Əsasnamənin tətbiq dairəsinə daxil edilirlər.

1.4. Növbətçiliyin məktəbdaxili idarəetmə mexanizmi kimi mahiyyəti. Növbətçilik məktəbdə əvvəlcədən müəyyən edilmiş nəzarət zonaları və işçi zonaları üzrə həyata keçirilən daxili operativ idarəetmə mexanizmidir. Növbətçilik vasitəsilə tədris günü ərzində məktəbdaxili hərəkət, giriş-çıxış rejimi, ümumi istifadə sahələrində təhlükəsizlik və davranış vəziyyəti nəzarətdə saxlanılır, aşkar edilmiş hallar üzrə operativ məlumatlandırma və müvafiq tədbirlərin görülməsi təmin edilir. Növbətçilik məktəbdə məsuliyyət bölgüsünü, fəaliyyətin əlaqələndirilməsini və gündəlik nəzarətin fasiləsizliyini təmin edən təşkilati mexanizm kimi tətbiq olunur.

2. Əsas anlayışlar və prinsiplər

2.1. Növbətçilik sistemi
Növbətçilik sistemi məktəbdə əvvəlcədən müəyyən edilmiş qayda, məsul şəxslər, nəzarət zonaları, işçi zonaları, qrafik, operativ məlumatlandırma və sənədləşmə mexanizmləri əsasında həyata keçirilən daxili təşkilati-idarəetmə sistemidir. Növbətçilik sistemi tədris günü ərzində təhlükəsizliyin, nizam-intizamın və gündəlik nəzarətin təşkilinə xidmət edir.

2.2. Baş növbətçi
Baş növbətçi növbətçilik günü və ya növbəsi üzrə məktəbdə növbətçiliyin ümumi təşkilinə, əlaqələndirilməsinə və operativ idarə olunmasına cavabdeh olan məsul şəxsdir. Baş növbətçi məktəb direktorunun əmri ilə müəyyən edilir və bu Əsasnamə ilə nəzərdə tutulmuş səlahiyyətlər çərçivəsində fəaliyyət göstərir.

2.3. Nəzarət zonası
Nəzarət zonası məktəbdə növbətçi təhsilverən tərəfindən təhlükəsizlik, nizam-intizam, şagird hərəkəti, giriş-çıxış rejimi və davranış qaydalarına riayət olunmasına nəzarət məqsədilə izlənilən müəyyən sahədir. Nəzarət zonaları məktəbin binasında, məktəbyanı ərazidə və ümumi istifadə sahələrində müəyyən edilir.

2.4. İşçi zonası
İşçi zonası məktəbdə xidmət işçisinə, o cümlədən xadiməyə, sanitar-gigiyenik vəziyyətin qorunması, təmizlik və aidiyyəti xidmət işlərinin yerinə yetirilməsi məqsədilə daimi təhkim olunmuş sahədir. İşçi zonası pedaqoji nəzarət sahəsi hesab edilmir.

2.5. Riskli sahə
Riskli sahə məktəbdə təhlükəsizlik, hərəkət sıxlığı, travma ehtimalı, kənar müdaxilə, sanitar vəziyyət və ya nizam-intizam baxımından daha yüksək diqqət və nəzarət tələb edən sahədir. Riskli sahələr müəyyən edilərkən məkanın fiziki xüsusiyyətləri, şagird axınının intensivliyi, mövcud şərait və əvvəlki müşahidələrin nəticələri nəzərə alınır.

2.6. Operativ məlumatlandırma
Operativ məlumatlandırma növbətçilik zamanı aşkar edilmiş təhlükə, pozuntu, nasazlıq, şübhəli hal və ya digər əhəmiyyətli vəziyyət barədə aidiyyəti məsul şəxsə dərhal məlumat verilməsi qaydasıdır. Operativ məlumatlandırma məktəbdə müəyyən edilmiş rabitə və sənədləşmə vasitələri ilə həyata keçirilir.

2.7. Növbətçiliyin əsas prinsipləri
Növbətçilik sistemi aşağıdakı prinsiplər əsasında təşkil edilir:

2.7.1. Qanunilik prinsipi
Növbətçiliyin təşkili və icrası Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyinə, ümumi təhsil müəssisəsinin nizamnaməsinə, məktəbdaxili intizam qaydalarına və bu Əsasnaməyə uyğun həyata keçirilir.

2.7.2. Təhlükəsizlik prinsipi
Növbətçiliyin təşkili zamanı şagirdlərin, təhsilverənlərin və digər işçilərin həyat və sağlamlığının qorunması əsas götürülür.

2.7.3. Fasiləsizlik prinsipi
Növbətçilik tədris günü ərzində müəyyən edilmiş vaxt çərçivəsində, zonalar üzrə ardıcıl və boşluq yaranmadan həyata keçirilir.

2.7.4. Operativlik prinsipi
Aşkar edilmiş hal barədə məlumatın gecikdirilmədən çatdırılması və zəruri tədbirin vaxtında görülməsi təmin edilir.

2.7.5. Qabaqlayıcılıq prinsipi
Növbətçilik yalnız baş vermiş hallara reaksiya vermək məqsədi ilə deyil, risklərin əvvəlcədən müəyyən edilməsi və qarşısının alınması məqsədi ilə təşkil edilir.

2.7.6. Məsuliyyət bölgüsü prinsipi
Növbətçilik sistemində iştirak edən hər bir şəxsin vəzifəsi, səlahiyyəti və cavabdehlik dairəsi əvvəlcədən müəyyən edilir və aydın şəkildə tətbiq olunur.

2.7.7. Koordinasiya prinsipi
Növbətçiliyin təşkili və icrası zamanı baş növbətçi, növbətçi təhsilverənlər, məktəbdənkənar və sinifdənxaric işlər üzrə təşkilatçı, təsərrüfat işləri üzrə direktor müavini, mühafizə heyəti və aidiyyəti xidmət işçiləri arasında qarşılıqlı əlaqə və uzlaşma təmin olunur.

3.  Növbətçilik sisteminin iştirakçıları və idarəetmə xətti

3.1. Baş növbətçi
Baş növbətçi növbətçilik günü və ya növbəsi üzrə məktəbdə növbətçiliyin ümumi təşkilini, əlaqələndirilməsini və operativ idarə olunmasını təmin edən məsul şəxsdir. Baş növbətçi məktəb direktorunun əmri ilə müəyyən edilir və növbətçilik dövründə ümumi koordinasiyanı həyata keçirir.

3.2. Məktəbdənkənar və sinifdənxaric işlər üzrə təşkilatçı
Məktəbdənkənar və sinifdənxaric işlər üzrə təşkilatçı növbətçilik sistemində pedaqoji-intizam xətti üzrə iştirak edən məsul şəxsdir. O, nəzarət zonalarının təşkili və növbətçi təhsilverənlərin fəaliyyətinin pedaqoji baxımdan uzlaşdırılması ilə bağlı işlərdə iştirak edir.

3.3. Təsərrüfat işləri üzrə direktor müavini
Təsərrüfat işləri üzrə direktor müavini növbətçilik sistemində işçi zonaları, sanitar-gigiyenik vəziyyət və xidmətin təşkili xətti üzrə iştirak edən məsul şəxsdir. O, işçi zonalarının müəyyən edilməsi, xidmət işçilərinin bölgüsü və ümumi istifadə sahələrinin xidmətə hazırlığı ilə bağlı işlərin təşkilində iştirak edir.

3.4. Növbətçi təhsilverənlər
Növbətçi təhsilverənlər məktəb direktorunun təsdiq etdiyi qrafik əsasında növbətçiliyə cəlb olunan pedaqoji işçilərdir. Onlar müəyyən edilmiş nəzarət zonaları üzrə təhlükəsizlik, nizam-intizam və operativ nəzarətin təmin olunmasına cəlb edilirlər.

3.5. Növbətçi sinif rəhbəri
Növbətçi sinif rəhbəri növbətçilik sistemində şagirdlərin təhlükəsiz və dəstək xarakterli iştirakının təşkili ilə bağlı iştirak edən təhsilverəndir. Növbətçi sinif rəhbəri bu istiqamətdə fəaliyyətini növbətçi təhsilverən və Baş növbətçi ilə uzlaşdırır.

3.6. Şagirdlərin dəstək xarakterli iştirakı
Şagirdlərin növbətçilik sistemində iştirakı yalnız dəstək xarakterli və təhlükəsiz fəaliyyətlə məhdudlaşdırılır. Şagirdlər növbətçilik sistemində əsas nəzarətçi subyekt hesab olunmur və onların iştirakı pedaqoji rəhbərlik və nəzarət şəraitində həyata keçirilir.

3.7. Mühafizə heyəti
Məktəbdə mövcud olduqda mühafizə heyəti növbətçilik sistemində giriş-çıxış rejimi, kənar şəxslərlə bağlı nəzarət və təhlükəsizlik tədbirləri xətti üzrə iştirak edir. Mühafizə heyəti bu istiqamətdə fəaliyyətini Baş növbətçi ilə əlaqələndirir.

3.8. Xadimələr
Xadimələr növbətçilik sistemində növbətçi subyekt kimi deyil, öz işçi zonaları üzrə sanitar-gigiyenik vəziyyətin qorunmasını təmin edən daimi xidmət işçiləri kimi yer alırlar. Xadimələrin fəaliyyəti işçi zonaları üzrə təşkil olunur və aidiyyəti məsələlər üzrə təsərrüfat işləri üzrə direktor müavini ilə əlaqələndirilir.

3.9. İdarəetmə xətti
Növbətçilik sisteminin iştirakçıları bu Əsasnamə ilə müəyyən edilmiş səlahiyyət bölgüsünə uyğun olaraq fəaliyyət göstərirlər. Növbətçilik dövründə ümumi koordinasiya Baş növbətçi tərəfindən həyata keçirilir. Pedaqoji-intizam xətti üzrə fəaliyyət məktəbdənkənar və sinifdənxaric işlər üzrə təşkilatçı, işçi zonaları və xidmətin təşkili xətti üzrə fəaliyyət isə təsərrüfat işləri üzrə direktor müavini vasitəsilə təmin olunur. Növbətçi təhsilverənlər, növbətçi sinif rəhbəri, mühafizə heyəti və aidiyyəti xidmət işçiləri fəaliyyətlərini bu idarəetmə xətti çərçivəsində həyata keçirirlər.

4. Nəzarət zonalarının və işçi zonalarının müəyyən edilməsi

4.1. Məktəb ərazisinin zonalara bölünməsinin məqsədi
Məktəb ərazisinin nəzarət zonalarına və işçi zonalarına bölünməsində məqsəd növbətçiliyin və xidmət işinin vahid, planlı və idarəolunan qaydada təşkilini təmin etməkdən ibarətdir.
Zonalaşdırma məktəbdə pedaqoji nəzarətin və sanitar-gigiyenik xidmətin əhatə dairəsini dəqiq müəyyən edir, məsuliyyət bölgüsünü aydınlaşdırır və nəzarətsiz sahələrin yaranmasının qarşısını alır.

4.2. Nəzarət zonalarının müəyyən edilməsi qaydası
Nəzarət zonaları tədris ilinin əvvəlində məktəbdənkənar və sinifdənxaric işlər üzrə təşkilatçı tərəfindən, təsərrüfat işləri üzrə direktor müavininin iştirakı ilə hazırlanmış təqdimat əsasında müəyyən edilir və məktəb direktorunun əmri ilə təsdiq olunur.
Nəzarət zonaları müəyyən edilərkən şagird axınının intensivliyi, giriş-çıxış rejimi, ümumi istifadə sahələrinin yerləşməsi, tənəffüslərdə hərəkət sıxlığı, təhlükəsizlik tələbləri və operativ nəzarət ehtiyacı nəzərə alınır.
Nəzarət zonalarına dəhlizlər, pilləkənlər, giriş-çıxış hissələri, yeməkxana ətrafı, sanitar qovşaqlara yaxın sahələr, həyət və şagirdlərin hərəkət etdiyi digər ümumi istifadə məkanları aid edilir.

4.3. İşçi zonalarının müəyyən edilməsi qaydası
İşçi zonaları tədris ilinin əvvəlində təsərrüfat işləri üzrə direktor müavini tərəfindən, məktəbdənkənar və sinifdənxaric işlər üzrə təşkilatçının iştirakı ilə hazırlanmış təqdimat əsasında müəyyən edilir və məktəb direktorunun əmri ilə təsdiq olunur.
İşçi zonaları müəyyən edilərkən məktəbin planı, sahələrin funksional təyinatı, istifadə intensivliyi, sanitar qovşaqların sayı, ümumi istifadə sahələrinin həcmi, təmizlik yükü və qüvvədə olan ştat normativləri nəzərə alınır.
İşçi zonalarının planlaşdırılması zamanı dövlət ümumtəhsil məktəbləri üzrə xadimə ştatı üçün müəyyən edilmiş normativ əsas götürülür.
Xadimələrin işçi zonaları üzrə bölgüsü həmin zonalara daimi təhkim olunma prinsipi əsasında aparılır.

4.4. Zonaların sərhədlərinin və risk nöqtələrinin müəyyənləşdirilməsi
Nəzarət zonalarının və işçi zonalarının sərhədləri məktəbin planı, sahələrin təyinatı, şagird hərəkətinin istiqaməti, hərəkət sıxlığı və məktəbdaxili fəaliyyətin xüsusiyyətləri nəzərə alınmaqla müəyyən edilir.
Zonalar müəyyən edilərkən xüsusi diqqət tələb edən risk nöqtələri ayrıca nəzərə alınır.
Risk nöqtələri müəyyən edilərkən məkanın fiziki xüsusiyyətləri, görünmə imkanları, keçidlərin sıxlığı, təhlükəli sahələrin mövcudluğu və əvvəlki müşahidələrin nəticələri əsas götürülür.
Zəruri hallarda zonaların sərhədlərinə yenidən baxılır və dəyişiklik məktəb direktorunun əmri ilə rəsmiləşdirilir.

4.5. Zonaların adlandırılması və kodlaşdırılması
Nəzarət zonaları və işçi zonaları onların fərqləndirilməsi, qrafikləşdirilməsi və sənədləşdirilməsinin vahid qaydada aparılması məqsədilə adlandırılır və kodlaşdırılır.
Zonaların adlandırılması hərf, rəqəm və ya kombinə edilmiş işarələmə formasında həyata keçirilə bilər.
Hər bir zona plan-sxemdə, növbətçilik qrafikində, iş bölgüsündə, jurnalda və digər aidiyyəti sənədlərdə eyni ad və ya kodla göstərilir.
Zonaların adlandırılması və kodlaşdırılması təsdiq edilmiş plan-sxem əsasında rəsmiləşdirilir.

4.6. Zonalar üzrə məsul şəxslərin təhkim olunması
Hər bir nəzarət zonası üzrə növbətçi təhsilverən, zəruri hallarda növbətçi sinif rəhbəri, hər bir işçi zonası üzrə isə aidiyyəti xidmət işçisi müəyyən edilir.
Zonalar üzrə məsul şəxslərin təhkim olunması növbətçilik qrafikində, iş bölgüsündə və plan-sxemdə əks etdirilir.
Nəzarət zonaları üzrə məsul şəxslər növbətçilik qrafikinə uyğun olaraq dəyişə bilər.
İşçi zonaları üzrə xidmət işçilərinin, o cümlədən xadimələrin təhkimatı daimi iş bölgüsü əsasında müəyyən edilir.
Təhkim olunmuş şəxslər həmin zona üzrə bu Əsasnamə ilə müəyyən edilmiş funksiyaların icrasına görə məsuliyyət daşıyırlar.

4.7. İki növbəli məktəblərdə zonaların ayrıca planlaşdırılması
Məktəb iki növbəli rejimdə fəaliyyət göstərdikdə nəzarət zonaları və işçi zonaları hər növbənin xüsusiyyətləri nəzərə alınmaqla ayrıca planlaşdırılır.
Bu zaman şagird sayındakı fərqlər, hərəkət istiqamətləri, giriş-çıxış vaxtları, ümumi istifadə sahələrinin yüklənməsi və xidmət ehtiyacları nəzərə alınır.
İki növbəli məktəblərdə nəzarət zonaları üzrə növbətçi təhsilverənlərin bölgüsü ayrıca qrafiklə, işçi zonaları üzrə xidmətin təşkili isə ayrıca iş bölgüsü ilə rəsmiləşdirilir.
Növbələrarası keçid zamanı zəruri hallarda təhvil-təslim və məlumatın ötürülməsi təmin edilir.

5. Növbətçiliyin təşkili, qrafik və vaxt çərçivəsi

5.1. Növbətçilik qrafikinin hazırlanması
Növbətçilik qrafiki məktəbdə növbətçiliyin planlı, ardıcıl və fasiləsiz təşkilini təmin etmək məqsədilə hazırlanır.
Növbətçilik qrafiki tədris ilinin əvvəlində məktəbdənkənar və sinifdənxaric işlər üzrə təşkilatçı tərəfindən, aidiyyəti məsul şəxslərlə razılaşdırılmaqla tərtib edilir.
Zəruri hallarda növbətçilik qrafikinə tədris ili ərzində dəyişiklik və əlavələr edilə bilər.
Qrafik hazırlanarkən məktəbin iş rejimi, növbələrin sayı, dərs cədvəli, nəzarət zonalarının sayı və yerləşməsi, şagird axınının intensivliyi, risk nöqtələri, pedaqoji işçilərin iş vaxtı və digər təşkilati amillər nəzərə alınır.
Növbətçilik qrafikində Baş növbətçi, növbətçi təhsilverənlər və zəruri hallarda növbətçi sinif rəhbərləri üzrə bölgü göstərilir.
Xidmət işçilərinin, o cümlədən xadimələrin fəaliyyəti növbətçilik qrafiki ilə deyil, təsdiq edilmiş iş bölgüsü və işçi zonaları üzrə təşkil olunur.

5.2. Qrafikin təsdiqi və elan edilməsi
Hazırlanmış növbətçilik qrafiki məktəb direktoruna təqdim edilir və direktor tərəfindən təsdiq edildikdən sonra qüvvəyə minir.
Təsdiq edilmiş qrafik aidiyyəti şəxslərə əvvəlcədən yazılı qaydada çatdırılır və məktəbdə müəyyən edilmiş rəsmi qaydada elan olunur.
Növbətçilik qrafikində edilmiş hər bir dəyişiklik ayrıca rəsmiləşdirilir, təsdiq olunur və aidiyyəti şəxslərə çatdırılır.
Təsdiq edilməmiş və ya aidiyyəti qaydada elan olunmamış qrafik üzrə növbətçiliyin təşkili yolverilməzdir.

5.3. Növbətçiliyin başlanma və başa çatma vaxtı
Növbətçiliyin başlanma və başa çatma vaxtı məktəbin iş rejimi, növbələrin xüsusiyyətləri, giriş-çıxış saatları və şagird hərəkətinin intensivliyi nəzərə alınmaqla növbətçilik qrafikində müəyyən edilir.
Növbətçilik dərsəqədərki dövrü, dərsə giriş-çıxış vaxtlarını, fasilələri, növbələrarası keçidi və tədris gününün sonunu əhatə etməlidir.
Növbətçilik nəzarət tələb edən hərəkətin başa çatmasından və zəruri hallarda son məlumatların aidiyyəti məsul şəxsə çatdırılmasından sonra başa çatmış hesab olunur.

5.4. Növbələrarası təhvil-təslim qaydası
Məktəb iki növbəli rejimdə fəaliyyət göstərdikdə növbələrarası təhvil-təslim müəyyən edilmiş qaydada həyata keçirilir.
Təhvil-təslim zamanı əvvəlki növbə üzrə mövcud vəziyyət, aşkar edilmiş hallar, davam edən nəzarət tələb edən məsələlər, risk nöqtələri və görülmüş tədbirlər barədə məlumat növbəti növbəyə ötürülür.
Təhvil-təslim Baş növbətçilər arasında, zəruri hallarda isə aidiyyəti məsul şəxslərin iştirakı ilə həyata keçirilir.
Təhvil-təslimlə bağlı zəruri məlumatlar müəyyən edilmiş uçot sənədində qeyd olunur.

5.5. Əvəzləmə mexanizmi
Növbətçiliyə cəlb olunmuş şəxs növbətçiliyi yerinə yetirə bilmədikdə bu barədə əvvəlcədən aidiyyəti məsul şəxsə məlumat verməlidir.
Belə hallarda əvəzləmə növbətçilik qrafikində nəzərdə tutulmuş qaydada və ya məktəb direktorunun müəyyən etdiyi qaydada təşkil edilir.
Əvəz edən şəxs rəsmi qaydada müəyyən edilmədən növbətçilik üzrə boşluğa yol verilə bilməz.
Əvəzləmə ilə bağlı dəyişikliklər növbətçilik qrafikində və ya aidiyyəti uçot sənədində əks etdirilir.

5.6. Xüsusi günlər və hallarda əlavə təşkilati tədbirlər
İmtahan, monitorinq, kütləvi tədbir, valideynlərlə görüş, rəsmi mərasim, fövqəladə vəziyyət, əlverişsiz hava şəraiti və ya növbətçiliyin adi rejimindən fərqli təşkilini tələb edən digər hallarda əlavə təşkilati tədbirlər müəyyən edilir.
Belə hallarda məktəb direktorunun göstərişi və ya əmri əsasında müvəqqəti növbətçilik qrafiki, əlavə nəzarət tədbirləri, xüsusi yerləşmə sxemi və digər təşkilati mexanizmlər tətbiq oluna bilər.
Bu tədbirlər məktəbdə təhlükəsizlik, nizam-intizam və operativ idarəetmə tələblərinə uyğun olaraq təşkil edilir.

6. Məktəb direktorunun vəzifələri

6.1. Növbətçilik sisteminə ümumi rəhbərlik
Məktəb direktoru məktəbdə növbətçilik sisteminin təşkilinə ümumi rəhbərliyi həyata keçirir.
Məktəb direktoru növbətçilik sisteminin bu Əsasnaməyə, məktəbin iş rejiminə, daxili intizam qaydalarına, təhlükəsizlik tələblərinə və sanitar-gigiyenik normalara uyğun qurulmasını təmin edir.

6.2. Nəzarət zonalarının və işçi zonalarının təsdiqi
Məktəb direktoru aidiyyəti təqdimatlar əsasında nəzarət zonalarını və işçi zonalarını müəyyən edir və əmri ilə təsdiq edir.
Məktəb direktoru zəruri hallarda zonaların sərhədlərinə, bölgüsünə və kodlaşdırılmasına yenidən baxılmasını təmin edir.

6.3. Baş növbətçinin və digər məsul şəxslərin müəyyən edilməsi
Məktəb direktoru baş növbətçini və növbətçiliyin təşkili ilə bağlı digər məsul şəxsləri müəyyən edir.
Məktəb direktoru növbətçilik sistemində iştirak edən şəxslərin ümumi səlahiyyət bölgüsünü və fəaliyyət istiqamətlərini müəyyənləşdirir.

6.4. Növbətçilik qrafikinin təsdiqi
Məktəb direktoru növbətçilik qrafikini təsdiq edir.
Məktəb direktoru qrafikin məktəbin iş rejiminə, növbələrin xüsusiyyətlərinə, nəzarət zonalarının sayına və real təşkilati ehtiyaclara uyğun tərtib olunmasını təmin edir.
Məktəb direktoru zəruri hallarda qrafikə dəyişiklik və əlavələr edir və ya etdirir.

6.5. Növbətçilik sisteminə ümumi nəzarət
Məktəb direktoru növbətçilik sisteminin tətbiqinə, bu Əsasnamənin tələblərinə əməl olunmasına və müəyyən edilmiş qaydaların icrasına ümumi nəzarəti həyata keçirir.
Məktəb direktoru məktəbdə təhlükəsizlik, nizam-intizam, giriş-çıxış rejimi və ümumi istifadə sahələrində nəzarətin lazımi səviyyədə təşkil olunmasını izləyir.

6.6. Xüsusi hallarda əlavə təşkilati tədbirlərin müəyyən edilməsi
Məktəb direktoru imtahan, monitorinq, kütləvi tədbir, rəsmi mərasim, fövqəladə vəziyyət, əlverişsiz hava şəraiti və növbətçiliyin adi rejimindən fərqli təşkilini tələb edən digər hallarda əlavə təşkilati tədbirlər müəyyən edir.
Belə hallarda məktəb direktoru müvəqqəti qrafikin, əlavə nəzarət tədbirlərinin, xüsusi yerləşmə sxeminin və digər zəruri təşkilati mexanizmlərin tətbiqini təmin edir.

6.7. Pozuntular və çatışmazlıqlar üzrə tədbirlərin görülməsi
Məktəb direktoru növbətçilik zamanı aşkar edilmiş pozuntular, təşkilati çatışmazlıqlar və riskli hallar barədə təqdim olunmuş məlumatları nəzərdən keçirir.
Məktəb direktoru həmin halların aradan qaldırılması üçün müvafiq tədbirlər görür, aidiyyəti şəxslərə tapşırıqlar verir və zəruri hallarda əlavə təşkilati tədbirlər müəyyən edir.
Məktəb direktoru təkrar xarakter daşıyan halların qarşısının alınması məqsədilə profilaktik tədbirlərin görülməsini təmin edir.

6.8. Sənədləşmə və hesabatlılığa nəzarət
Məktəb direktoru növbətçilik qrafikinin, plan-sxemlərin, iş bölgüsünün, növbətçilik jurnalı və digər aidiyyəti sənədlərin müəyyən edilmiş qaydada aparılmasına nəzarəti təmin edir.
Məktəb direktoru növbətçilik üzrə təqdim olunan məlumatları nəzərdən keçirir, onların ümumiləşdirilməsini və təhlilini təmin edir.
Məktəb direktoru növbətçilik sisteminin təkmilləşdirilməsi məqsədilə zəruri təşkilati qərarlar qəbul edir.

7. Məktəbdənkənar və sinifdənxaric işlər üzrə təşkilatçının vəzifələri

7.1. Nəzarət zonaları üzrə təqdimatın hazırlanması
Məktəbdənkənar və sinifdənxaric işlər üzrə təşkilatçı məktəbdə pedaqoji nəzarətin təşkili məqsədilə nəzarət zonaları üzrə təqdimat hazırlayır.
Təqdimat hazırlanarkən məktəbin planı, şagirdlərin hərəkət marşrutları, ümumi istifadə sahələrinin yerləşməsi, giriş-çıxış rejimi, tənəffüslərdə hərəkət intensivliyi və risk tələb edən sahələr nəzərə alınır.
Hazırlanmış təqdimat aidiyyəti məsul şəxslərlə razılaşdırılmaqla məktəb direktoruna təqdim edilir.

7.2. Şagird axınının və intizam risklərinin təhlili
Məktəbdənkənar və sinifdənxaric işlər üzrə təşkilatçı şagird axınının xüsusiyyətlərini, toplaşma nöqtələrini, sıxlıq yaradan sahələri və intizam risklərini təhlil edir.
Bu təhlil əsasında nəzarətin gücləndirilməsini tələb edən sahələr, vaxtlar və vəziyyətlər müəyyən edilir.
Aşkar olunmuş nəticələr nəzarət zonalarının planlaşdırılmasında və növbətçilik tədbirlərinin təşkili zamanı nəzərə alınır.

7.3. Növbətçi təhsilverənlərin bölgüsü ilə bağlı təkliflərin verilməsi
Məktəbdənkənar və sinifdənxaric işlər üzrə təşkilatçı nəzarət zonalarının xüsusiyyətlərini nəzərə almaqla növbətçi təhsilverənlərin bölgüsü ilə bağlı təkliflər verir.
Təkliflər hazırlanarkən zonaların yerləşməsi, şagird hərəkətinin intensivliyi, tənəffüslərdə yükün səviyyəsi, risk nöqtələri və pedaqoji nəzarət ehtiyacı əsas götürülür.
Bu təkliflər növbətçilik qrafikinin hazırlanması zamanı nəzərə alınır.

7.4. Tənəffüs, giriş-çıxış və ümumi istifadə sahələri üzrə pedaqoji nəzarətin əlaqələndirilməsi
Məktəbdənkənar və sinifdənxaric işlər üzrə təşkilatçı tənəffüs vaxtı, dərsə giriş-çıxış dövründə və ümumi istifadə sahələrində pedaqoji nəzarətin səmərəli təşkili üzrə əlaqələndirməni həyata keçirir.
Bu məqsədlə nəzarət zonaları üzrə müşahidə və intizam tələblərinin düzgün tətbiqinə köməklik göstərir, zəruri hallarda nəzarət xəttinin gücləndirilməsi ilə bağlı təkliflər verir.
Məktəbdənkənar və sinifdənxaric işlər üzrə təşkilatçı bu sahədə fəaliyyəti baş növbətçi ilə uzlaşdırır.

7.5. Dəstək xarakterli şagird iştirakının təşkili üzrə əlaqələndirmə
Məktəbdənkənar və sinifdənxaric işlər üzrə təşkilatçı şagirdlərin növbətçilik sistemində yalnız təhlükəsiz və dəstək xarakterli iştirakının təşkili üzrə əlaqələndirməni həyata keçirir.
Bu zaman şagirdlərin iştirakı pedaqoji rəhbərlik altında təşkil olunur və onların əsas nəzarətçi subyekt kimi çıxış etməsinə yol verilmir.
Məktəbdənkənar və sinifdənxaric işlər üzrə təşkilatçı bu istiqamətdə növbətçi sinif rəhbərləri və aidiyyəti təhsilverənlərlə qarşılıqlı fəaliyyət göstərir.

7.6. Baş növbətçi ilə operativ əməkdaşlıq
Məktəbdənkənar və sinifdənxaric işlər üzrə təşkilatçı növbətçilik zamanı baş növbətçi ilə operativ əməkdaşlıq edir.
Nəzarət zonaları üzrə aşkar edilmiş intizam riski, toplaşma, gərginlik yaradan vəziyyət və ya pedaqoji müdaxilə tələb edən hallar barədə baş növbətçiyə məlumat verir.
Zəruri hallarda baş növbətçinin göstərişləri əsasında əlavə təşkilati və profilaktik tədbirlərin həyata keçirilməsinə köməklik göstərir.

7.7. Nəzarət xətti üzrə məlumatların ümumiləşdirilməsi və təqdim edilməsi
Məktəbdənkənar və sinifdənxaric işlər üzrə təşkilatçı nəzarət xətti üzrə toplanmış məlumatları ümumiləşdirir və aidiyyəti məsul şəxsə təqdim edir.
Ümumiləşdirmə zamanı intizam riskləri, təkrar olunan hallar, nəzarətin gücləndirilməsini tələb edən sahələr və profilaktik tədbir ehtiyacı ayrıca nəzərə alınır.
Təqdim edilmiş məlumatlar növbətçilik sisteminin təkmilləşdirilməsi, nəzarət zonalarının dəqiqləşdirilməsi və əlavə təşkilati tədbirlərin müəyyən edilməsi məqsədilə istifadə olunur.

8. Təsərrüfat işləri üzrə direktor müavininin vəzifələri

8.1. İşçi zonaları üzrə təqdimatın hazırlanması
Təsərrüfat işləri üzrə direktor müavini məktəbdə işçi zonalarının müəyyən edilməsi ilə bağlı təqdimat hazırlayır.
Təqdimat hazırlanarkən məktəbin planı, sahələrin funksional təyinatı, ümumi istifadə sahələrinin yerləşməsi, sanitar qovşaqların sayı, giriş-çıxış hissələri, təmizlik yükü, istifadə intensivliyi və xidmət ehtiyacları nəzərə alınır.
Hazırlanmış təqdimat aidiyyəti məsul şəxslərlə razılaşdırılmaqla məktəb direktoruna təqdim edilir.

8.2. Xadimələrin işçi zonaları üzrə bölgüsünün təşkili
Təsərrüfat işləri üzrə direktor müavini xadimələrin işçi zonaları üzrə bölgüsünü təşkil edir.
Xadimələrin bölgüsü işçi zonalarının həcmi, xidmət yükü, istifadə intensivliyi və sanitar-gigiyenik tələblər nəzərə alınmaqla müəyyən edilir.
Xadimələrin işçi zonaları üzrə təhkimi daimi iş bölgüsü prinsipi əsasında aparılır.
Xadimələr növbətçi subyekt kimi deyil, öz işçi zonaları üzrə xidmətin və sanitar-gigiyenik vəziyyətin təmin edilməsinə cavabdeh işçilər kimi fəaliyyət göstərirlər.

8.3. Xidmət işinin və sanitar-gigiyenik vəziyyətin təşkilinə nəzarət
Təsərrüfat işləri üzrə direktor müavini məktəbdə xidmət işinin təşkilinə və sanitar-gigiyenik vəziyyətin qorunmasına nəzarət edir.
O, xadimələrin və digər aidiyyəti xidmət işçilərinin müəyyən edilmiş iş bölgüsünə uyğun fəaliyyət göstərməsini, təmizlik işlərinin vaxtında və tələb olunan qaydada aparılmasını təmin edir.
Təsərrüfat işləri üzrə direktor müavini ümumi istifadə sahələrində, xidmət məkanlarında və işçi zonalarında sanitar-gigiyenik tələblərə əməl olunmasına nəzarət edir.

8.4. Ümumi istifadə sahələrinin xidmətə hazırlığının yoxlanılması
Təsərrüfat işləri üzrə direktor müavini dəhlizlərin, pilləkənlərin, giriş-çıxış hissələrinin, sanitar qovşaqların, yeməkxana ətrafının və digər ümumi istifadə sahələrinin xidmətə hazırlıq vəziyyətini yoxlayır.
Aşkar edilmiş çatışmazlıqların aradan qaldırılması üçün aidiyyəti xidmət işçilərinə tapşırıqlar verir və görülmüş tədbirlərin icrasına nəzarət edir.
Zəruri hallarda həmin sahələrin xidmət rejiminin gücləndirilməsi ilə bağlı təkliflər verir.

8.5. Nasazlıq, sızma, sınıq, sürüşmə və digər təsərrüfat riskləri üzrə tədbirlərin təşkili
Təsərrüfat işləri üzrə direktor müavini məktəbdə nasazlıq, sızma, sınıq, sürüşmə, yararsız avadanlıq və digər təsərrüfat riskləri aşkar edildikdə onların aradan qaldırılması üzrə tədbirləri təşkil edir.
Təhlükə yaradan hallarda həmin sahə üzrə təxirəsalınmaz xidmət tədbirlərinin görülməsini, zəruri hallarda istifadənin müvəqqəti məhdudlaşdırılmasını və aidiyyəti şəxslərin məlumatlandırılmasını təmin edir.
Belə hallar barədə məktəb direktoruna və baş növbətçiyə müəyyən edilmiş qaydada məlumat verir.

8.6. Təmizlik vasitələri və inventarla təminat
Təsərrüfat işləri üzrə direktor müavini işçi zonaları üzrə təmizlik vasitələri, təsərrüfat ləvazimatı, inventar və digər zəruri xidmət vasitələri ilə təminatı təşkil edir.
O, həmin vasitələrin təyinatı üzrə istifadəsinə, qorunmasına, saxlanılmasına və vaxtında yenilənməsinə nəzarət edir.
Təsərrüfat işləri üzrə direktor müavini xidmət işinin fasiləsiz təşkili üçün zəruri maddi təminatın yaradılmasını təmin edir.

8.7. Xadimə ştatı və işçi zonaları planlaşdırılarkən normativlərin nəzərə alınması
Təsərrüfat işləri üzrə direktor müavini xadimə ştatı və işçi zonaları planlaşdırılarkən qüvvədə olan normativləri nəzərə alır.
Dövlət ümumtəhsil məktəblərində xadimə vəzifələrinin müəyyən edilməsində süpürülən sahə üzrə müəyyən edilmiş normativ əsas götürülür.
İşçi zonalarının planlaşdırılması həmin normativə uyğun xidmət yükünün və iş bölgüsünün təmin edilməsinə xidmət edir.
Bu normativ işçi zonalarının və xadimə yükünün planlaşdırılmasına aiddir və pedaqoji nəzarət zonalarının müəyyən edilməsi üçün tətbiq edilmir.

8.8. Baş növbətçi ilə operativ əlaqələndirmə
Təsərrüfat işləri üzrə direktor müavini növbətçilik dövründə baş növbətçi ilə operativ əlaqələndirmə aparır.
İşçi zonalarında yaranmış xidmət, təmizlik, sanitar-gigiyenik vəziyyət və təsərrüfat riskləri barədə baş növbətçini dərhal məlumatlandırır.
Zəruri hallarda baş növbətçi ilə uzlaşdırılmış qaydada əlavə xidmət tədbirlərinin görülməsini təmin edir.
İşçi zonaları üzrə xidmətin fasiləsizliyi və operativ müdaxilə tələb edən halların aradan qaldırılması bu əlaqələndirmə əsasında həyata keçirilir.

  9. Baş növbətçinin vəzifələri

9.1. Ümumi operativ koordinasiya
Baş növbətçi növbətçilik dövründə növbətçilik sisteminin ümumi operativ koordinasiyasını həyata keçirir.
Baş növbətçi nəzarət zonaları üzrə fəaliyyətin bu Əsasnaməyə, növbətçilik qrafikinə və məktəbdaxili qaydalara uyğun icrasını təmin edir.
Baş növbətçi növbətçilikdə iştirak edən aidiyyəti şəxslər arasında operativ əlaqəni və fəaliyyətin uzlaşdırılmasını təşkil edir.

9.2. İş gününə hazırlığın və nəzarət zonaları üzrə yerləşmənin yoxlanılması
Baş növbətçi növbətçiliyin başlanmasından əvvəl məktəbin iş gününə hazırlıq vəziyyətini və nəzarət zonaları üzrə yerləşməni yoxlayır.
Baş növbətçi giriş-çıxış hissələrinin, dəhlizlərin, pilləkənlərin, ümumi istifadə sahələrinin və risk nöqtələrinin operativ nəzarət baxımından ümumi vəziyyətini nəzərdən keçirir.
Baş növbətçi növbətçi təhsilverənlərin müəyyən edilmiş nəzarət zonalarında vaxtında və tam tərkibdə fəaliyyətə başlamasını yoxlayır.
Aşkar edilmiş çatışmazlıqlar barədə aidiyyəti məsul şəxslərə dərhal məlumat verir və aradan qaldırılması üçün zəruri tədbirlərin görülməsini təmin edir.

9.3. Operativ göstərişlərin verilməsi və fəaliyyətin dəqiqləşdirilməsi
Baş növbətçi növbətçiliyin gedişi ilə bağlı zəruri operativ göstərişlər verir.
Baş növbətçi nəzarət zonaları üzrə yerləşməni və fəaliyyət istiqamətlərini dəqiqləşdirir.
Zəruri hallarda növbətçi təhsilverənlərə qısa operativ təlimatlandırma aparır.
Baş növbətçi yaranmış vəziyyətə uyğun olaraq nəzarət tədbirlərinin tətbiqini konkretləşdirir və nəzarətin fasiləsizliyini təmin edir.

9.4. Hadisə və risk halları üzrə ilkin idarəetmə
Baş növbətçi növbətçilik zamanı baş vermiş hadisə, pozuntu, nasazlıq, təhlükə və ya digər risk halları barədə məlumatı qəbul edir.
Baş növbətçi vəziyyəti ilkin qaydada qiymətləndirir və təxirəsalınmaz tədbirlərin görülməsini əlaqələndirir.
Baş növbətçi təhlükənin məhdudlaşdırılmasını və hadisənin xarakterinə uyğun aidiyyəti məsul şəxslərin dərhal məlumatlandırılmasını təmin edir.
Baş növbətçi sonrakı tədbirlərin bu Əsasnaməyə və məktəbdaxili qaydalara uyğun həyata keçirilməsinə nəzarət edir.

9.5. Kənar şəxslərlə bağlı rejimə nəzarət
Baş növbətçi məktəbə daxil olan kənar şəxslərlə bağlı rejimə nəzarəti həyata keçirir.
Baş növbətçi kənar şəxslərin girişinin müəyyən edilmiş qaydada aparılmasını, zəruri hallarda qeydiyyatın aparılmasını, giriş məqsədinin aydınlaşdırılmasını və aidiyyəti şəxsə yönləndirilməsini nəzarətdə saxlayır.
Şübhəli və ya icazəsiz giriş hallarında baş növbətçi mühafizə heyəti və məktəb rəhbərliyi ilə əlaqələndirilmiş qaydada zəruri tədbirlərin görülməsini təmin edir.

9.6. Fövqəladə hallarda hərəkətin əlaqələndirilməsi
Baş növbətçi fövqəladə hallarda məktəbdə qüvvədə olan təxliyə, təhlükəsizlik və fəaliyyət planlarına uyğun olaraq hərəkətin operativ əlaqələndirilməsini təmin edir.
Baş növbətçi belə hallarda operativ məlumatlandırmanı təşkil edir və aidiyyəti şəxslərin fəaliyyətini uzlaşdırır.
Baş növbətçi şagirdlərin və işçilərin təhlükəsiz istiqamətləndirilməsi üzrə ilkin tədbirlərin görülməsinə nəzarət edir.
Zəruri hallarda baş növbətçi məktəb rəhbərliyinə və aidiyyəti qurumlara məlumat verilməsini təmin edir.

9.7. Növbətçilik üzrə yekun məlumatın rəsmiləşdirilməsi və təqdim edilməsi
Baş növbətçi növbətçilik dövrü ərzində aparılmış qeydlərin aidiyyəti jurnal və ya uçot sənədində düzgün əks etdirilməsinə nəzarət edir.
Baş növbətçi növbətçilik dövrünün sonunda baş vermiş hallar, aşkar edilmiş risklər, görülmüş tədbirlər, davam edən nəzarət tələb edən məsələlər və digər zəruri qeydlər üzrə yekun məlumatı rəsmiləşdirir.
Baş növbətçi zəruri hallarda həmin məlumatı məktəb rəhbərliyinə təqdim edir.
İki növbəli rejimdə fəaliyyət göstərən məktəblərdə bu məlumat növbələrarası təhvil-təslim zamanı nəzərə alınır.

10. Növbətçi təhsilverənin vəzifələri

10.1. Təhkim olunduğu nəzarət zonasında fasiləsiz nəzarət
Növbətçi təhsilverən növbətçilik qrafikinə uyğun olaraq ona təhkim olunmuş nəzarət zonasında fasiləsiz nəzarəti həyata keçirir.
Növbətçi təhsilverən növbətçilik müddəti ərzində nəzarət zonasını özbaşına tərk etmir.
Nəzarət zonasından ayrılma yalnız baş növbətçinin məlumatlandırılması və həmin zona üzrə fasiləsiz nəzarətin başqa məsul şəxs vasitəsilə təmin edilməsi şərti ilə mümkündür.

10.2. Şagird hərəkətinin və davranışının izlənilməsi
Növbətçi təhsilverən nəzarət zonasında şagirdlərin hərəkətini, giriş-çıxışını, toplaşma hallarını və davranışını izləyir.
Növbətçi təhsilverən şagirdlərin məktəbdaxili intizam qaydalarına, təhlükəsizlik tələblərinə və ümumi davranış normalarına riayət etməsinə nəzarət edir.
Aşkar edilmiş pozuntu və ya gərginlik hallarında vəziyyətə uyğun ilkin pedaqoji müdaxilə edir və zəruri hallarda baş növbətçiyə məlumat verir.

10.3. Riskli halların qarşısının alınması
Növbətçi təhsilverən nəzarət zonasında təhlükə yarada bilən halların qarşısının alınması üçün operativ tədbirlər görür.
Növbətçi təhsilverən sıxlıq, itələşmə, dava, qadağan olunmuş sahəyə daxilolma, yıxılma riski və digər təhlükəli halları vaxtında müəyyən edir və qarşısının alınmasını təmin edir.
Zəruri hallarda şagirdləri təhlükəli sahədən uzaqlaşdırır, vəziyyəti sabitləşdirir və dərhal baş növbətçiyə məlumat verir.

10.4. Operativ məlumatlandırma
Növbətçi təhsilverən nəzarət zonasında aşkar edilmiş hadisə, pozuntu, təhlükə, nasazlıq və ya digər əhəmiyyətli hallar barədə baş növbətçiyə dərhal məlumat verir.
Hadisənin xarakterindən asılı olaraq aidiyyəti məsul şəxslərin məlumatlandırılması baş növbətçi ilə uzlaşdırılmış qaydada həyata keçirilir.
Növbətçi təhsilverən təqdim etdiyi məlumatın dəqiq, aydın və gecikdirilmədən çatdırılmasını təmin edir.

10.5. Kənar şəxslər və şübhəli hallar barədə məlumat verilməsi
Növbətçi təhsilverən nəzarət zonasında kənar şəxs, icazəsiz hərəkət, şübhəli davranış və ya təhlükəsizlik baxımından diqqət tələb edən hal aşkar etdikdə bu barədə dərhal baş növbətçiyə məlumat verir.
Zəruri hallarda mühafizə heyətinin və digər aidiyyəti şəxslərin məlumatlandırılması baş növbətçi ilə əlaqəli qaydada təmin edilir.
Növbətçi təhsilverən belə hallarda müəyyən edilmiş qaydalara uyğun hərəkət edir və öz səlahiyyət həddini aşmır.

10.6. Zəruri qeydlərin təqdim olunması
Növbətçi təhsilverən növbətçilik zamanı baş vermiş hallar, aşkar edilmiş risklər və görülmüş ilkin tədbirlər barədə zəruri məlumatları müəyyən edilmiş qaydada baş növbətçiyə təqdim edir.
Zəruri hallarda həmin məlumatların növbətçilik jurnalı və ya digər aidiyyəti uçot sənədində əks etdirilməsi üçün tələb olunan qeydlərin verilməsini təmin edir.
Növbətçi təhsilverən təqdim etdiyi məlumatın düzgünlüyünə və tamlığına görə məsuliyyət daşıyır.

11. Növbətçi sinif rəhbərinin vəzifələri

11.1. Şagirdlərin təhlükəsiz və dəstək xarakterli iştirakının təşkili
Növbətçi sinif rəhbəri şagirdlərin növbətçilik sistemində təhlükəsiz və dəstək xarakterli iştirakını təşkil edir.
Növbətçi sinif rəhbəri şagirdlərin yaş xüsusiyyətlərini, davranış vəziyyətini, məsuliyyət səviyyəsini və təhlükəsizlik baxımından uyğunluğunu nəzərə alır.
Növbətçi sinif rəhbəri şagirdlərin yalnız əvvəlcədən müəyyən edilmiş, risk daşımayan və nəzarət funksiyası yaratmayan fəaliyyətlərə cəlb olunmasını təmin edir.

11.2. İştirak qaydalarının izahı
Növbətçi sinif rəhbəri növbətçiliyə cəlb olunan şagirdlərə iştirak qaydalarını əvvəlcədən izah edir.
Növbətçi sinif rəhbəri şagirdlərə davranış tələblərini, təhlükəsizlik qaydalarını, məlumatvermə ardıcıllığını və fəaliyyət sərhədlərini aydın şəkildə çatdırır.
Növbətçi sinif rəhbəri şagirdlərin yalnız müəyyən edilmiş çərçivədə fəaliyyət göstərməsini təmin edir.

11.3. Riskli hallara müdaxilənin yolverilməzliyinin təmin edilməsi
Növbətçi sinif rəhbəri şagirdlərin riskli hallara, mübahisələrə, dava və gərginlik yaradan vəziyyətlərə, kənar şəxslərlə bağlı hallara və digər təhlükəli situasiyalara müdaxilə etməsinə yol vermir.
Növbətçi sinif rəhbəri şagirdlərə belə hallarda yalnız növbətçi təhsilverənə, baş növbətçiyə və ya digər aidiyyəti məsul şəxsə dərhal məlumat verilməli olduğunu izah edir və buna əməl olunmasını təmin edir.
Növbətçi sinif rəhbəri şagirdlərin təhlükəsizlik baxımından yolverilməyən hərəkətlərə cəlb olunmasının qarşısını alır.

11.4. Növbətçi təhsilverənlə əlaqəli fəaliyyət
Növbətçi sinif rəhbəri şagirdlərin dəstək xarakterli iştirakını növbətçi təhsilverənlə uzlaşdırılmış qaydada təşkil edir.
Növbətçi sinif rəhbəri şagirdlərlə bağlı müşahidələri və yaranmış halları zəruri olduqda növbətçi təhsilverənə və baş növbətçiyə çatdırır.
Növbətçi sinif rəhbəri bu istiqamətdə fəaliyyətini baş növbətçinin ümumi operativ göstərişləri və növbətçi təhsilverənin sahəvi nəzarəti ilə uzlaşdırır.

12. Şagirdlərin dəstək xarakterli iştirakı

12.1. İştirakın məqsədi
Şagirdlərin növbətçilik sistemində iştirakı yalnız dəstək xarakterli, təhlükəsiz və pedaqoji rəhbərlik altında həyata keçirilən fəaliyyətlərlə məhdudlaşdırılır.
Bu iştirakın məqsədi şagirdlərdə məktəbdaxili qaydalara əməl etmək vərdişinin, məsuliyyətli davranışın və məktəb mühitinə hörmət münasibətinin möhkəmləndirilməsinə kömək göstərməkdən ibarətdir.
Şagirdlərin iştirakı onların nəzarətçi, intizam tədbiri tətbiq edən və ya riskli hallara müdaxilə edən subyekt kimi çıxış etməsi üçün əsas yaratmır.

12.2. İcazə verilən fəaliyyətlər
Şagirdlərin dəstək xarakterli iştirakı yalnız əvvəlcədən müəyyən edilmiş və risk daşımayan fəaliyyətlər üzrə həyata keçirilir.
Şagirdlərə diqqət tələb edən hal barədə növbətçi təhsilverənə məlumat verilməsi, müraciət edən şagirdin aidiyyəti növbətçi təhsilverənə yönləndirilməsi, ümumi qaydaların xatırladılması və digər təhlükəsiz təşkilati dəstək xarakterli fəaliyyətlər həvalə oluna bilər.
Şagirdlərə verilən fəaliyyətlər onların yaş xüsusiyyətlərinə, təhlükəsizlik baxımından uyğunluğuna və pedaqoji məqsədəuyğunluğa uyğun müəyyən edilir.

12.3. Yolverilməyən hərəkətlər
Şagirdlərin mübahisə, dava, gərginlik yaradan vəziyyət, kənar şəxslərlə bağlı hal, təhlükəli situasiya, nasazlıq və ya digər riskli hadisəyə birbaşa müdaxilə etməsinə yol verilmir.
Şagirdlərin digər şagirdlərə göstəriş verməsi, intizam tədbiri tətbiq etməsi, fiziki müdaxilə göstərməsi, nəzarətçi funksiyası daşıyan hərəkətlər etməsi və qadağan olunmuş sahələrə daxil olması yolverilməzdir.
Şagirdlər yalnız onlara əvvəlcədən bildirilmiş təhlükəsiz fəaliyyət çərçivəsində hərəkət etməlidirlər.

12.4. Məlumatvermə qaydası
Şagirdlər müşahidə etdikləri riskli hal, pozuntu, kənar şəxs, təhlükəli vəziyyət və ya digər diqqət tələb edən məsələ barədə dərhal növbətçi təhsilverənə məlumat verməlidirlər.
Zəruri hallarda məlumat növbətçi sinif rəhbərinə və ya baş növbətçiyə də çatdırıla bilər.
Şagirdlər məlumatı qısa, aydın və dəqiq formada təqdim etməlidirlər.
Şagirdlərin məlumat verməsi təhlükəli vəziyyətə müdaxilə etmək və ya onu müstəqil qaydada idarə etmək səlahiyyəti kimi qiymətləndirilə bilməz.

13. Mühafizə heyətinin vəzifələri

13.1. Giriş-çıxış rejiminin təmin edilməsi
Məktəbdə mühafizə heyəti mövcud olduqda, o, məktəbə giriş-çıxış rejiminin müəyyən edilmiş qaydada təmin olunmasında iştirak edir.
Mühafizə heyəti giriş-çıxış nöqtələrində müəyyən edilmiş təhlükəsizlik qaydalarının faktiki icrasını təmin edir.
Mühafizə heyəti məktəbə giriş və çıxış zamanı nəzarətsiz hərəkətə, icazəsiz keçidə və təhlükəsizlik baxımından risk yaradan hallara yol verilməməsini təmin edir.

13.2. Kənar şəxslərin qeydiyyatı
Mühafizə heyəti məktəbə daxil olan kənar şəxslərin müəyyən edilmiş qaydada qeydiyyatını aparır.
Kənar şəxsin şəxsiyyəti, məktəbə daxilolma məqsədi, müraciət etdiyi aidiyyəti şəxs, habelə zəruri hallarda məktəbə daxilolma və çıxma vaxtı müəyyən edilmiş qaydada qeydə alınır.
Kənar şəxsin məktəbdaxili hərəkəti müəyyən olunmuş qaydada və zəruri hallarda aidiyyəti şəxsə məlumat verilməklə həyata keçirilir.

13.3. İcazəsiz girişin qarşısının alınması
Mühafizə heyəti məktəbə icazəsiz giriş cəhdlərinin qarşısının alınmasını təmin edir.
Şübhəli şəxs, məqsədi aydın olmayan müraciət, təhlükəsizlik baxımından risk yaradan davranış və ya müəyyən olunmuş rejimin pozulması halı aşkar edildikdə, mühafizə heyəti məktəbdaxili təhlükəsizlik qaydalarına uyğun hərəkət edir.
Belə hallarda mühafizə heyəti baş növbətçini dərhal məlumatlandırır və zəruri hallarda məktəb rəhbərliyi ilə əlaqələndirilmiş qaydada əlavə tədbirlərin görülməsini təmin edir.

13.4. Baş növbətçi ilə əlaqə
Mühafizə heyəti növbətçilik dövründə baş növbətçi ilə operativ əlaqədə fəaliyyət göstərir.
Giriş-çıxış rejimi, kənar şəxslər, şübhəli hallar və təhlükəsizlik baxımından diqqət tələb edən digər vəziyyətlər barədə baş növbətçiyə dərhal məlumat verir.
Zəruri hallarda mühafizə heyəti baş növbətçi ilə uzlaşdırılmış qaydada əlavə təhlükəsizlik tədbirlərinin tətbiqində iştirak edir.

14. Xadimələrin işçi zonası üzrə vəzifələri

14.1. İşçi zonası üzrə xidmətin həyata keçirilməsi
Xadimə ona təhkim olunmuş işçi zonasında xidmət işini müəyyən edilmiş iş bölgüsünə uyğun həyata keçirir.
Xadimənin fəaliyyəti növbətçilik qrafiki üzrə deyil, işçi zonası üzrə daimi iş bölgüsü əsasında təşkil olunur.
Xadimə işçi zonasında sanitar-gigiyenik vəziyyətin qorunmasını və xidmət rejiminin davamlılığını təmin etməlidir.

14.2. Ümumi istifadə sahələrinin təmiz saxlanılması
Xadimə ona təhkim olunmuş işçi zonasına daxil olan dəhlizlərin, pilləkənlərin, giriş-çıxış hissələrinin, sanitar qovşaqların, yeməkxana ətrafının və digər ümumi istifadə sahələrinin təmiz saxlanılmasını təmin edir.
Xadimə təmizlik işlərini müəyyən edilmiş qaydada, vaxtında və fasiləsiz şəkildə yerinə yetirir.
Xadimə işçi zonasına aid sahələrin istifadəyə yararlı və səliqəli vəziyyətdə saxlanılmasını təmin edir.

14.3. Gigiyena vasitələrinin izlənilməsi
Xadimə işçi zonasında istifadə olunan gigiyena vasitələrinin mövcudluğunu izləyir.
Gigiyena vasitələrinin çatışmazlığı və ya istifadəyə yararsız vəziyyəti aşkar edildikdə bu barədə təsərrüfat işləri üzrə direktor müavininə dərhal məlumat verir.
Xadimə ona təhkim olunmuş təmizlik və gigiyena vasitələrinin səliqəli saxlanılmasını təmin edir.

14.4. Təhlükəli halların bildirilməsi
Xadimə işçi zonasında sızma, sürüşmə, sınıq, nasazlıq, çirklənmə, qoxu, istifadəyə yararsız vəziyyət və ya təhlükə yarada bilən digər halları aşkar etdikdə bu barədə dərhal təsərrüfat işləri üzrə direktor müavininə, zəruri hallarda isə baş növbətçiyə məlumat verir.
Xadimə öz səlahiyyəti daxilində təhlükənin artmamasına yönəlmiş təxirəsalınmaz xidmət tədbirlərini görür.
Təhlükəli halın aradan qaldırılması xadimənin səlahiyyət həddini aşdıqda, aidiyyəti şəxslərin müdaxiləsi təmin olunanadək müəyyən edilmiş qaydada hərəkət edir.

14.5. Təsərrüfat işləri üzrə direktor müavini ilə funksional əlaqə
Xadimə işçi zonası üzrə fəaliyyətini təsərrüfat işləri üzrə direktor müavininin müəyyən etdiyi iş bölgüsünə uyğun həyata keçirir.
Xadimə işçi zonasında yaranmış çatışmazlıqlar, xidmət ehtiyacları və digər aidiyyəti hallar barədə müəyyən edilmiş qaydada məlumat verir.
Xadimə ona verilmiş tapşırıqların vaxtında və lazımi qaydada icrasını təmin edir.

15. Xüsusi nəzarət rejimi tələb edən hallar

15.1. Tənəffüs vaxtı
Tənəffüs vaxtı xüsusi nəzarət rejimi tələb edən dövr hesab olunur.
Bu vaxt nəzarət zonaları üzrə operativ nəzarət gücləndirilir.
Şagirdlərin dəhlizlərdə, pilləkənlərdə, giriş-çıxış hissələrində və digər ümumi istifadə sahələrində hərəkətinə fasiləsiz nəzarət təmin edilir.
Tənəffüs vaxtı yaranan sıxlıq, toplaşma, gərginlik və digər riskli halların vaxtında aşkar olunması və qarşısının alınması təmin edilir.

15.2. Giriş-çıxış saatları
Şagirdlərin məktəbə daxil olduğu və məktəbdən çıxdığı saatlarda xüsusi nəzarət rejimi tətbiq olunur.
Bu vaxt giriş-çıxış hissələrində, həyətyanı sahədə və şagird axınının yönəldiyi digər məkanlarda nəzarət gücləndirilir.
Baş növbətçi, növbətçi təhsilverənlər və məktəbdə mühafizə heyəti mövcud olduqda həmin heyət öz fəaliyyətini qarşılıqlı əlaqəli qaydada həyata keçirir.
Giriş-çıxış saatlarında şagirdlərin təhlükəsiz hərəkətinə, kənar şəxslərlə bağlı rejimə və məktəbdaxili intizam tələblərinə riayət olunmasına xüsusi diqqət yetirilir.

15.3. Yeməkxana və sanitar qovşaqlar ətrafı
Yeməkxana və sanitar qovşaqlar ətrafı xüsusi nəzarət tələb edən sahələr hesab olunur.
Bu sahələrdə şagird axınının intensivliyi, gözləmə, toplaşma və davranışla bağlı risklər nəzərə alınmaqla pedaqoji nəzarət gücləndirilir.
Sanitar-gigiyenik vəziyyətin qorunması işçi zonaları üzrə aidiyyəti xidmət xətti ilə təmin edilir.
Bu sahələrdə aşkar edilmiş hər bir risk, pozuntu və ya çatışmazlıq barədə dərhal baş növbətçiyə məlumat verilir.

15.4. Kütləvi tədbirlər
Məktəbdə keçirilən yığıncaq, tədbir, görüş, mərasim, yarış, təqdimat və digər kütləvi tədbirlər zamanı xüsusi nəzarət rejimi tətbiq olunur.
Belə hallarda iştirakçı sayına, hərəkət marşrutlarına, toplaşma nöqtələrinə, giriş-çıxış axınına və təhlükəsizlik tələblərinə uyğun olaraq əlavə nəzarət tədbirləri müəyyən edilir.
Zəruri hallarda məktəb direktorunun göstərişi və ya əmri əsasında müvəqqəti nəzarət sxemi, əlavə növbətçilik bölgüsü və xüsusi yerləşmə qaydası tətbiq olunur.
Kütləvi tədbirlər zamanı ümumi operativ əlaqələndirmə baş növbətçi tərəfindən, sahəvi nəzarət isə növbətçi təhsilverənlər tərəfindən həyata keçirilir.

15.5. İmtahan və yoxlama günləri
İmtahan, monitorinq, yoxlama və digər qiymətləndirmə tədbirləri keçirilən günlərdə xüsusi nəzarət rejimi tətbiq olunur.
Bu günlərdə giriş-çıxış hissələri, imtahan və yoxlama keçirilən sahələr, gözləmə məkanları, dəhlizlər və digər ümumi istifadə sahələri üzrə nəzarət gücləndirilir.
İmtahan və yoxlama günlərində müəyyən edilmiş hərəkət qaydasına, sükut rejiminə və təhlükəsizlik tələblərinə riayət olunması təmin edilir.
Zəruri hallarda ayrıca növbətçilik bölgüsü, müvəqqəti giriş-çıxış qaydası və əlavə təşkilati tədbirlər müəyyən edilir.

15.6. Fövqəladə hallar
Yanğın, qəza, təxliyə, təhlükə siqnalı, təbii hadisə və ya digər fövqəladə hal zamanı xüsusi nəzarət rejimi dərhal tətbiq olunur.
Belə hallarda bütün fəaliyyət məktəbdə qüvvədə olan təxliyə, təhlükəsizlik və fəaliyyət planlarına uyğun həyata keçirilir.
Baş növbətçi operativ əlaqələndirməni təmin edir, növbətçi təhsilverənlər və digər aidiyyəti şəxslər müəyyən edilmiş qaydada hərəkət edirlər.
Şagirdlərin və işçilərin təhlükəsiz istiqamətləndirilməsi, panikanın qarşısının alınması və aidiyyəti şəxslərin məlumatlandırılması müəyyən edilmiş qaydada təmin edilir.

15.7. Yüksək riskli sahələr
Məktəbdə yüksək riskli sahələr məktəbin xüsusiyyətləri, şagird axınının intensivliyi, mövcud şərait və əvvəlki müşahidələr nəzərə alınmaqla müəyyən edilir.
Belə sahələrdə nəzarət gücləndirilir, zəruri hallarda əlavə nəzarət tədbirləri, müvəqqəti məhdudiyyətlər və ya xüsusi hərəkət qaydası tətbiq olunur.
Yüksək riskli sahələr üzrə nəzarətin gücləndirilməsi barədə qərar məktəb direktorunun göstərişi və ya müəyyən edilmiş qaydada verilmiş tapşırıq əsasında həyata keçirilir.
Bu sahələrdə aşkar edilmiş hər bir risk və ya pozuntu barədə baş növbətçiyə dərhal məlumat verilməlidir.

16. Sənədləşmə və hesabatlılıq

16.1. Növbətçilik qrafiki
Məktəbdə növbətçiliyin təşkili növbətçilik qrafiki əsasında həyata keçirilir.
Növbətçilik qrafikində baş növbətçi, növbətçi təhsilverənlər və zəruri hallarda növbətçi sinif rəhbərləri üzrə bölgü, növbətçiliyin vaxtı və digər zəruri məlumatlar göstərilir.
Növbətçilik qrafiki məktəb direktoru tərəfindən təsdiq edilir və aidiyyəti şəxslərə müəyyən edilmiş qaydada çatdırılır.
Növbətçilik qrafikində edilmiş dəyişikliklər ayrıca rəsmiləşdirilir.

16.2. Nəzarət zonaları üzrə plan-sxem
Məktəbdə nəzarət zonaları üzrə plan-sxem tərtib edilir.
Plan-sxemdə nəzarət zonalarının sərhədləri, adları və ya kodları, habelə həmin zonalar üzrə nəzarətin təşkili üçün zəruri məlumatlar əks etdirilir.
Nəzarət zonaları üzrə plan-sxem məktəb direktoru tərəfindən təsdiq edilir və növbətçiliyin təşkili zamanı əsas sənəd kimi istifadə olunur.

16.3. İşçi zonaları üzrə plan-sxem
Məktəbdə işçi zonaları üzrə plan-sxem tərtib edilir.
Plan-sxemdə işçi zonalarının sərhədləri, adları və ya kodları, habelə həmin zonalar üzrə xidmətin təşkili üçün zəruri məlumatlar göstərilir.
İşçi zonaları üzrə plan-sxem məktəb direktoru tərəfindən təsdiq edilir və xadimələrin iş bölgüsünün müəyyən edilməsində əsas sənəd kimi istifadə olunur.

16.4. Növbətçilik jurnalı
Növbətçilik zamanı baş vermiş hallar, aşkar edilmiş risklər, görülmüş tədbirlər və digər zəruri məlumatlar növbətçilik jurnalında qeyd olunur.
Növbətçilik jurnalında növbətçilik günü və ya növbəsi, baş növbətçi, aidiyyəti növbətçi təhsilverənlər, qeydə alınmış hallar və görülmüş tədbirlər barədə məlumatlar əks etdirilir.
Növbətçilik jurnalının müəyyən edilmiş qaydada aparılmasına nəzarət baş növbətçi tərəfindən, ümumi nəzarət isə məktəb direktoru tərəfindən həyata keçirilir.

16.5. Hadisə və pozuntu qeydi
Növbətçilik zamanı baş vermiş əhəmiyyətli hadisə, təhlükəsizlik riski, təkrar xarakterli pozuntu, nasazlıq və ya sonrakı araşdırma tələb edən digər hal üzrə ayrıca hadisə və pozuntu qeydi aparılır.
Bu qeyddə hadisənin başvermə vaxtı və yeri, qısa təsviri, görülmüş ilkin tədbirlər, aidiyyəti şəxslərin məlumatlandırılması və zəruri digər məlumatlar göstərilir.
Hadisə və pozuntu qeydləri sonrakı araşdırma, profilaktik tədbirlərin müəyyən edilməsi və idarəetmə qərarlarının qəbulu məqsədilə istifadə olunur.

16.6. Növbələrarası təhvil-təslim qeydi
İki növbəli rejimdə fəaliyyət göstərən məktəblərdə növbələrarası təhvil-təslim qeydi aparılır.
Bu qeyddə əvvəlki növbə üzrə mövcud vəziyyət, aşkar edilmiş hallar, davam edən nəzarət tələb edən məsələlər və növbəti növbə üçün əhəmiyyət daşıyan məlumatlar göstərilir.
Növbələrarası təhvil-təslim qeydi növbətçilikdə fasiləsizliyin və operativ məlumat mübadiləsinin təmin edilməsinə xidmət edir.

16.7. Aylıq ümumiləşdirmə və təhlil
Növbətçilik üzrə toplanmış məlumatlar aylıq əsasda ümumiləşdirilir və təhlil olunur.
Aylıq ümumiləşdirmə və təhlil zamanı təkrar olunan pozuntular, riskli sahələr, nəzarətin gücləndirilməsini tələb edən hallar, xidmət və təşkilati çatışmazlıqlar, habelə əlavə tədbir tələb edən məsələlər müəyyən edilir.
Aylıq ümumiləşdirmə və təhlil baş növbətçi tərəfindən, aidiyyəti istiqamətlər üzrə təqdim edilmiş məlumatlar əsasında hazırlanır və məktəb direktoruna təqdim edilir.
Ümumiləşdirmə və təhlil nəticələri növbətçilik sisteminin təkmilləşdirilməsi, nəzarət və işçi zonalarının dəqiqləşdirilməsi, əlavə təşkilati tədbirlərin görülməsi və profilaktik işin gücləndirilməsi məqsədilə istifadə olunur.

17. Məsuliyyət və yekun müddəalar

17.1. Əsasnamənin icrasına nəzarət
Bu Əsasnamənin icrasına ümumi nəzarət məktəb direktoru tərəfindən həyata keçirilir.
Bu Əsasnamə ilə müəyyən edilmiş müddəaların cari icrasına nəzarət səlahiyyət bölgüsünə uyğun olaraq aidiyyəti məsul şəxslər tərəfindən həyata keçirilir.

17.2. Tələblərin pozulmasına görə məsuliyyət
Bu Əsasnamənin tələblərinin yerinə yetirilməməsi, növbətçilik üzrə müəyyən edilmiş vəzifələrin lazımınca icra olunmaması, nəzarət, məlumatlandırma, sənədləşmə və təhlükəsizliklə bağlı öhdəliklərin pozulması halları müəyyən edilmiş qaydada araşdırılır.
Araşdırmanın nəticəsinə uyğun olaraq aidiyyəti şəxslər barəsində Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyinə, məktəbdaxili intizam qaydalarına və aidiyyəti daxili sənədlərə uyğun tədbirlər görülür.

17.3. Dəyişiklik və əlavələrin edilməsi qaydası
Bu Əsasnaməyə dəyişiklik və əlavələr zərurət yarandıqda, tətbiq təcrübəsi, aşkar edilmiş çatışmazlıqlar, təşkilati dəyişikliklər və qüvvədə olan normativ tələblər nəzərə alınmaqla edilir.
Dəyişiklik və əlavələr məktəb direktorunun təşəbbüsü və ya aidiyyəti məsul şəxslərin əsaslandırılmış təklifləri əsasında hazırlanır.
Bu Əsasnaməyə edilən hər bir dəyişiklik və əlavə Pedaqoji Şurada müzakirə olunaraq qəbul edilir və məktəb direktorunun əmri ilə təsdiq olunur.

17.4. Əsasnamənin qüvvəyə minməsi
Bu Əsasnamə Pedaqoji Şurada müzakirə olunaraq qəbul edilir və məktəb direktorunun əmri ilə təsdiq edildiyi gündən qüvvəyə minir.
Əsasnamə təsdiq edildikdən sonra aidiyyəti şəxslərə müəyyən edilmiş qaydada çatdırılır.
Bu Əsasnamə qüvvədə olduğu müddətdə məktəbdə növbətçiliyin təşkili və icrası bu sənəd əsasında həyata keçirilir.

 Təsdiq edirəm:

Direktor: _________________________-