Məktəb–Valideyn münasibətlərində fərdi yanaşma

Məktəb–Valideyn münasibətlərində fərdi yanaşma

Məktəb–valideyn münasibətlərində fərdi yanaşma məktəbin gündəlik işini yüngülləşdirən, münasibəti sakitləşdirən əsas üsullardan biridir. Məktəbdə eyni qayda hamı üçün keçərlidir, amma həmin qaydanı eşidən valideynlər eyni olmur. Kimisi sakit qəbul edir, kimisi narahat olur, kimisi çox sual verir, kimisi isə susur. Bu fərqi görməyən məktəb eyni cümlə ilə hər kəsi idarə etməyə çalışır və nəticədə ünsiyyət çətinləşir. Fərdi yanaşma qaydanı dəyişmək deyil, qaydanı valideynin anlayacağı dildə izah etməkdir.

Valideynin verdiyi reaksiya çox vaxt məktəbə qarşı mövqeyindən yox, öz daxili vəziyyətindən qaynaqlanır. Səsini qaldıran valideyn adətən eşidilmədiyini düşünür. Çox soruşan valideyn nə baş verdiyini tam anlamır. Uzaq duran valideyn isə bəzən məktəblə danışmaqdan çəkinir. Məktəb bu reaksiyalara cavab axtarmağa tələsməyəndə, əvvəlcə səbəbi görməyə çalışanda münasibətin gərginliyi azalır. Müəllim də bu halda hər sözün arxasında hücum axtarmır və özünü qoruyur.

Fərdi yanaşma məktəbdə tək bir müəllimin bacarığına buraxılanda nəticə vermir. Valideyn eyni məsələ ilə bağlı müəllimdən bir cür, sinif rəhbərindən başqa cür, müavindən isə tam fərqli söz eşidəndə inam itir. Buna görə məktəb daxilində ümumi ünsiyyət xətti olmalıdır. Qayda eyni qalır. Meyar eyni qalır. Qərar eyni qalır. Fərq yalnız danışığın forması və izahın ardıcıllığında olur. Bu xətt qorunanda valideyn məktəbi ciddi tərəfdaş kimi qəbul edir.

Gərgin və tez emosiyaya düşən valideynlə danışıq məktəbdə xüsusi diqqət tələb edir. Bu halda hissə qapılmaq vəziyyəti daha da ağırlaşdırır. Məktəb faktla danışmalıdır. Hadisə nə vaxt olub, nə müşahidə edilib, hansı qərar verilib, bundan sonra nə olacaq. Danışıq planlı gedəndə və sonunda qısa aydın nəticə deyildikdə mübahisə uzanmır. Bu cür söhbətlərdə müəllim tək qalmamalıdır. Sinif rəhbəri və ya rəhbərlik prosesə qoşulanda həm müəllim qorunur, həm də ünsiyyət çərçivədən çıxmır.

Ünsiyyətdən qaçan və passiv görünən valideynlə yanaşma daha səbrli olmalıdır. Bu valideyn çox vaxt laqeyd deyil, sadəcə məktəblə ünsiyyətdə özünü rahat hiss etmir. Uzun izahlar onu daha da uzaqlaşdırır. Qısa və aydın mesaj isə əlaqəni qoruyur. Bir mövzu, bir xahiş, bir vaxt. Məktəb uşağın bir müsbət tərəfini də deməyi unutmadıqda valideyn tədricən açılır. Yalnız problem eşidən valideyn məktəbdən qaçır, balanslı söz eşidən valideyn isə məktəbə yaxınlaşır.

Hər məsələyə müdaxilə edən valideynlə münasibətdə sərhədin aydın olması vacibdir. Bu valideyn adətən uşağı qorumaq niyyəti ilə hər şeyə qarışır, amma nəticədə uşağın məsuliyyəti azalır. Məktəb nə sərt davranmalıdır, nə də hər tələbi qəbul etməlidir. Hansı mövzunun müəllimlə, hansının sinif rəhbəri ilə, hansının isə rəhbərliklə danışıldığı əvvəlcədən deyilməlidir. Cavab müddəti də aydın olmalıdır. Sərhəd görünəndə müdaxilə azalır, sərhəd olmayanda isə gərginlik davam edir. Vaxtı az olan və daim tələsən valideynlə ünsiyyət daha yığcam qurulmalıdır. Uzun mesajlar oxunmur, uzun söhbətlər yarımçıq qalır. Məktəb əsas fikri qısa deməlidir. Bir cümləlik məlumat, iki addımlıq xahiş, konkret tarix. Məktəb valideynin vaxtına hörmət etdikdə valideyn də məktəbin sözünü daha ciddi qəbul edir. Ünsiyyət az ola bilər, amma sabit olduqda əməkdaşlıq yaranır.

Fərdi yanaşmanın məktəbdə işləməsi üçün rəhbərliyin rolu həlledicidir. Direktor ümumi ünsiyyət mədəniyyətini qoruyur. Müavinlər müəllimlərə çərçivə verir. Sinif rəhbəri valideynlərin ünsiyyət xüsusiyyətlərini tanıyır və işi düzgün istiqamətləndirir. Müəllim isə bu çərçivə daxilində fənn üzrə əlaqəni aparır. Bu bölgü olduqda fərdi yanaşma təsadüfi olmur, məktəbin iş üsuluna çevrilir. Bu yanaşmanın nəticəsi məktəbdə tez hiss olunur. Eyni mövzu üzrə təkrar müraciətlər azalır. Görüşlər daha sakit keçir. Yazışmalar nəzarətsiz vaxtlara daşmır. Mübahisələr böyümədən həll olunur. Uşaq evdə və məktəbdə bir-birinə zidd söz eşitmir. Dərsə və davranışa münasibətdə sabitlik yaranır. Məktəb bu əlamətləri görəndə doğru yolda olduğunu anlayır.

Fərdi yanaşma ədaləti pozmamalıdır. Səsi çox çıxan valideyn daha çox diqqət almamalıdır. Daha çox ehtiyacı olan valideyn daha məqsədli dəstək almalıdır. Məktəb bu balansı qoruduqda kollektivdə narazılıq yığılmır. Valideynlə ünsiyyətdə uşağın mövqeyi də qorunmalıdır. Uşaq müzakirə mövzusu yox, əməkdaşlığın mərkəzi olmalıdır. Məktəb və ailə eyni istiqamətdə işlədiyini uşağa hiss etdirdikdə fərdi yanaşma real nəticə verir və məktəbin işi daha rahat idarə olunur.