Müsahibə sualları: 3. Şagird deyir: “Məni hamının içində alçaldı”

Müsahibə sualları: 3. Şagird deyir: “Məni hamının içində alçaldı”

Sual: Direktor münaqişəni necə həll edir?

Şagird müəllimin onu hamının içində alçaltdığını deyirsə, direktor bu məsələni çox həssas yanaşma ilə idarə etməlidir. Burada söhbət təkcə bir narazılıqdan getmir. Burada uşağın ləyaqət hissi, məktəbə və müəllimə olan etimadı zədələnmiş ola bilər. Ona görə direktor ilk növbədə məsələni kiçiltməməlidir. Şagird ayrıca dinlənilməlidir. Onun hansı sözə, hansı davranışa, hansı vəziyyətə görə belə hiss etdiyi dəqiq öyrənilməlidir. Uşaq ümumi danışmamalı, konkret hadisəni xatırlatmalıdır. Direktor onu danışdırarkən elə bir mühit yaratmalıdır ki, şagird qorxmadan fikrini deyə bilsin.

Bundan sonra müəllim ayrıca dinlənilməlidir. Müəllimin mövqeyi də sakit və qərəzsiz şəkildə öyrənilməlidir. Bəzən müəllim intizam yaratmaq və ya səhvi göstərmək istəyərkən fərqinə varmadan uşağın şəxsiyyətinə toxunan ifadə işlədir. Bəzən də müəllim niyyətcə alçaltmaq istəmir, amma dediyi sözün uşaqda yaratdığı təsiri düzgün hesablamır. Direktor burada niyyətdən çox nəticəyə baxmalıdır. Çünki məktəbdə əsas məsələ odur ki, şagird özünü necə hiss edib. Əgər uşaq hamının yanında utanıb, sarsılıb və özünü dəyərsiz hiss edibsə, deməli, münasibətdə problem yaranıb.

Psixoloji baxımdan hamının içində alçaldılmaq uşağın daxilində uzun müddət qalan iz buraxa bilər. Bu, onun özünəinamını zəiflədə, sinifdə danışmaq cəsarətini azalda və hətta müəllimə qarşı gizli müqavimət yarada bilər. Bəzi uşaqlar susur, içinə qapanır. Bəziləri isə aqressiya ilə cavab verir. Ona görə direktor hadisəyə sadəcə intizam və ya ünsiyyət xətası kimi baxmamalıdır. Bu, həm də uşağın emosional təhlükəsizliyi məsələsidir. Məktəbdə şagird səhv edə bilər, amma o, şəxsiyyət olaraq alçaldılmamalıdır.

Hadisənin mahiyyəti aydınlaşdıqdan sonra direktor vəziyyətə uyğun bərpaedici addım seçməlidir. Əgər doğrudan da müəllimin sözü və ya davranışı uşağı hamının yanında incitmişdirsə, münasibətin düzəlməsi üçün şərait yaradılmalıdır. Bunun üçün tərəflərin iştirakı ilə sakit və idarə olunan görüş keçirmək olar. Həmin görüşdə müəllim öz fikrini izah etməli, şagird isə yaşadığı hissi ifadə etməlidir. Məqsəd mübahisəni böyütmək deyil, incinmiş münasibəti bərpa etməkdir. Direktor bu söhbətdə ittiham dili yox, anlaşma dili qurmalıdır.

Pedaqoji baxımdan direktor müəllimə bir vacib həqiqəti xatırlatmalıdır. Şagirdə irad bildirmək olar, səhvi göstərmək olar, tələbkarlıq etmək də olar. Amma bunu onun ləyaqətini sındırmadan etmək lazımdır. Sinfin qarşısında uşağın şəxsiyyətinə toxunan söz demək tərbiyə üsulu deyil. Bu, əksinə, münasibəti pozur və təlimə mane olur. Məktəbdə qayda-intizam hörmət üzərində qurulanda daha davamlı olur. Qorxu və alçaltma üzərində qurulan intizam isə zahirdə sakitlik yaratsa da, daxilən narazılıq böyüdür.

Direktorun rolu burada kimin üstün gəldiyini göstərmək deyil. Onun rolu məktəbdə ədaləti, hörməti və sağlam münasibəti qorumaqdır. Əgər müəllimin davranışında səhv olubsa, bu peşəkar şəkildə onun diqqətinə çatdırılmalıdır. Əgər hadisə qismən yanlış anlaşılmadan doğubsa, bu da hər iki tərəfə aydınlaşdırılmalıdır. Amma istənilən halda direktor məktəbdə bir prinsipi açıq saxlamalıdır: şagirdin ləyaqəti qorunmalıdır. Münaqişənin ən doğru həlli də budur: ayrıca dinləmə, hadisəni aydınlaşdırma, incinməni qəbul etmə və münasibəti hörmət çərçivəsində bərpa etmə. Bu yanaşma həm uşağı qoruyur, həm müəllimi peşəkarlaşdırır, həm də məktəbin tərbiyə mühitini sağlam saxlayır.