Şagirdlərin dərsə davamiyətinin təşkili və izlənilməsi Qaydası  (layihə)

Şagirdlərin dərsə davamiyətinin təşkili və izlənilməsi Qaydası  (layihə)

(____________________________________ məktəbin Pedaqoji Şurasının “” ______________ 20_-ci il tarixli ____ nömrəli iclasının ____ nömrəli qərarı ilə qəbul edilmiş və məktəb direktorunun “” ______________ 20_-ci il tarixli ____ nömrəli əmri ilə təsdiq edilmişdir.)

1. Ümumi müddəalar

1.1. Bu Qayda ümumi təhsil müəssisəsində şagirdlərin dərsə davamiyyətinin təşkili, gündəlik qeydiyyatı, izlənməsi, təhlili və davamiyyətsizlik hallarında görüləcək tədbirlərin vahid qaydada tənzimlənməsi məqsədilə hazırlanmış məktəbdaxili normativ sənəddir.

1.2. Qaydanın məqsədi şagirdlərin təhsil hüququnun təmin olunmasına, icbari ümumi orta təhsilin həyata keçirilməsinə, təlim prosesinin davamlılığının qorunmasına, davamiyyətsizlik riskinin erkən müəyyən edilməsinə, dərsdən yayınma hallarının qarşısının alınmasına və məktəb–valideyn əməkdaşlığının gücləndirilməsinə xidmət edir.

1.3. Bu Qayda məktəb rəhbərliyi, tədris işləri üzrə direktor müavini, sinif rəhbərləri, fənn müəllimləri, növbətçi müəllim, məktəbdənkənar və sinifdənxaric işlər üzrə təşkilatçı, psixoloq, digər aidiyyəti işçilər, habelə şagirdlər və onların valideynləri üçün icbari xarakter daşıyır.

1.4. Davamiyyətin izlənməsi yalnız uçot işi deyildir. O, şagirdin təlimə cəlbolunma səviyyəsinin, akademik risk əlamətlərinin, məktəbə bağlılığının və dəstək ehtiyacının vaxtında müəyyən edilməsini təmin edir.

1.5. Bu Qaydanın tətbiqində qanunçuluq, operativlik, dəqiqlik, sistemlilik, profilaktik yanaşma, ailə ilə əməkdaşlıq, şagirdin mənafeyinin üstün tutulması, məxfilik və etik davranış prinsipləri rəhbər tutulur.

2. Əsas anlayışlar

2.1. Davamiyyət — şagirdin dərs cədvəli ilə müəyyən edilmiş tədris məşğələlərində iştirak etməsidir.

2.2. Davamiyyətsizlik — şagirdin tədris cədvəlində nəzərdə tutulmuş dərsdə tam və ya əsaslı hissədə iştirak etməməsidir.

2.3. Gecikmə — şagirdin dərsin başlanmasından sonra sinfə və ya müvafiq təlim məkanına daxil olmasıdır.

2.4. Müəyyən olunmuş vaxt — məktəbə gəlmək, dərslərə başlamaq və məktəbi tərk etməklə bağlı məktəb tərəfindən müəyyən edilmiş vaxtdır.

2.5. Təlim məkanı — sinif otağı ilə yanaşı, dərslərin keçirildiyi və öyrənmənin baş verdiyi digər məkanlardır.

2.6. Üzrlü davamiyyətsizlik — valideyn və ya qanuni nümayəndənin məlumatı, izahatı, tibbi arayışı və ya məktəb tərəfindən əsaslı hesab edilən digər səbəblərlə bağlı dərsdə iştirak etməməkdir.

2.7. Üzrsüz davamiyyətsizlik — əvvəlcədən və ya sonradan əsaslandırılmayan, məktəb tərəfindən üzrlü hal kimi qəbul edilməyən səbəbdən dərsdə iştirak etməməkdir.

2.8. Riskli davamiyyətsizlik — təkrarlanan, sistemli xarakter alan və şagirdin təlim nəticələrinə, məktəbə bağlılığına, davranışına və ya psixoloji durumuna mənfi təsir göstərən davamiyyətsizlik halıdır.

2.9. Dərsdən yayınma — şagirdin məktəbdə olduğu halda müvafiq dərsdə, məşğələdə, tədbirdə və ya təlim məkanında olmamasıdır.

2.10. Məktəbdən yayınma — şagirdin tədris müddəti ərzində məktəb ərazisindən icazəsiz kənarda olmasıdır.

2.11. Davamiyyətin izlənməsi — davamiyyətin qeydiyyatı, səbəbin müəyyənləşdirilməsi, valideynlə əlaqə, təhlil, müdaxilə və sonrakı nəzarət tədbirlərinin məcmusudur.

3. Davamiyyət və punktuallıq üzrə ümumi tələblər

3.1. Hər bir şagird ümumi təhsil müəssisəsinə müəyyən olunmuş vaxtda gəlməli və dərs gününün sonunadək məktəbi tərk etməməlidir.

3.2. Hər bir şagird dərs zəngindən əvvəl sinif otağında və ya müvafiq təlim məkanında olmalıdır.

3.3. Şagird müəllimin icazəsi olmadan təlim prosesi zamanı sinif otağını və ya digər təlim məkanını tərk etməməlidir.

3.4. Şagird məktəbdə olduğu halda müvafiq dərsdə, məşğələdə və ya tədbirdə iştirak etmədikdə bu hal dərsdən yayınma kimi qiymətləndirilir.

3.5. Şagird tədris müddəti ərzində məktəb ərazisini icazəsiz tərk etdikdə bu hal məktəbdən yayınma kimi qiymətləndirilir.

3.6. Davamiyyət və punktuallıq təlim intizamının əsas göstəricilərindən hesab olunur.

4. Davamiyyətin gündəlik qeydiyyatı

4.1. Şagirdlərin dərsə davamiyyəti hər dərs saatı üzrə sinif jurnalında gündəlik qaydada qeyd edilir.

4.2. Dərsdə iştirak etməyən şagirdin adının qarşısında sinif jurnalında “q” işarəsi qoyulur.

4.3. Buraxılmış dərslər üzrə ümumi, üzrlü və üzrsüz göstəricilər ayrıca uçota alınır.

4.4. Gecikmə halları məktəbdə müəyyən edilmiş daxili qeydiyyat qaydasına uyğun ayrıca izlənilir.

4.5. Davamiyyətin ilkin qeydiyyatı dərsi aparan müəllim tərəfindən həyata keçirilir.

4.6. Sinif rəhbəri gün ərzində davamiyyətlə bağlı məlumatları ümumiləşdirir, təkrar və riskli halları ayrıca izləyir və zəruri hallarda rəhbərliyə məlumat verir.

4.7. Sinif jurnalında davamiyyət üzrə qeydlərin tamlığı, düzgünlüyü və vaxtında aparılması məktəbdaxili nəzarət predmetidir.

4.8. Sinif jurnalında davamiyyət üzrə qeydlərə cari nəzarəti tədris işləri üzrə direktor müavini, ümumi nəzarəti isə məktəb direktoru həyata keçirir.

5. Gecikmə halları və onların izlənilməsi

5.1. Gecikmə davamiyyətdən ayrıca izlənilən hal kimi nəzərə alınır.

5.2. Gecikmə halları fənn müəllimi tərəfindən qeydə alınır və təkrarlandıqda sinif rəhbərinin diqqətinə çatdırılır.

5.3. Şagird dərs zəngindən sonra sinfə daxil olduqda sakit şəkildə sinfə daxil olmalı, digər şagirdlərin öyrənmə hüququna hörmət etməli və təlim prosesinə mane olmamalıdır.

5.4. Sistemli gecikmə hallarında sinif rəhbəri şagirdlə fərdi söhbət aparır, səbəbləri aydınlaşdırır və zərurət olduqda valideynlə operativ əlaqə yaradır.

5.5. Gecikmələr təkrar və davamlı xarakter aldıqda məsələ tədris işləri üzrə direktor müavininin nəzarətinə təqdim olunur və profilaktik tədbirlər müəyyən edilir.

5.6. Üzrsüz gecikmə ilkin səviyyəli intizam pozuntusu kimi qiymətləndirilir və məktəb daxilində profilaktik tədbirlərlə müşayiət olunur.

5.7. Təkrar gecikmə halları aylıq davamiyyət təhlilində ayrıca nəzərə alınır.

6. Üzrlü və üzrsüz davamiyyətsizlik hallarının müəyyənləşdirilməsi

6.1. Davamiyyətsizlik halı üzrə səbəb mümkün qədər həmin gün ərzində aydınlaşdırılmalıdır.

6.2. Aşağıdakı hallar, müvafiq məlumat və ya sənədlə təsdiqləndikdə, üzrlü davamiyyətsizlik kimi qəbul edilə bilər:
6.2.1. şagirdin xəstələnməsi;
6.2.2. ailədə fövqəladə və ya gözlənilməz hadisənin baş verməsi;
6.2.3. məktəbin, rayonun, şəhərin və ya ölkənin adından rəsmi tədbirdə, yarışda, olimpiadada və digər fəaliyyətlərdə iştirak;
6.2.4. yaxın qohumun vəfatı və ya ailədə xüsusi hal;
6.2.5. rəhbərlik tərəfindən əsaslı hesab edilən digər hallar.

6.3. Aşağıdakı hallar üzrsüz davamiyyətsizlik kimi qiymətləndirilir:
6.3.1. valideyn və ya qanuni nümayəndə tərəfindən məktəbə vaxtında məlumat verilməməsi;
6.3.2. səbəbin sonradan əsaslandırılmaması;
6.3.3. təqdim olunan əsasın məktəb tərəfindən üzrlü hal kimi qəbul edilməməsi;
6.3.4. dərsdən yayınma, seçmə iştirak və ya məktəbə gəldiyi halda dərsə daxil olmama halları;
6.3.5. gün ərzində məktəbi icazəsiz tərk etmə halları.

6.4. Buraxılmış dərslərlə bağlı valideyn izahatı və ya tibbi arayış, bir qayda olaraq, şagird məktəbə qayıtdığı ilk gün təqdim edilməlidir.

6.5. Obyektiv səbəb olduqda əsaslandırıcı sənəd ən geci 3 iş günü ərzində təqdim edilə bilər.

6.6. Şagirdin əvvəlcədən məlum olan səbəbdən dərsdə iştirak edə bilməyəcəyi hallarda valideyn məktəbi qabaqcadan məlumatlandırmalı və zərurət olduqda yazılı icazə təqdim etməlidir.

6.7. Əvvəlcədən məlum buraxılmalarla bağlı qərar məktəb rəhbərliyi tərəfindən vəziyyətə uyğun qaydada müəyyən edilir.

7. Valideynlə operativ əlaqə və əməkdaşlıq

7.1. Şagirdin dərsdə iştirak etmədiyi və ya təkrar gecikdiyi hallarda valideyn və ya qanuni nümayəndə ilə mümkün qədər qısa müddətdə əlaqə yaradılır.

7.2. Əlaqə sinif rəhbəri tərəfindən telefon zəngi, mesaj, elektron vasitə və ya məktəbin istifadə etdiyi digər əlaqə kanalları ilə həyata keçirilir.

7.3. İlk əlaqənin məqsədi şagirdin təhlükəsizliyi, davamiyyətsizliyin və ya gecikmənin səbəbi, habelə təkrar riskinin aydınlaşdırılmasıdır.

7.4. Təkrar və sistemli hallarda valideyn məktəbə dəvət olunur və davamiyyətlə bağlı birgə tədbirlər müəyyən edilir.

7.5. Zərurət olduqda valideynə davamiyyətlə bağlı yazılı məlumat, xatırlatma və ya bildiriş təqdim edilə bilər.

7.6. Valideyn məktəb tərəfindən təşkil olunan görüşlərdə iştirak etməli, davamiyyətlə bağlı izah və sənədləri vaxtında təqdim etməlidir.

8. Məsul şəxslərin vəzifələri

8.1. Məktəb direktorunun vəzifələri

8.1.1. Davamiyyətin təşkili və izlənilməsi üzrə ümumi rəhbərliyi və nəzarəti həyata keçirir.
8.1.2. Məktəbdə davamiyyətə dair vahid yanaşmanın tətbiqini təmin edir.
8.1.3. Sistemli problem hallarında müvafiq idarəetmə qərarları qəbul edir.
8.1.4. Zərurət olduqda davamiyyətlə bağlı məsələni məktəbdaxili kollegial baxışa çıxarır.

8.2. Tədris işləri üzrə direktor müavininin vəzifələri

8.2.1. Davamiyyət qeydiyyatının düzgün aparılmasına cari nəzarəti həyata keçirir.
8.2.2. Sinif jurnallarında davamiyyət üzrə qeydlərin tamlığını və düzgünlüyünü yoxlayır.
8.2.3. Həftəlik, aylıq və yarımillik ümumiləşdirmə aparır.
8.2.4. Təkrar və riskli hallarda müdaxilə tədbirlərini koordinasiya edir.
8.2.5. Punktuallıq və davamiyyətlə bağlı daxili prosedurların tətbiqinə nəzarət edir.

8.3. Sinif rəhbərinin vəzifələri

8.3.1. Sinif üzrə şagirdlərin davamiyyətini, gecikmə hallarını, dərsdən yayınma meyllərini, məktəbə bağlılıq səviyyəsini və risk əlamətlərini gündəlik və sistemli şəkildə izləyir.

8.3.2. Təkrarlanan gecikmə, üzrsüz buraxma, seçmə iştirak, məktəbə gəldiyi halda dərsə daxil olmama, gün ərzində məktəbi icazəsiz tərk etmə və məktəb həyatından uzaqlaşma meyllərini erkən mərhələdə müəyyən edir.

8.3.3. Dərsə gəlməyən və ya sistemli gecikən şagirdlərlə bağlı valideyn və ya qanuni nümayəndə ilə operativ əlaqə yaradır, səbəbi aydınlaşdırır və zəruri hallarda bunu məktəbdaxili qaydaya uyğun sənədləşdirir.

8.3.4. Davamiyyət və gecikmə ilə bağlı dəyişiklikləri təhlil edir, narahatlıq doğuran halları ümumiləşdirir və məktəb rəhbərliyini bu barədə vaxtında məlumatlandırır.

8.3.5. Davamiyyət problemi olan şagirdlərlə fərdi söhbətlər aparır, onların təlimə münasibətini, uyğunlaşma vəziyyətini, motivasiya səviyyəsini və məktəbə bağlılığını nəzərə alaraq profilaktik və müşayiətedici tədbirlər görür.

8.3.6. Valideynlərlə işi planlı və məqsədyönlü şəkildə qurur, davamiyyət, gecikmə, intizam, uyğunlaşma və riskli hallar üzrə mərhələli əməkdaşlıq xətti formalaşdırır.

8.3.7. Tədris işləri üzrə direktor müavini, məktəbdənkənar və sinifdənxaric işlər üzrə təşkilatçı, psixoloq, növbətçi müəllim və fənn müəllimləri ilə uzlaşdırılmış əməkdaşlıq qurur.

8.3.8. Aylıq və zərurət olduqda daha qısa dövrlər üzrə davamiyyət xülasəsi hazırlayır.

8.4. Fənn müəlliminin vəzifələri

8.4.1. Hər dərs saatında şagirdlərin davamiyyətini dəqiq qeyd edir.
8.4.2. Gecikmə, təkrar qayıb və ya dərsdən yayınma halları barədə sinif rəhbərini məlumatlandırır.
8.4.3. Buraxılmış dərslərlə bağlı təlim boşluqlarının aradan qaldırılması üçün şagirdi istiqamətləndirir.

8.5. Növbətçi müəllimin vəzifələri

8.5.1. Növbətçilik müddətində giriş-çıxış sahələrində, dəhlizlərdə, ümumi istifadə məkanlarında, tənəffüs vaxtlarında və dərslərin başlanğıcında şagirdlərin hərəkətinə, nizam-intizama və gecikmə hallarına operativ nəzarət edir.

8.5.2. Dərsə gecikən, dərs vaxtı sinifdən kənarda olan, məktəbə gəldiyi halda dərsə daxil olmayan və ya ümumi intizamı pozan şagirdlərlə bağlı müşahidələri aidiyyəti üzrə sinif rəhbərinə, zərurət olduqda məktəb rəhbərliyinə operativ çatdırır.

8.5.3. Giriş-çıxış, gecikmə və dəhliz intizamı ilə bağlı müşahidələrinin məktəb üzrə davamiyyət mənzərəsinin formalaşmasında istifadə olunmasına kömək edir.

8.6. Məktəbdənkənar və sinifdənxaric işlər üzrə təşkilatçının vəzifələri

8.6.1. Davamiyyət, məktəb həyatında iştirak, sinifdənxaric fəallıq və məktəbə bağlılıq məsələlərinin tərbiyə və sosiallaşma xətti ilə əlaqələndirilməsini təmin edir.

8.6.2. Davamiyyət problemi olan və ya məktəb həyatından uzaqlaşma meyli görünən şagirdlərin məktəbdaxili tədbirlərə, sinifdənxaric və məktəbdənkənar fəaliyyətlərə məqsədyönlü şəkildə cəlb olunmasına dəstək verir.

8.6.3. Məktəbdaxili tədbirlər, ekskursiyalar və digər fəaliyyətlər təşkil edilərkən onların dərs vaxtına, davamiyyətə və tədris prosesinə təsiri əvvəlcədən uzlaşdırılır.

8.7. Psixoloqun vəzifələri

8.7.1. Davamiyyətsizlikdə psixoloji, davranış və uyğunlaşma amilləri ehtimal olunduqda prosesə cəlb olunur.
8.7.2. Şagirdin məktəbə bağlılığının bərpası və motivasiyasının artırılması istiqamətində tövsiyələr verir.
8.7.3. Zərurət olduqda valideynlə və sinif rəhbəri ilə birgə profilaktik iş aparır.

8.8. Valideynin vəzifələri

8.8.1. Övladının dərsə davamiyyətinə və dərsə vaxtında gəlməsinə nəzarət edir.
8.8.2. Davamiyyətsizlik və ya gecikmə halları barədə məktəbi operativ məlumatlandırır.
8.8.3. Zərurət olduqda əsaslandırıcı sənədləri vaxtında təqdim edir.
8.8.4. Məktəb tərəfindən təşkil olunan görüş və müzakirələrdə iştirak edir.

9. Təkrar və sistemli davamiyyətsizlik üzrə pilləli müdaxilə mexanizmi

9.1. Təkrar və ya sistemli davamiyyətsizlik hallarında aşağıdakı pilləli yanaşma tətbiq olunur.

9.2. Birinci mərhələ — davamiyyətsizlik və ya üzrsüz gecikmə qeydə alınır, səbəb dəqiqləşdirilir, ilkin sakit söhbət və operativ əlaqə qurulur.

9.3. İkinci mərhələ — hal təkrarlandıqda sinif rəhbəri şagirdlə və zərurət olduqda valideynlə əlavə söhbət aparır, davranışın qəbuledilməzliyi və nəticələri izah olunur.

9.4. Üçüncü mərhələ — problem davam etdikdə valideynlə telefon əlaqəsi və ya görüş təşkil edilir, məsələ sinif rəhbəri tərəfindən sənədləşdirilir və tədris işləri üzrə direktor müavininə təqdim olunur.

9.5. Dördüncü mərhələ — şagirdlə məktəb rəhbərliyinin nümayəndəsi səviyyəsində görüş keçirilir, zərurət olduqda özünürefleksiya xarakterli yazılı izah, əlavə profilaktik söhbət və fərdi dəstək tədbirləri tətbiq olunur.

9.6. Beşinci mərhələ — problem sistemli xarakter aldıqda valideynə yazılı bildiriş təqdim edilir, psixoloq prosesə cəlb olunur, görüş protokolu tərtib edilir və qısa fərdi izləmə planı hazırlanır.

9.7. Altıncı mərhələ — uzunmüddətli, mürəkkəb və təkrarlanan hallarda məsələ məktəbdaxili kollegial baxışa çıxarıla bilər, zərurət olduqda mövcud normativ imkanlar çərçivəsində əlavə koordinasiya nəzərdən keçirilir.

9.8. Pilləli müdaxilə zamanı əsas prinsip şagirdi təhsildən uzaqlaşdırmaq deyil, onu tədris prosesinə qaytarmaqdır.

10. Xüsusi hallar və alternativ yanaşmalar

10.1. Uzunmüddətli sağlamlıq problemi olan şagirdlərlə bağlı hallarda məktəb ailəyə qüvvədə olan alternativ təhsil imkanları barədə izah verməlidir.

10.2. Belə hallarda məktəb şagirdin təhsildən kənarda qalmasının qarşısını almaq üçün ailə ilə əlaqəli şəkildə müvafiq təşkilati addımları müəyyən edir.

10.3. Xüsusi ehtiyacı olan şagirdlərə münasibətdə davamiyyət və intizamla bağlı tədbirlərin tətbiqi forması peşəkar mühakimə əsasında müəyyən edilir.

10.4. Bu hallarda ümumi davranış və davamiyyət problemləri ilə xüsusi ehtiyacdan irəli gələn çətinliklər fərqləndirilməlidir.

10.5. Xüsusi hallarla bağlı məlumatlar məxfi saxlanılır və yalnız aidiyyəti şəxslərin istifadəsi üçün nəzərdə tutulur.

11. Təhlil, hesabatlılıq və sənədləşmə

11.1. Təhlil

11.1.1. Davamiyyət yalnız gündəlik qeydiyyat obyekti kimi deyil, həm də təhlil predmeti kimi aparılır.
11.1.2. Təhlil zamanı təkrar qayıb və gecikmə halları, konkret siniflər və paralellər üzrə riskli mənzərə, davamiyyətsizliyin təlim nəticələrinə mümkün təsiri və fərdi dəstək tələb edən hallar nəzərə alınır.

11.2. Hesabatlılıq

11.2.1. Hər ayın sonunda sinif rəhbərləri tərəfindən davamiyyət üzrə qısa xülasə hazırlanır.
11.2.2. Tədris işləri üzrə direktor müavini aylıq və yarımillik ümumiləşdirmə aparır.
11.2.3. Davamiyyət üzrə ümumiləşdirilmiş nəticələr direktor yanında müşavirələrdə, pedaqoji şurada və digər uyğun müzakirə platformalarında istifadə oluna bilər.

11.3. Sənədləşmə

11.3.1. Davamiyyət üzrə əsas uçot sənədi sinif jurnalıdır.
11.3.2. Məktəb ehtiyac olduqda əlavə daxili izləmə formalarından, xatırlatma məktublarından və qeydiyyat vərəqlərindən istifadə edə bilər.
11.3.3. Üzrlü davamiyyətsizliklə bağlı təqdim olunan sənədlər və ərizələr ayrıca qaydada saxlanılır.
11.3.4. Təkrar və sistemli hallar üzrə görüş qeydləri, yazılı bildirişlər və protokollar zərurət olduqda ayrıca saxlanılır.
11.3.5. Məktəb ehtiyac olduqda sinif davranış jurnalı və ya ayrıca qeyd formasından istifadə edə bilər.
11.3.6. Davamiyyətlə bağlı bütün qeydlər dəqiq, vaxtında və məsuliyyətlə aparılmalı, şəxsi məlumatların qorunması və məxfilik prinsipi gözlənilməlidir.

12. Həvəsləndirmə, profilaktik iş və yekun müddəalar

12.1. Məktəbdə nümunəvi davamiyyətin və punktuallığın həvəsləndirilməsi tətbiq olunur.

12.2. Həvəsləndirmə təşəkkür, elan, sertifikat, nümunəvi iştirakın ictimai tanınması, tərifnamə və digər uyğun formalarda həyata keçirilə bilər.

12.3. Profilaktik yanaşma çərçivəsində məktəbdə davamiyyətin əhəmiyyəti, punktuallıq, təlim intizamı, dərsdən yayınmanın nəticələri və məktəbə bağlılıq barədə mütəmadi izah işi aparılır.

12.4. Punktuallıq və davamiyyətlə bağlı daxili prosedurların, xatırlatma məktublarının və qeydiyyat formalarının tətbiqi məktəb daxilində təmin edilir.

12.5. Bu Qaydanın icrasına ümumi nəzarəti məktəb direktoru həyata keçirir.

12.6. Qaydanın tətbiqi üzrə cari nəzarət tədris işləri üzrə direktor müavini tərəfindən aparılır.

12.7. Qaydanın tələblərinə əməl edilməməsi məktəbdaxili idarəetmə, sənədləşmə və nizam-intizam baxımından qiymətləndirilir.

12.8. Bu Qayda məktəbin tətbiq təcrübəsi, ehtiyacları və qüvvədə olan normativ tələblər nəzərə alınmaqla təkmilləşdirilə bilər.

12.9. Qayda təsdiq edildiyi tarixdən qüvvəyə minir.