Şagirdlərin yaş xüsusiyyətləri nəzərə alınmadıqda hansı problemlər yaranır və müəllim nə etməlidir?

Sinifdə yaranan problemlərin bir hissəsi şagirdin yaşına uyğun olmayan tələblərdən və onun davranışının səhv başa düşülməsindən yaranır. Belə hallarda müəllim çox vaxt nəticə ilə mübarizə aparır, səbəb isə aradan qalxmır. Bu mətndə yaş xüsusiyyətləri nəzərə alınmadıqda yaranan beş əsas problemi və hər birində müəllimin atmalı olduğu addımları göstəririk.

 Yaşa uyğun olmayan pedaqoji tələblərin yaratdığı çətinliklər. I sinif şagirdindən dərs boyu yerindən tərpənmədən oturmağı tələb etmək onun bədəninin imkanına uyğun deyil. Belə şagird bir müddət sonra qurdalanır, yorulur və bunun üçün irad alır. Kiçik yaşlı uşaqdan inkişaf səviyyəsindən ağır tapşırığı tək yerinə yetirməyi gözləmək də onu tez ruhdan salır. Bu yaşda uşaq hirsini, incikliyini və həyəcanını böyüklər kimi idarə edə bilmir. Ağlayan və ya əsəbiləşən II sinif şagirdinə “böyük oğlan ağlamaz” demək onu sakitləşdirmir, əksinə hisslərini gizlətməyə öyrədir. Ona sakitləşmək üçün bir neçə dəqiqə vaxt vermək, sonra nə baş verdiyini danışdırmaq daha faydalıdır. Yeniyetməlikdə isə başqa səhvə daha çox rast gəlinir: şagirdin müstəqillik ehtiyacına məhəl qoyulmur. Hər addımı müəllim tərəfindən idarə olunan, heç bir seçim imkanı olmayan VIII sinif şagirdi tez-tez etiraz edir. Bu etiraz müəllimlə münasibətdə gərginliyə çevrilir. Ona görə müəllim sinifdə çətinlik görəndə əvvəlcə öz tələbini yoxlamalıdır. Bunun üçün özünə sadə suallar verə bilər: bu tələb şagirdin yaşına uyğundurmu, tapşırıq onun gücü çatan işdirmi, göstəriş aydın idimi? Çox vaxt tələbdəki kiçik dəyişiklik problemi şagirdi danlamaqdan daha tez həll edir.