Pedaqoji şurada müəllim uğurunu necə qiymətləndirmək olar?

Pedaqoji şurada müəllim uğurunu necə qiymətləndirmək olar?

 Pedaqoji şurada müəllim uğurunu qiymətləndirmək o demək deyil ki, müəllimlər bir-biri ilə yarışa çıxarılır. Məqsəd məktəbdə təlimin real vəziyyətini görməkdir. Yaxşı işləyən təcrübəni məktəbə yaymaqdır. Çətinlik olan yerdə isə müəllimi düzgün dəstək mexanizminə bağlamaqdır. Uğur burada təkcə yüksək nəticə deyil. Uğur sinifdə sabit irəliləyiş yaratmaqdır. Zəif şagirdi qaldırmaqdır. Qiymətləndirməni ədalətli aparmaqdır. Öyrənmə mühitini qorumaqdır.

1) Qiymətləndirmənin əsas qaydası fakt üzərində qurulur

Pedaqoji şurada müəllim uğuru mütləq sübutla danışılmalıdır. Şifahi tərif və ya subyektiv rəy əsas olmamalıdır. Şuraya çıxarılan qiymətləndirmə minimum bu mənbələrə söykənəndə sağlam olur:

• dərs müşahidəsi arayışları və metodik qeydlər

• şagird nəticələrinin dinamikası və sinif üzrə ümumi göstəricilər

• müəllimin planlaşdırması və qiymətləndirmə materialları üzrə qısa seçmə

• şagird iş nümunələri üzrə qısa təhlil

Bu baza olanda şura müəllimi şəxsi münasibətlə yox, işin nəticəsi ilə qiymətləndirir.

2) Normativ mexanizmlər necə tənzimlənir ?

Pedaqoji şura müəllim uğurunu qiymətləndirərkən bir neçə normativ alətdən istifadə edir. Rəğbətləndirmə və təltifə təqdimetmə mexanizmi. Müəllim tapşırılmış sahədə sabit nəticə göstərirsə, məktəbin işinə real töhfə verirsə, şura onu mükafatlandırma və ya təltifə təqdim etmə barədə qərar verə bilər. Bu qərar faktlara bağlanmalıdır. Nəticə göstəricisi, metodik töhfə, şagird irəliləyişi və məktəb həyatına təsir ayrıca görünməlidir. Hesabatların dinlənilməsi mexanizmi. Müəllimin yarımillik və illik hesabatı şurada dinlənilir. Hesabat görülən işlərin siyahısı kimi yox, nəticə ilə təqdim olunanda qiymətləndirmə üçün əsas yaradır. Nə dəyişdi, hansı sinifdə irəliləyiş oldu, hansı çətinlik qaldı, növbəti dövr üçün hansı addım planlanır, bunlar aydın olmalıdır. Monitorinq və müşahidə nəticələrinin müzakirəsi. Tədrisin vəziyyəti üzrə aparılmış müşahidələr və monitorinqlər şurada müzakirə olunur. Burada diqqət müəllimin dərsi necə qurmasına, qiymətləndirməni necə aparmasına, şagirdin dərsə cəlb olunmasına və sinifdə öyrənmə mühitinə yönəlir.

3) Ədalət prinsipi olmadan qiymətləndirmə düzgün nəticə vermir

Müəllimlərin işi eyni şərtdə formalaşmır. Sinfin başlanğıc səviyyəsi, şagird kontingenti, paralel, dərs yükü və məktəbin imkanları fərqlidir. Ona görə şurada qiymətləndirmə iki əsas prinsipə söykənməlidir:

• eyni şərt daxilində müqayisə aparılır

• tək nəticə yox, dinamika əsas götürülür

Müəllim uğuru çox vaxt zəif başlanğıcdan sinfi irəli aparmaqla görünür. Bu görünməsə, qiymətləndirmə ədalətsiz olur.

4) Peşəkarlıq meyarları necə təqdim olunur ?

Pedaqoji şurada müəllim uğuru aşağıdakı peşəkar göstəricilər üzrə açıq və ölçülə bilən formada müzakirə olunur:

• dərsin məqsədinin aydınlığı və planlılıq

• şagirdlərin dərsdə aktiv iştirakı və öyrənməyə cəlb olunması

• diferensial yanaşma və zəif şagirdlərin irəliləyişinin təmin olunması

• qiymətləndirmənin ədalətliliyi və şagirdə geribildirim verilməsi

• sinifdə sakit iş mühitinin qurulması və münasibət balansı

• metodik əməkdaşlıq, paylaşım və məktəb daxili işə töhfə

İKT və yenilik də nəzərə alınır, amma nəticəyə təsir etdiyi dərəcədə. Yenilik nümayiş xatirinə deyil. Öyrənməni yaxşılaşdırdığı üçün dəyərli sayılır.

5) Reytinq və nominasiyalar necə qurulmalıdır ki, problem yaratmasın

Reytinq cədvəli və nominasiyalar yalnız çox diqqətlə tətbiq oluna bilər. Məqsəd müəllimi etiketləmək olmur. Məqsəd motivasiya və inkişaf olmalıdır. Reytinq tətbiq ediləcəksə, yalnız eyni fənn və eyni paralel daxilində, dinamika üzrə, aydın meyarla aparılmalıdır. Açıq şəkildə müəllimlərin adlarını sıralamaq məktəb mühitini poza bilər. Daha doğru yanaşma irəliləyiş göstəricilərini təqdim etmək və dəstək ehtiyaclarını görməkdir. Nominasiyalar olacaqsa, meyar əvvəlcədən yazılır. Seçim şəffaf aparılır. Qərar şəxsi münasibətə bağlanmır. Nominasiyanın nəticəsi metodik qərara bağlanır. Seçilən təcrübə məktəb üzrə yayılmalıdır.

6) İnteraktiv üsullar şuranın qərar xəttini gücləndirməlidir

İdeya mübadiləsi formatı faydalıdır. Müəllim 1 metod və ya 1 dərs nümunəsi təqdim edir. Şura onu müzakirə edir və nəticəni qərara çevirir. Hansı siniflərdə tətbiq olunacaq, hansı metodbirləşmə bunu yayacaq, hansı tarixdə açıq dərs olacaq, bu tip qərar xətti olmasa interaktiv hissə boş qalır. Özünüqiymətləndirmə də məntiqlidir. Amma məqsəd bal toplamaq deyil. Müəllimin öz güclü tərəfini və inkişaf ehtiyacını görməsidir. Şura bunu dəstək planına bağlayanda fayda verir.

7) Şagird nailiyyəti necə oxunmalıdır

Müəllim uğuru şagirdin nəticəsində görünür. Amma tək olimpiada və müsabiqə nəticəsi ilə ölçülməməlidir. Şurada əsasən bu göstəricilər daha ədalətli olur: sinif üzrə ümumi irəliləyiş və nəticələrin dinamikası, zəif şagirdlərin qaldırılması və risk göstəricilərinin azalması, tapşırıq intizamı və davamiyyətin sabitliyi, yazı işlərinin keyfiyyəti və bacarıq boşluqlarının azalması. Bu göstəricilər müəllimin gündəlik əməyini göstərir.

8) Qiymətləndirmə nəticəsi ilə bağlı qərar qəbul edilməlidir.

Pedaqoji şurada qiymətləndirmə danışıq kimi qalmamalıdır. İki istiqamət üzrə qərar verilir. Uğurlu təcrübə varsa, yayılma qərarı qəbul olunur. Metodbirləşmədə paylaşım, açıq dərs, məktəb daxili metodik gün, nümunə materialların toplanması kimi. Çətinlik varsa, inkişaf dəstəyi qərarı qəbul olunur. Metodbirləşmə dəstəyi, mentor müşayiəti, konkret məqsəd, müddət, yenidən baxış tarixi müəyyən edilir. Fərdi zəifliklər kollegial iclasda müəllimi sıxışdırmaq üçün yox, düzgün dəstək mexanizmi qurmaq üçün nəzərə alınır.

Bu qaydada qiymətləndirmə qurulanda Pedaqoji şura müəllim üçün qorxulu tribunal olmur. Məktəbin keyfiyyətini yüksəldən, müəllimi gücləndirən idarəetmə alətinə çevrilir.