Ümumi təhsil müəssisəsində sinif rəhbərinin fəaliyyəti haqqında Əsasnamə (layihə)
Məktəbşünas
Müəllif
Ümumi təhsil müəssisəsində sinif rəhbərinin fəaliyyəti haqqında Əsasnamə (layihə)
( Ümumi təhsil müəssisəsində sinif rəhbərinin fəaliyyəti haqqında Əsasnamə ____________ Regional Təhsil İdarəsinin ___________ rayon ________________________ məktəbinin Pedaqoji Şurasının _____________ tarixli _____№- li iclasının ____№-li Qərarı ilə qəbul edilmiş və məktəb direktorunun ____________ tarixli ______№-li əmri ilə təsdiq edilmişdir )
I. Ümümi müddəalar
1. Bu Əsasnamənin məqsədi və Əsasnamədə olan əsas anlayışlar
1.1. Bu Əsasnamənin məqsədi ümumi təhsil müəssisələrində sinif rəhbərinin fəaliyyətini vahid normativ çərçivədə tənzimləmək, onun təlim-tərbiyə, sosial-psixoloji müşayiət və təşkilati funksiyalarını sistemli şəkildə müəyyən etməkdir.
1.2. Əsasnamə sinif rəhbərinin şagirdlərin fərdi inkişafının izlənilməsi, sağlam və təhlükəsiz təhsil mühitinin formalaşdırılması, məktəb–ailə–şagird əməkdaşlığının təşkili sahəsində fəaliyyət mexanizmlərini müəyyən edir.
1.3. Bu sənəd sinif rəhbərinin fəaliyyətini inzibati nəzarət aləti kimi deyil, şagirdyönümlü, profilaktik və inkişafyönümlü pedaqoji fəaliyyət modeli kimi müəyyənləşdirir.
1.4. Əsas anlayışlar və terminlərin izahı
1.4.1. Sinif rəhbəri - sinif rəhbəri direktor tərəfindən təyin edilən və sinif üzrə tərbiyə və təşkilati işləri əlaqələndirən pedaqoji işçidir. Onun işi şagirdi şəxsiyyət kimi formalaşdırmaq və sinif kollektivini sağlam mühitdə inkişaf etdirmək xəttinə xidmət edir. Sinif rəhbərinin fəaliyyətinə tərbiyə işləri üzrə direktor müavini rəhbərlik edir. Sinif rəhbəri işi planlı və sistemli qurmaqla sinifdə sabitliyi qoruyur.
1.4.2. Təlim-tərbiyə işi - təlim-tərbiyə işi şagirdin həm bilik, həm də davranış və dəyər baxımından inkişafına yönələn gündəlik pedaqoji fəaliyyətdir. Bu işdə məqsəd “cəza vermək” deyil, düzgün vərdiş yaratmaqdır. Sinif rəhbəri sinfin ehtiyacını görür, tədbirləri planlaşdırır və nəticəni izləyir. Təlim-tərbiyə işinin keyfiyyəti sinif mühitində hiss olunur.
1.4.3. Sinif kollektivi - sinif kollektivi eyni sinifdə oxuyan şagirdlərin birgə davranış qaydaları, münasibətləri və əməkdaşlıq mədəniyyətidir. Kollektiv sağlam olanda sinifdə qayda “qorxu” ilə yox, razılaşma ilə işləyir. Sinif rəhbəri kollektivin formalaşmasına rəhbərlik edir və münasibətləri humanistləşdirir. Bu, münaqişələrin azalmasına kömək edir.
1.4.4. Sinifdaxili tərbiyə mühiti - sinifdaxili tərbiyə mühiti sinifdə hörmət, ədalət və emosional rahatlığın ümumi səviyyəsidir. Şagird özünü təhlükəsiz hiss edəndə dərsə münasibət də yaxşılaşır. Sinif rəhbəri bu mühiti qoruyur və gərginliyi artıran səbəbləri vaxtında görür. Lazım gəldikdə məktəb psixoloqu ilə birgə işləyir.
1.4.5. Şagirdin fərdi inkişafının izlənilməsi - fərdi inkişafın izlənilməsi şagirdin davranışında, davamiyyətində və təlim nəticəsində baş verən dəyişiklikləri vaxtında görməkdir. Burada məqsəd “etiketləmək” deyil, dəstəyə ehtiyacı olan nöqtələri müəyyən etməkdir. Sinif rəhbəri müşahidəni qeydlərlə aparır və uyğun addım seçir. Bu iş bir dəfəlik yox, ilboyu davam edən prosesdir.
1.4.6. Sosial adaptasiya - sosial adaptasiya şagirdin sinifə, məktəb qaydalarına və kollektiv ünsiyyətə uyğunlaşmasıdır. Bəzən yeni mühit, ailə vəziyyəti və ya ünsiyyət çətinliyi adaptasiyanı zəiflədir. Sinif rəhbəri bu halları davamiyyətdə, davranışda və motivasiyada hiss edə bilər. Dəstək vaxtında veriləndə problem dərinləşmir.
1.4.7. Risk amili - risk amili şagirdin təliminə, davranışına və təhlükəsizliyinə mənfi təsir göstərə bilən səbəbdir. Bu səbəb məktəbdə də ola bilər, ailədə də. Risk amilini görmək, problemi “hadisə baş verəndən sonra” yox, əvvəlcədən idarə etməyə imkan verir. Sinif rəhbəri risk amilini qeyd edir və koordinasiyalı tədbir görür.
1.4.8. Risk qrupu şagirdi - risk qrupu şagirdi müəyyən risk amillərinə görə daha çox diqqət və dəstək tələb edən şagirddir. Bu anlayış şagirdi damğalamaq üçün işlədilmir. Məqsəd profilaktik addımları vaxtında planlaşdırmaqdır. Sinif rəhbəri risk qrupunda olan şagirdlərlə iş planını sənədləşdirir.
1.4.9. Profilaktika - profilaktika problem yaranmazdan əvvəl onun qarşısını almaq üçün görülən tədbirlərdir. Məsələn, davranış qaydalarının izahı, riskli mövzular üzrə maarifləndirmə və fərdi dəstək profilaktikadır. Sinif rəhbəri profilaktikanı tədbir xatirinə yox, məqsədli şəkildə qurur. Nəticə daha sakit sinif mühiti olur.
1.4.10. Valideynlərlə əməkdaşlıq - valideynlərlə əməkdaşlıq şagirdin inkişafı üçün məktəb və ailənin eyni istiqamətdə işləməsidir. Bu əməkdaşlıqda ünsiyyətin dili peşəkar və ölçülü olmalıdır. Sinif rəhbəri valideyni prosesə cəlb edir, amma məktəbi tərəf kimi göstərən mübahisəli mövqedən uzaq dayanır. Davamlı əlaqə problemləri yumşaldır.
1.4.11. Valideyn maarifləndirilməsi - alideyn maarifləndirilməsi valideynə uşağın tərbiyəsi və təlimi ilə bağlı düzgün yanaşmaları izah etməkdir. Bu iş təkcə iclasda deyil, ilboyu planlı şəkildə aparıla bilər. Sinif rəhbəri maarifləndirməni “öyüd” formasında yox, nümunə və izahla verir. Bu, ailədə məktəbə dəstək mühitini gücləndirir.
1.4.12. Valideyn iclası - valideyn iclası sinif üzrə ümumi məsələlərin müzakirə olunduğu planlı görüşdür. İclasda sinfin ümumi vəziyyəti və tərbiyə xətti danışılır. Fərdi şagird məlumatı kütləvi müzakirəyə çıxarılmır. Sinif rəhbəri iclası qısa və nəticəyönlü aparır.
1.4.13. Fərdi valideyn görüşü - fərdi valideyn görüşü konkret şagirdlə bağlı mövzunun məxfi və sakit mühitdə müzakirəsidir. Burada məqsəd günah axtarmaq deyil, vəziyyəti aydınlaşdırmaqdır. Sinif rəhbəri etik çərçivəni qoruyur və emosional təzyiqə yol vermir. Gərginlik yarananda rəhbərliklə koordinasiya edilir.
1.4.14. Koordinasiya - koordinasiya məktəbdə bir neçə şəxsin eyni məsələ üzrə razılaşdırılmış şəkildə işləməsidir. Sinif rəhbəri fənn müəllimləri, psixoloq, uşaq birliyi rəhbəri və digər tərəflərlə işi əlaqələndirir. Koordinasiya güclü olanda məlumat parçalanmır və tədbir gecikmir. Bu, xüsusilə riskli hallarda vacibdir.
1.4.15. Məktəb psixoloqu ilə əməkdaşlıq - məktəb psixoloqu ilə əməkdaşlıq şagirdin emosional vəziyyəti və davranış çətinlikləri üzrə peşəkar dəstək almaqdır. Sinif rəhbəri problemi psixoloji dilə çevirib düzgün istiqamət seçə bilər. Məxfilik burada əsas şərtdir. Dəstək tədbirləri təkcə şagirdə yox, sinif mühitinə də təsir edir.
1.4.16. Sosial passport - sosial pasport sinifin sosial tərkibi və şəraiti barədə ümumiləşdirilmiş məlumat sənədidir. Burada ailə vəziyyəti ilə bağlı risk yaradan faktorlar da görünə bilər. Məqsəd şəxsi məlumatı yaymaq deyil, planlaşdırmanı düzgün qurmaqdır. Sinif rəhbəri sosial pasportu hazırlayır və işi ona uyğun planlayır.
1.4.17. Şagirdin şəxsi işi - şagirdin şəxsi işi şagirdə aid əsas sənədlərin saxlanıldığı rəsmi qovluqdur. Bu qovluq məktəbin hüquqi yaddaşı kimi işləyir. Sənədlər qaydasında olanda şagirdlə bağlı qərarlar daha əsaslı olur. Sinif rəhbəri sənədləşmənin düzgün aparılmasına nəzarət edir.
1.4.18. Sinif jurnalının aparılması – sinif jurnalının aparılması davamiyyət və siniflə bağlı əsas qeydiyyatın sistemli yazılmasıdır. Bu iş “formallıq” kimi yox, nəzarət və təhlil aləti kimi dəyərlidir. Davamiyyətin müntəzəm qeydi riskin erkən görünməsinə kömək edir. Sinif rəhbəri qeydlərin vaxtında olmasına nəzarət edir.
1.4.19. Sinif rəhbərinin illik fəaliyyət planı - illik fəaliyyət planı sinif üzrə görüləcək tərbiyə və təşkilati işlərin xəritəsidir. Plan sinfin yaş xüsusiyyətinə və məktəbin ümumi planına uyğun qurulur. Planlı iş təsadüfi tədbirləri azaldır və nəticəni ölçməyə imkan verir. Sinif rəhbəri planı ilboyu izləyir və zərurət olduqda yeniləyir.
1.4.20. Aylıq, yarımillik və illik hesabat - hesabat görülən işlərin qısa və aydın şəkildə ümumiləşdirilməsidir. Burada görülən əsas işlər, çətinliklər, risklər və nəticələr göstərilir. Hesabat məktəbdaxili qərarların daha dəqiq verilməsinə kömək edir. Sinif rəhbəri hesabatı müəyyən olunmuş qaydada rəhbərliyə təqdim edir.
1.4.21. Monitorinq -monitorinq prosesin gedişini izləmək və faktlara əsaslanaraq qiymətləndirməkdir. Sinif üzrə davranış, davamiyyət və risk dinamikası monitorinqin predmetinə çevrilə bilər. Monitorinq düzgün qurulanda “nə baş verir” sualına aydın cavab verir. Bu da tədbirin doğru seçilməsinə yardım edir.
1.4.22. Qiymətləndirmə meyarları – qiymətləndirmə meyarları sinif rəhbərinin fəaliyyətinə hansı göstəricilərlə baxılacağını müəyyən edir. Meyar aydın olanda həm sinif rəhbəri, həm də rəhbərlik eyni dildə danışır. Meyarlar sənədləşmə, koordinasiya, profilaktika və valideynlərlə iş kimi sahələri əhatə edə bilər. Məqsəd inkişafı görmək və dəstəyi düzgün yönəltməkdir.
1.4.23. Sənədləşmə -sənədləşmə sinif üzrə görülən işlərin rəsmi qeydiyyata alınmasıdır. Yazılı qeyd qərarın əsasını gücləndirir və anlaşılmazlığı azaldır. Sinif rəhbəri planları, qeydləri və lazım olan sənədləri qaydasında saxlayır. Bu, həm də idarəetmə üçün sübut bazası yaradır.
1.4.24. Məxfilik və şəxsi məlumat -məxfilik şagirdin şəxsi məlumatının qorunmasıdır. Sağlamlıq, ailə vəziyyəti və psixoloji məqamlar həssas məlumat sayılır. Bu məlumatlar yalnız səlahiyyət və hüquqi əsas olduqda paylaşılır. Sinif rəhbəri rəqəmsal mühitdə də bu qaydanı qoruyur.
1.4.25. Rəqəmsal ünsiyyət -rəqəmsal ünsiyyət mesajlaşma qrupları və elektron platformalar üzərindən aparılan məlumatlandırmadır. Burada iş saatı və mövzu çərçivəsi qorunanda ünsiyyət qarışmır. Kütləvi emosional müzakirələr sinif mühitinə də zərər verə bilər. Sinif rəhbəri rəqəmsal ünsiyyəti qaydalı saxlayır.
1.4.26. İnsident - insident məktəbdə nizam-intizamı və təhlükəsizliyi pozan konkret hadisədir. Bu, münaqişə, zorakılıq, bullinq və digər qayda pozuntuları ola bilər. İnsident olanda əsas iş faktı dəqiqləşdirmək və emosiyanı artırmamaqdır. Sonra isə profilaktik addım seçilir.
1.4.27. Fövqəladə hal - fövqəladə hal şagirdin və məktəbin təhlükəsizliyinə birbaşa risk yaradan vəziyyətdir. Belə hallarda sinif rəhbəri məktəbin müəyyən etdiyi qaydada operativ hərəkət edir. Əsas prioritet təhlükəsizlik, məlumatlandırma və sənədləşmədir. Bu məsələlərdə gecikmə risk yaradır.
1.4.28. Şagirdin hüquq və maraqlarının müdafiəsi -şagirdin hüquq və maraqlarının müdafiəsi şagirdə qarşı ədalətsiz yanaşmanın və zərərin qarşısını almaqdır. Sinif rəhbəri şagirdin məktəbdə təhlükəsiz və hörmətli mühitdə olmasına diqqət edir. Zərər ehtimalı yarananda məsələni rəhbərlik və mütəxəssislərlə koordinasiya edir. Bu yanaşma uşağın hüquqlarını qorumaq məqsədi daşıyır.
1.4.29. Uşağın qorunması və təhlükəsizlik mədəniyyəti - uşağın qorunması məktəbdə uşağa zərər verə bilən risklərin qarşısını almaq və şübhə yarandıqda düzgün reaksiya vermək mədəniyyətidir. Burada əsas xətt “görməməzlik” deyil, erkən müdaxilədir. Hər kəsin rolunun bilinməsi və məlumatlandırma qaydasının olması vacibdir. Sinif rəhbəri şübhəli halı təkbaşına “həll etməyə” çalışmır və müəyyən edilmiş qayda ilə bildirir.
1.4.30. Etik davranış - etik davranış məktəbdə ünsiyyətin hörmət, ədalət və peşəkarlıq çərçivəsində aparılmasıdır. Sinif rəhbəri şagirdin ləyaqətini qoruyur və alçaldan münasibətə yol vermir. Etika həm də həmkarların nüfuzuna hörmət deməkdir. Etik çərçivə pozulanda sinifdə etibar da zəifləyir.
2. Əsasnamənin tətbiq dairəsi
2.1. Bu Əsasnamə Azərbaycan Respublikasında fəaliyyət göstərən ümumi təhsil müəssisələrində sinif rəhbəri təyin edilmiş pedaqoji işçilərə şamil edilir.
2.2. Əsasnamənin müddəaları ibtidai təhsil (I–IV siniflər), ümumi orta təhsil (V–IX siniflər) və tam orta təhsil (X–XI siniflər) pillələri üzrə sinif rəhbərinin fəaliyyətinin təşkilində tətbiq olunur.
2.3. Təhsil pillələrinin yaş, inkişaf və psixososial xüsusiyyətləri nəzərə alınmaqla sinif rəhbərinin fəaliyyət istiqamətləri diferensial şəkildə həyata keçirilir.
3. Əsasnamənin hüquqi əsasları
3.1. Bu Əsasnamə Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasına, “Təhsil haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununa, “Uşaq hüquqları haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununa, “Ümumi təhsil haqqında” normativ-hüquqi aktlara, habelə Elm və Təhsil Nazirliyinin qərar və təlimatlarına əsaslanır.
3.2. Əsasnamənin hazırlanmasında beynəlxalq təcrübədə tətbiq olunan sinif rəhbərliyi və məktəb kuratorluğu modellərinin (o cümlədən Finlandiya, Estoniya, Almaniya, Kanada və Yaponiya təcrübələri) funksional yanaşmaları nəzərə alınmışdır.
4. Sinif rəhbəri anlayışı
4.1. Sinif rəhbəri – ümumi təhsil müəssisəsində müəyyən edilmiş qaydada sinfə rəhbərlik edən, şagirdlərin təlim-tərbiyə prosesinin əlaqələndirilməsini, sosial-psixoloji müşayiətini və valideynlərlə sistemli əməkdaşlığın təşkilini həyata keçirən pedaqoji işçidir.
4.2. Sinif rəhbəri sinif kollektivinin formalaşmasına, inkişafına və sağlam psixoloji mühitin qorunmasına cavabdeh olan əsas əlaqələndirici şəxsdir.
4.3. Sinif rəhbərinin fəaliyyəti inzibati xarakter daşımır və pedaqoji, tərbiyəvi və profilaktik məzmun daşıyır.
5. Sinif rəhbərinin fəaliyyətinin ümumi prinsipləri
5.1. Şagirdyönümlülük və fərdi yanaşma. Sinif rəhbərinin fəaliyyəti hər bir şagirdin şəxsiyyətinə hörmət, fərdi xüsusiyyətlərinin, maraq və ehtiyaclarının nəzərə alınması prinsipi əsasında qurulur.
5.2. Uşaq hüquqlarının qorunması və təhlükəsiz təhsil mühitinin təmin edilməsi. Sinif rəhbəri şagirdlərin hüquq və azadlıqlarının qorunmasını, fiziki və psixoloji təhlükəsizliyini, zorakılıqdan və ayrı-seçkilikdən azad təhsil mühitinin yaradılmasını təmin etməyə borcludur.
5.3. Məktəb–ailə–şagird əməkdaşlığının sistemli təşkili. Sinif rəhbəri valideynlərlə müntəzəm və məqsədyönlü əməkdaşlıq qurur, ailəni tərbiyə prosesinin fəal iştirakçısına çevirən mexanizmlər tətbiq edir.
5.4. İnklüzivlik və bərabər imkanların təmin edilməsi. Sinif rəhbəri xüsusi təhsil ehtiyacı olan, sosial risk qrupuna daxil edilən və digər həssas kateqoriyadan olan şagirdlərin təhsil və tərbiyə prosesində bərabər iştirakını təmin etməyə yönəlmiş fəaliyyət göstərir.
5.5. Yaş və inkişaf xüsusiyyətlərinin nəzərə alınması. Sinif rəhbərinin fəaliyyəti ibtidai (I–IV), ümumi orta (V–IX) və tam orta (X–XI) təhsil pillələrinin yaş, psixoloji və sosial inkişaf xüsusiyyətlərinə uyğun şəkildə diferensiallaşdırılır.
5.6. Pedaqoji etika, məxfilik və peşə məsuliyyəti. Sinif rəhbəri pedaqoji etika normalarına əməl edir, şagirdlərə və ailələrə aid şəxsi məlumatların məxfiliyini qoruyur və öz fəaliyyətinə görə peşə məsuliyyəti daşıyır.
5.7. Risklərin erkən müəyyən edilməsi və profilaktik yanaşma. Sinif rəhbəri davranış pozuntuları, davamiyyət problemləri, psixoloji gərginlik, zorakılıq və digər riskləri erkən mərhələdə müəyyən edir və profilaktik tədbirlərin görülməsi üçün müvafiq qurumlarla koordinasiya edir.
5.8. Məktəbdaxili normativ sənədlərlə uzlaşma və hesabatlılıq. Sinif rəhbərinin fəaliyyəti məktəbin daxili qaydaları, əmrləri, planları və bu Əsasnamə ilə uzlaşdırılır və müəyyən edilmiş qaydada hesabatlılıq təmin edilir.
5.9. Şagird rifahının və psixoloji dayanıqlığın qorunması. Sinif rəhbəri şagirdlərin emosional rifahının, məktəbə bağlılığının və psixoloji dayanıqlığının gücləndirilməsinə yönəlmiş dəstəkləyici mühit formalaşdırır.
5.10. Rəqəmsal təhlükəsizlik və rəqəmsal davranış mədəniyyəti. Sinif rəhbəri şagirdlərin rəqəmsal mühitdə təhlükəsizliyinin qorunması, onlayn davranış qaydalarına əməl olunması və rəqəmsal risklərin qarşısının alınması istiqamətində maarifləndirici və profilaktik iş aparır.
5.11. Bulinq və zorakılığa qarşı sıfır tolerantlıq. Sinif rəhbəri fiziki, psixoloji və rəqəmsal zorakılıq hallarına yol verilməməsi, bu halların aşkar edildiyi zaman müvafiq qaydada sənədləşdirilməsi və aidiyyəti üzrə yönləndirilməsi prinsipini rəhbər tutur.
5.12. Şagird iştirakçılığı və məsuliyyətin bölüşdürülməsi. Sinif rəhbəri sinif həyatında şagirdlərin fəal iştirakını, özünüidarə bacarıqlarının formalaşdırılmasını və kollektiv məsuliyyətin paylaşılmasını təşviq edir.
5.13. Məktəbdaxili koordinasiya və komanda işi. Sinif rəhbəri psixoloq, sosial pedaqoq, fənn müəllimləri, məktəb rəhbərliyi və digər aidiyyəti şəxslərlə sıx əməkdaşlıq edərək kompleks yanaşmanı təmin edir.
5.14. Sübut yönümlü fəaliyyət və sənədləşmə intizamı. Sinif rəhbərinin fəaliyyəti müşahidə, fakt, qeydlər və sənədləşmə əsasında qurulur və qəbul edilən qərarlar sübutlara əsaslanır.
5.15. Təhsil pillələri üzrə ardıcıllıq və adaptasiya dəstəyi. Sinif rəhbəri təhsil pillələri arasında keçid dövrlərində (IV–V, IX–X siniflər) şagirdlərin adaptasiyasına dəstək göstərir və ardıcıl tərbiyə xəttini təmin edir.
II. Ümumi təhsilin səviyyələri üzrə sinif rəhbərinin fəaliyyət xüsusiyyətləri
Sinif rəhbərinin fəaliyyəti ümumi təhsilin səviyyələrinə uyğun olaraq təhsilalanların yaş, psixoloji, sosial və inkişaf xüsusiyyətləri nəzərə alınmaqla diferensial şəkildə təşkil edilir. Sinif rəhbəri hər səviyyədə tərbiyəvi, təşkilati və profilaktik tədbirləri məktəbin illik fəaliyyət planı və tərbiyə istiqamətləri ilə uzlaşdırmaqla həyata keçirir.
2.1. İbtidai təhsil səviyyəsində (I–IV siniflər)
İbtidai təhsil səviyyəsində sinif rəhbərinin fəaliyyəti təhsilalanların məktəb mühitinə uyğunlaşmasının təmin edilməsinə, ilkin davranış və ünsiyyət bacarıqlarının formalaşdırılmasına, təhlükəsiz inkişaf mühitinin yaradılmasına yönəlir.
Bu səviyyədə sinif rəhbəri:
1. Təhsilalanların məktəbə psixoloji uyğunlaşmasını və sinif mühitinə adaptasiyasını sistemli şəkildə dəstəkləyir.
2. Davranış, ünsiyyət, əməkdaşlıq və özünüidarəetmə bacarıqlarının formalaşdırılması üçün sinifdaxili tərbiyəvi işi təşkil edir.
3. Qaydaların, məsuliyyət və nizam-intizam vərdişlərinin mərhələli şəkildə aşılanmasını təmin edir.
4. Valideynlərlə sıx və operativ əlaqə saxlayır, ailənin təlim-tərbiyə prosesində iştirakını təşkil edir.
5. Adaptasiya çətinliklərini, emosional narahatlıqları və davranış dəyişikliklərini erkən müəyyən edir, zəruri hallarda psixoloqla koordinasiya edir.
6. Təhsilalanların təhlükəsizliyinə və rifahına dair gündəlik nəzarəti təmin edən tədbirlərdə iştirak edir.
2.2. Ümumi orta təhsil səviyyəsində (V–IX siniflər)
Ümumi orta təhsil səviyyəsində sinif rəhbərinin fəaliyyəti yeniyetməlik dövrünün xüsusiyyətləri nəzərə alınmaqla daha çox müşahidəedici, profilaktik və istiqamətləndirici xarakter daşıyır.
Bu səviyyədə sinif rəhbəri:
1. Davranış, emosional vəziyyət və sosial münasibətlərdə risk əlamətlərini mütəmadi izləyir.
2. Davamsızlıq, intizam pozuntuları və məktəbdən yayınma hallarının qarşısının alınması üzrə sistemli tədbirlər görür.
3. Təhsilalanların özünüdərk, məsuliyyət və qərarvermə bacarıqlarının inkişafına tərbiyəvi mühit vasitəsilə dəstək verir.
4. Riskli davranışlar, zərərli vərdişlər və neqativ sosial təsirlər barədə maarifləndirici və profilaktik işi təşkil edir.
5. Təhsilalanların maraq və bacarıqlarının müəyyən edilməsinə, meyil və seçimlərinin formalaşmasına dəstək göstərir, peşəyönümü işində iştirak edir.
6. Valideynlərlə əməkdaşlığı davam etdirir, eyni zamanda təhsilalanın müstəqilliyinin mərhələli artırılmasını nəzərə alır.
2.3. Tam orta təhsil səviyyəsində (X–XI siniflər)
Tam orta təhsil səviyyəsində sinif rəhbərinin fəaliyyəti təhsilalanların akademik məsuliyyətinin möhkəmləndirilməsinə, gələcək təhsil və karyera seçiminə hazırlığa, sosial və hüquqi yetkinliyin formalaşdırılmasına yönəlir.
Bu səviyyədə sinif rəhbəri:
1. Təhsilalanlarda akademik məsuliyyət, özünütəhsil və məqsədyönlü fəaliyyət bacarıqlarının gücləndirilməsini dəstəkləyir.
2. Ali və peşə təhsilinə, eləcə də əmək bazarına yönləndirmə ilə bağlı məlumatlandırma və istiqamətləndirmə işində iştirak edir.
3. Hüquq və vəzifələr, vətəndaş məsuliyyəti və etik davranışla bağlı maarifləndirmə aparır.
4. İmtahan dövrü gərginliyi, gələcək seçimlərlə bağlı stress və psixoloji risklərin izlənilməsini təmin edir, zəruri hallarda dəstək mexanizmlərinin işə salınmasına təşəbbüs göstərir.
5. Valideynlərlə əməkdaşlığı təhsilalanın yetkinlik səviyyəsinə uyğun şəkildə balanslaşdırır.
6. Təhsilalanların müstəqil qərarvermə və həyat bacarıqlarının inkişafını tərbiyəvi fəaliyyətlərlə dəstəkləyir.
III. Sinif rəhbərinin statusu və təyin edilmə qaydası
3.1. Sinif rəhbərinin hüquqi statusu
3.1.1. Sinif rəhbəri ümumitəhsil məktəbində təhsilalanların təlim-tərbiyə prosesinin təşkili, sosial-mənəvi inkişafının təmin edilməsi, şagird–valideyn–məktəb əməkdaşlığının qurulması məqsədilə fəaliyyət göstərən pedaqoji işçidir.
3.1.2. Sinif rəhbərliyi müəllimin əsas pedaqoji fəaliyyətinə əlavə olaraq həyata keçirilən funksional vəzifədir və ayrıca ştat vahidi hesab edilmir.
3.1.3. Sinif rəhbəri fəaliyyətini məktəbin tərbiyə sistemi, illik fəaliyyət planı və bu Əsasnamənin tələblərinə uyğun şəkildə həyata keçirir.
3.2. Sinif rəhbərinin təyin edilməsi qaydası
3.2.1. Sinif rəhbəri Tərbiyə işləri üzrə direktor müavininin (sinifdənxaric və məktəbdənkənar işlər təşkilatçısının) təqdimatı əsasında məktəb direktorunun əmri ilə vəzifəyə təyin edilir.
3.2.2. Sinif rəhbərliyinə təyin edilərkən müəllimin pedaqoji təcrübəsi, peşəkar nüfuzu, siniflə işləmək bacarığı, kommunikasiya səriştələri və məktəbin tərbiyə strategiyasına uyğunluğu nəzərə alınır.
3.2.3. Sinif rəhbəri eyni qayda ilə — Tərbiyə işləri üzrə direktor müavininin təqdimatı əsasında məktəb direktorunun əmri ilə sinif rəhbərliyi vəzifəsindən azad edilir.
3.2.4. Sinif rəhbərliyi zərurət yarandıqda tədris ili ərzində dəyişdirilə bilər. Bu zaman sinif üzrə tərbiyə və təşkilati işlərin fasiləsizliyi təmin edilməlidir.
3.3. Sinif rəhbərinin tabeliyi, hesabatlılığı və idarəetmə mexanizmləri
3.3.1. Sinif rəhbəri öz fəaliyyətində birbaşa Tərbiyə işləri üzrə direktor müavininə (sinifdənxaric və məktəbdənkənar işlər təşkilatçısına) tabedir.
3.3.2. Sinif rəhbərinin fəaliyyətinə nəzarət, metodiki istiqamətləndirmə və koordinasiya Tərbiyə işləri üzrə direktor müavini tərəfindən həyata keçirilir.
3.3.3. Sinif rəhbəri sinif üzrə planlaşdırılan tərbiyəvi, sosial və profilaktik tədbirləri Tərbiyə işləri üzrə direktor müavini ilə koordinasiya etməklə icra edir.
3.3.4. Sinif rəhbəri öz fəaliyyəti barədə müəyyən edilmiş dövrlərdə yazılı və şifahi hesabatlar təqdim edir. Hesabatların forması və təqdimetmə müddətləri məktəbdaxili qaydalarla müəyyən edilir.
3.4. Sinif rəhbərinin əvəz edilməsi halları
3.4.1. Sinif rəhbərinin uzunmüddətli işdə olmaması (uzunmüddətli xəstəlik, məzuniyyət, ezamiyyət və digər əsaslandırılmış hallar) zamanı sinif rəhbərliyinin müvəqqəti icrası Tərbiyə işləri üzrə direktor müavininin təqdimatı əsasında məktəb direktorunun əmri ilə başqa müəllimə həvalə edilə bilər.
3.4.2. Uzunmüddətli əvəzləmə zamanı sinif üzrə sənədlərin, cari vəziyyətin və davam edən tərbiyə işlərinin ardıcıllığı təmin edilməlidir.
3.4.3. Sinif rəhbəri üzrlü səbəblərdən qısa müddət (bir neçə gün) işdə olmadıqda, sinif üzrə tərbiyə və təşkilati işlərin fasiləsizliyini təmin etmək məqsədilə ictimai əsaslarla qısa müddətli əvəzləmə tətbiq oluna bilər.
3.4.4. Qısa müddətli əvəzləmə eyni paralel sinifin, zərurət yarandıqda isə bir sinif aşağı və ya bir sinif yuxarı səviyyədə fəaliyyət göstərən digər sinif rəhbəri tərəfindən həyata keçirilə bilər.
3.4.5. Qısa müddətli əvəzləmə Tərbiyə işləri üzrə direktor müavininin təqdimatı əsasında məktəb direktorunun əmri ilə rəsmiləşdirilir.
3.4.6. Qısa müddətli əvəzləmə dövründə əvəz edən sinif rəhbəri yalnız cari təşkilati və tərbiyəvi işlərin icrasını təmin edir, uzunmüddətli planlaşdırma və sinif sənədlərində dəyişiklik aparılması ilə bağlı qərarlar qəbul etmir.
3.5. Sinif rəhbərinin vəzifədən imtina etməsi qaydası
3.5.1. Sinif rəhbəri sinif rəhbərliyi vəzifəsindən yalnız istisna hallarda və əsaslandırılmış səbəblər göstərməklə imtina ilə bağlı müraciət edə bilər.
3.5.2. İmtina ilə bağlı müraciət yazılı formada Tərbiyə işləri üzrə direktor müavininə (sinifdənxaric və məktəbdənkənar işlər təşkilatçısına) təqdim edilir.
3.5.3. Müraciətdə imtinaya səbəb olan halın mahiyyəti və davamlılığı göstərilir, zərurət olduqda təsdiqedici sənədlər əlavə olunur.
3.5.4. Müraciət tədris-tərbiyə prosesinin fasiləsizliyi nəzərə alınmaqla araşdırılır və sinif üzrə fəaliyyətin davamlılığını təmin edən qərar qəbul edilir.
3.5.5. Sinif rəhbərinin sinif rəhbərliyi vəzifəsindən azad edilməsi Tərbiyə işləri üzrə direktor müavininin təqdimatı əsasında məktəb direktorunun əmri ilə rəsmiləşdirilir.
3.5.6. Müvafiq əmrlə vəzifədən azad edilənədək sinif rəhbəri sinif üzrə fəaliyyətini davam etdirməli, sinif sənədlərini və görülmüş işlərə dair məlumatları müəyyən edilmiş qaydada təhvil verməlidir.
IV. Sinif rəhbərinin əsas vəzifələri
Sinif rəhbəri ümumitəhsil məktəbində ona həvalə edilmiş sinif üzrə təlim-tərbiyə prosesinin təşkili, şagirdlərin sosial-psixoloji inkişafının təmin edilməsi, təhlükəsiz və sağlam təhsil mühitinin yaradılması, eləcə də məktəb–ailə əməkdaşlığının qurulması məqsədilə aşağıdakı əsas vəzifələri yerinə yetirir:
4.1. Sinif üzrə təlim-tərbiyə işlərinin planlı, məqsədyönlü və ardıcıl şəkildə təşkili, sinif üzrə fəaliyyətlərin məktəbin tərbiyə istiqamətləri və illik fəaliyyət planı ilə uzlaşdırılması.
4.2. Şagirdlərin davamiyyətinə, davranışına və məktəbdaxili qaydalara əməl etməsinə sistemli nəzarətin həyata keçirilməsi, sinif üzrə intizam və məsuliyyət mühitinin qorunması.
4.3. Şagirdlərin hüquqlarının qorunması, təhlükəsiz və sağlam təhsil mühitinin təmin edilməsi istiqamətində sinif səviyyəsində profilaktik tədbirlərin təşkili və icrasında iştirak.
4.4. Psixoloq, sosial pedaqoq, tibb işçisi və məktəb rəhbərliyi ilə əməkdaşlıq etməklə şagirdlərin sosial-psixoloji vəziyyətinin izlənilməsi, ehtiyac yarandıqda dəstək mexanizmlərinin işə salınmasına təşəbbüs göstərilməsi və müvafiq yönləndirmələrin aparılması.
4.5. Valideynlərlə planlı, sistemli və davamlı əməkdaşlığın təşkili, valideynlərin təlim-tərbiyə prosesinə cəlb olunması və şagirdin inkişaf dinamikası barədə mütəmadi məlumatlandırmanın təmin edilməsi.
4.6. Sinif üzrə sənədləşmənin aparılması, sinif jurnalı və digər müəyyən edilmiş qeydiyyat formalarının düzgün doldurulması, tələb olunan məlumat və hesabatların vaxtında və dəqiq təqdim edilməsi.
4.7. Sinifdaxili və sinifdənkənar tərbiyəvi tədbirlərin, layihələrin və fəaliyyətlərin təşkili və icrası, şagirdlərin sosial fəallığının, vətəndaş mövqeyinin və məktəb dəyərlərinə bağlılığının inkişafına şərait yaradılması.
4.8. Şagirdlərin məktəb mühitinə uyğunlaşmasının, sinif kollektivinə inteqrasiyasının və sosial adaptasiyasının dəstəklənməsi, sinifdə sağlam mənəvi-psixoloji mühitin möhkəmləndirilməsi.
4.9. Risk qrupunda olan şagirdlərin (təlimdə geriləmə, məktəbdən yayınma, davranış pozuntuları, zorakılıq, sosial təcrid, asılılıq meyilləri və digər risklər) erkən müəyyən edilməsi, fərdi yanaşma əsasında müşahidənin aparılması və profilaktik tədbirlərin həyata keçirilməsində iştirak.
4.10. Şagirdlər arasında yaranan münaqişələrin ilkin mərhələdə pedaqoji və barışdırıcı üsullarla tənzimlənməsi, davamlı və ya kəskin hallarda məsələ barədə Tərbiyə işləri üzrə direktor müavinini məlumatlandırmaqla koordinasiyalı müdaxilənin təmin edilməsi.
4.11. Fövqəladə və böhran vəziyyətlərində (təhlükəsizlik insidenti, təbii hadisə, sağlamlıqla bağlı riskli hallar, epidemioloji vəziyyət və s.) məktəbdaxili qaydalara və təsdiq edilmiş fəaliyyət planlarına uyğun olaraq operativ tədbirlərin görülməsində iştirak, şagirdlərin təhlükəsizliyinin təmininə yönəlmiş ilkin təşkilati addımların atılması və rəhbərliyin məlumatlandırılması.
4.12. Şagirdlərin rəqəmsal mühitdə davranış mədəniyyətinin formalaşdırılması, kibertəhlükəsizlik, şəxsi məlumatların qorunması və onlayn risklər (kiberzorakılıq, zərərli kontent, riskli ünsiyyət və s.) üzrə profilaktik işlərin aparılması, zəruri hallarda valideynlərin məlumatlandırılması və məktəbdaxili mexanizmlərin işə salınmasında iştirak.
4.13. Məktəbdaxili nəzarət, monitorinq və qiymətləndirmə prosesləri üzrə sinifə dair tələb olunan məlumatların toplanması və təqdim edilməsi, sinif üzrə müşahidə və nəticə məlumatlarının aidiyyəti şəxslərə vaxtında çatdırılması.
V. Sinif rəhbərinin vəzifə fünksiyaları
Sinif rəhbərinin funksiyaları onun əsas vəzifələrinin icrasını təmin edən, təlim-tərbiyə, sosial-psixoloji, təhlükəsizlik və təşkilati proseslərdə fasiləsizliyi və ardıcıllığı qoruyan fəaliyyət istiqamətlərini əhatə edir.
5.1. Təlim-tərbiyə mühitinin təşkili funksiyası. Sinif rəhbəri sinif üzrə təlim və tərbiyə prosesinin məqsədyönlü, ardıcıl və sistemli şəkildə təşkil olunmasını təmin edir. Sinifdə sağlam mənəvi-psixoloji mühitin formalaşdırılmasına, qarşılıqlı hörmətə, əməkdaşlığa və məsuliyyətə əsaslanan münasibətlərin inkişafına şərait yaradır. Təlim-tərbiyə fəaliyyəti məktəbin illik fəaliyyət planı və tərbiyə istiqamətləri ilə uzlaşdırılır.
5.2. Şagirdlərin fərdi inkişafının izlənilməsi funksiyası. Sinif rəhbəri hər bir şagirdin yaş, inkişaf, psixoloji və sosial xüsusiyyətlərini nəzərə alaraq onların təlim nailiyyətlərini, davranış göstəricilərini və ümumi inkişaf dinamikasını sistemli şəkildə izləyir. Aşkarlanmış ehtiyaclar barədə Tərbiyə işləri üzrə direktor müavinini məlumatlandırır və müvafiq dəstək mexanizmlərinin tətbiqində iştirak edir.
5.3. Sosial-psixoloji müşahidə və yönləndirmə funksiyası. Sinif rəhbəri sinifdə sosial-psixoloji vəziyyəti mütəmadi müşahidə edir, şagirdlərin emosional vəziyyətində, davranışında və ünsiyyətində yaranan dəyişiklikləri vaxtında müəyyənləşdirir. Zəruri hallarda məktəbin psixoloqu, sosial pedaqoqu və digər mütəxəssislərlə əməkdaşlıq edərək şagirdlərin yönləndirilməsini təmin edir.
5.4. Valideynlərlə əməkdaşlıq funksiyası. Sinif rəhbəri valideynlərlə planlı və sistemli əməkdaşlıq aparır, şagirdlərin təlim nəticələri, davranışı və inkişaf xüsusiyyətləri barədə valideynləri müntəzəm məlumatlandırır. Məktəb–ailə əməkdaşlığının gücləndirilməsi məqsədilə valideyn iclasları, fərdi görüşlər və maarifləndirici fəaliyyətlərin təşkilində iştirak edir.
5.5. Sinif kollektivinin formalaşdırılması funksiyası. Sinif rəhbəri sinif kollektivində birlik, qarşılıqlı dəstək, məsuliyyət və milli-mənəvi dəyərlərə əsaslanan münasibətlərin formalaşdırılmasını təmin edir. Şagirdlərin kollektiv fəaliyyətlərə, ictimai və tərbiyəvi tədbirlərə cəlb olunmasına şərait yaradır.
5.6. Risklərin erkən müəyyən edilməsi və idarə olunmasına təşəbbüs funksiyası. Sinif rəhbəri sinif üzrə risk göstəricilərini mütəmadi izləyir. Təlimdə geriləmə, davamiyyətin pozulması, sosial təcrid, zorakılıq, kiberzorakılıq, zərərli vərdişlər, riskli ünsiyyət və digər təhlükə əlamətləri aşkar edildikdə ilkin qiymətləndirmə aparır, məsələni gecikdirmədən Tərbiyə işləri üzrə direktor müavinini məlumatlandırır və məktəbdaxili profilaktik tədbirlərin planlaşdırılmasında iştirak edir.
5.7. Uşaq hüquqlarının qorunması, təhlükəsizliyin təmin edilməsi və insidentlərin bildirilməsi funksiyası. Sinif rəhbəri şagirdlərin hüquq və azadlıqlarının qorunmasına, fiziki və psixoloji təhlükəsizliyinin təmin olunmasına nəzarət edir. Zorakılıq, laqeyd münasibət, istismar, diskriminasiya və təhdid ehtimalı yarandıqda məktəbdaxili müdaxilə mexanizmlərinin işə salınmasına təşəbbüs göstərir və təhlükəsizliklə bağlı məlumatları müəyyən edilmiş qaydada rəhbərliyə çatdırır.
5.8. İnklüziv təhsil mühitinə dəstək funksiyası. Sinif rəhbəri xüsusi təhsil ehtiyacı olan, həssas sosial qruplara aid edilən və fərqli inkişaf tempinə malik şagirdlərin təlim və tərbiyə prosesinə tam cəlb olunmasına dəstək verir, inklüziv və bərabər imkanlara əsaslanan sinif mühitinin formalaşdırılmasında iştirak edir.
5.9. Məlumatlandırma və hesabatlılıq funksiyası. Sinif rəhbəri sinif üzrə aparılan təlim-tərbiyə və təşkilati işlər barədə müəyyən edilmiş qaydada məlumatlandırmanı və hesabatlılığı təmin edir, sinif sənədlərinin düzgün, vaxtında və tam şəkildə aparılmasına nəzarət edir.
5.10. Münaqişəli vəziyyətlərin idarə olunması funksiyası. Sinif rəhbəri şagird–şagird, şagird–müəllim və şagird–valideyn münasibətlərində yaranan münaqişəli vəziyyətləri ilkin mərhələdə pedaqoji və barışdırıcı üsullarla tənzimləyir, davamlı və kəskin hallarda məsələni Tərbiyə işləri üzrə direktor müavini ilə koordinasiya edərək həll prosesinə çıxarır.
5.11. Profilaktik, maarifləndirici və rəqəmsal təhlükəsizlik davranışlarının formalaşdırılması funksiyası. Sinif rəhbəri şagirdlər arasında riskli davranışların qarşısının alınması üçün yaş xüsusiyyətlərinə uyğun maarifləndirmə aparır, rəqəmsal mühitdə etik davranış, şəxsi məlumatların qorunması və kiberzorakılıqla bağlı siniflə iş təşkil edir.
5.12. Məktəbdaxili koordinasiya funksiyası. Sinif rəhbəri öz fəaliyyətini Tərbiyə işləri üzrə direktor müavini ilə koordinasiya etməklə həyata keçirir və məktəbdaxili tərbiyə yönümlü tədbirlərdə fəal iştirak edir.
5.13. Fövqəladə və böhran hallarında fəaliyyət funksiyası. Sinif rəhbəri fövqəladə hallarda məktəbin təsdiq edilmiş təhlükəsizlik və fəaliyyət planlarına uyğun hərəkət edir, təxliyə, şagirdlərin sayımının aparılması, ilkin təşkilati tədbirlərin icrasında iştirak edir və rəhbərliyi operativ məlumatlandırır.
5.14. Şagirdlərin hüquq və vəzifələri barədə maarifləndirmə funksiyası. Sinif rəhbəri şagirdləri onların hüquq və vəzifələri, məktəbdaxili davranış qaydaları və etik normalar barədə mütəmadi şəkildə məlumatlandırır.
5.15. Sosial tərəfdaşlıq və ictimai əlaqələr funksiyası. Sinif rəhbəri məktəbin sosial tərəfdaşları və yerli icma ilə əməkdaşlıq imkanlarından istifadə edərək şagirdlərin sosial inkişafına yönəlmiş fəaliyyətlərdə iştirak edir.
5.16. Məxfilik və peşə etikası funksiyası. Sinif rəhbəri şagirdlər və onların ailələri barədə əldə etdiyi məlumatların məxfiliyini qoruyur, peşə etikası normalarına riayət edir və şəxsi məlumatların yayılmasına yol vermir.
5.17. Tərbiyə yönümlü təşəbbüslərin dəstəklənməsi funksiyası. Sinif rəhbəri şagirdlərin təşəbbüskarlığını, məsuliyyət hissini və vətəndaş mövqeyini inkişaf etdirən tərbiyə yönümlü təşəbbüsləri dəstəkləyir və təşviq edir.
5.18. Sağlamlıq, rifah və məktəbə davamlı uyğunlaşmaya dəstək funksiyası. Sinif rəhbəri şagirdlərin psixoloji rifahının, sağlam həyat tərzi vərdişlərinin və məktəbə davamlı uyğunlaşmasının sinif səviyyəsində dəstəklənməsində iştirak edir, zəruri hallarda müvafiq mütəxəssislərlə koordinasiya aparır.
5.19. İnsidentlərin sinif səviyyəsində sənədləşdirilməsi funksiyası. Sinif rəhbəri sinif üzrə baş verən insidentlər və riskli hallar barədə məlumatların müəyyən edilmiş qaydada toplanmasına və sənədləşdirilməsinə dəstək verir, şəxsi məlumatların məxfiliyini qoruyur.
5.20. İstiqamətləndirmə və gələcək təhsil seçiminə dəstək funksiyası. Sinif rəhbəri xüsusən V–XI siniflərdə şagirdlərin maraq və meyillərinin müəyyənləşdirilməsinə, təhsil mərhələləri üzrə keçidlərin planlı idarə olunmasına və gələcək təhsil seçiminə dair məlumatlandırmaya sinif səviyyəsində dəstək verir.
VI. Sinif rəhbərinin hüquqları
Sinif rəhbəri ona həvalə edilmiş funksional vəzifələri icra edərkən normativ sənədlərlə müəyyən olunan aşağıdakı hüquqlara malikdir.
6.1. Məlumat almaq hüququ. Sinif rəhbəri sinif üzrə şagirdlərin təlim nəticələri, davamiyyəti, davranışı, sosial vəziyyəti və inkişafına təsir edən amillərlə bağlı məktəbdaxili məlumatları, normativ sənədləri, metodik göstərişləri və zəruri izahatları müəyyən edilmiş qaydada almaq hüququna malikdir.
6.2. Dəstək və müdaxilə tələb etmək hüququ. Sinif rəhbəri şagirdlərin inkişafı, təhlükəsizliyi və rifahı ilə bağlı risklər yarandıqda məktəb rəhbərliyindən, psixoloqdan, sosial pedaqoqdan, tibb işçisindən və digər müvafiq mütəxəssislərdən dəstək və müdaxilə tədbirlərinin görülməsini tələb etmək hüququna malikdir.
6.3. Təklif və təşəbbüs irəli sürmək hüququ. Sinif rəhbəri sinif üzrə təlim-tərbiyə işlərinin təkmilləşdirilməsi, məktəb–ailə əməkdaşlığının gücləndirilməsi, şagirdlərin sosial, mənəvi və vətəndaş inkişafına yönəlmiş tədbirlərlə bağlı təklif və təşəbbüslərlə çıxış etmək hüququna malikdir.
6.4. Qərarların hazırlanmasında iştirak hüququ. Sinif rəhbəri siniflə bağlı məsələlər üzrə qərarların hazırlanması, müzakirəsi və qiymətləndirilməsi prosesində iştirak etmək, peşəkar rəy və mövqeyini bildirmək hüququna malikdir.
6.5. Peşəkar inkişaf hüququ. Sinif rəhbəri peşəkar bacarıqlarının artırılması məqsədilə təlimlərdə, seminar və konfranslarda iştirak etmək, əlavə təhsil almaq, ixtisasartırma və özünüinkişaf imkanlarından istifadə etmək hüququna malikdir.
6.6. Təhlükəsiz və sağlam əmək şəraiti hüququ. Sinif rəhbəri öz vəzifələrini yerinə yetirərkən təhlükəsiz və sağlam əmək şəraiti ilə təmin olunmaq, peşə fəaliyyəti ilə bağlı risklərdən qorunmaq hüququna malikdir.
6.7. Peşəkar mövqeyinin qorunması hüququ. Sinif rəhbəri öz vəzifə səlahiyyətlərini icra edərkən əsassız təzyiqə, qanunsuz müdaxiləyə və qeyri-etik münasibətə məruz qalmamaq, peşəkar mövqeyinin və nüfuzunun qorunmasını tələb etmək hüququna malikdir.
6.8. Əlavə vəzifələrdən imtina hüququ. Sinif rəhbəri əsas vəzifə öhdəlikləri ilə bilavasitə bağlı olmayan əlavə tapşırıqlardan yalnız əsaslandırılmış şəkildə imtina etmək hüququna malikdir.
6.9. Məlumatların məxfiliyinin qorunmasını tələb etmək hüququ. Sinif rəhbəri şagirdlər və onların ailələri ilə bağlı əldə etdiyi məlumatların məxfiliyinin qorunmasını tələb etmək, bu məlumatlardan qanunsuz və məqsəddənkənar istifadə hallarına qarşı müdafiə olunmaq hüququna malikdir.
6.10. Sinif üzrə fəaliyyətin planlaşdırılmasında peşəkar sərbəstlik hüququ. Sinif rəhbəri məktəbin illik fəaliyyət planı və tərbiyə istiqamətləri çərçivəsində sinif üzrə tədbirlərin planlaşdırılması, icrası və qiymətləndirilməsində peşəkar sərbəstliyə malikdir.
6.11. Metodik və təşkilati dəstək almaq hüququ. Sinif rəhbəri öz fəaliyyətinin səmərəli təşkili məqsədilə məktəb rəhbərliyindən və aidiyyəti struktur bölmələrdən metodik, təşkilati və informasiya dəstəyi almaq hüququna malikdir.
VII. Sinif rəhbərinin məsuliyyəti. Sinif rəhbəri ona həvalə edilmiş vəzifə və funksiyaların icrası zamanı Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyinə, təhsil sahəsini tənzimləyən normativ-hüquqi aktlara, məktəbdaxili sənədlərə və bu Əsasnamənin tələblərinə uyğun olaraq aşağıdakı hallara görə məsuliyyət daşıyır.
7.1. Vəzifə öhdəliklərinin icrasına görə məsuliyyət. Sinif rəhbəri bu Əsasnamə ilə müəyyən edilmiş vəzifə və funksiyaların vaxtında, ardıcıl və keyfiyyətlə yerinə yetirilməsinə görə məsuliyyət daşıyır.
7.2. Təlim-tərbiyə prosesinin təşkili ilə bağlı məsuliyyət. Sinif rəhbəri sinif üzrə təlim-tərbiyə işlərinin məktəbin illik fəaliyyət planına, tərbiyə istiqamətlərinə və məktəbdaxili normativ sənədlərə uyğun şəkildə təşkilinə görə məsuliyyət daşıyır.
7.3. Şagirdlərin hüquq və təhlükəsizliyinin qorunmasına görə məsuliyyət. Sinif rəhbəri şagirdlərin hüquqlarının qorunmasına, fiziki və psixoloji təhlükəsizliyinin təmin edilməsinə, zorakılıq, laqeyd münasibət və istismar hallarının qarşısının alınması istiqamətində vaxtında tədbir görülməsinə və aidiyyəti üzrə məlumat verilməsinə görə məsuliyyət daşıyır.
7.4. Etik davranışa və peşə münasibətlərinə görə məsuliyyət. Sinif rəhbəri pedaqoji etika normalarına riayət etməyə, şagirdlər, valideynlər və pedaqoji kollektivlə münasibətlərdə peşəkar, obyektiv və hörmətli davranmağa görə məsuliyyət daşıyır.
7.5. Məlumatın düzgünlüyünə və məxfiliyinə görə məsuliyyət. Sinif rəhbəri şagirdlər və onların ailələri barədə əldə etdiyi məlumatların düzgünlüyünə, vaxtında və dəqiq ötürülməsinə, habelə bu məlumatların məxfiliyinin qorunmasına görə məsuliyyət daşıyır. Məlumatların qanunsuz yayılmasına, təhrifinə və ya məqsəddənkənar istifadəsinə yol verilməməlidir.
7.6. Sənədləşmənin aparılmasına görə məsuliyyət. Sinif rəhbəri sinif üzrə sənədlərin (planlar, hesabatlar, siyahılar və digər zəruri sənədlər) müəyyən edilmiş qaydalara uyğun, tam, dəqiq və vaxtında aparılmasına görə məsuliyyət daşıyır.
7.7. Risklərin vaxtında bildirilməsinə görə məsuliyyət. Sinif rəhbəri şagirdlərin inkişafı, davranışı və təhlükəsizliyi ilə bağlı riskləri vaxtında aşkar etmədikdə və ya bu risklər barədə Tərbiyə işləri üzrə direktor müavinini və məktəb rəhbərliyini məlumatlandırmadıqda məsuliyyət daşıyır.
7.8. Fövqəladə və böhran vəziyyətlərində davranışa görə məsuliyyət. Sinif rəhbəri fövqəladə vəziyyətlər zamanı (yanğın, təbii fəlakət, epidemiya və digər gözlənilməz hallar) məktəbin təsdiq edilmiş fövqəladə fəaliyyət planına uyğun hərəkət etməyə, şagirdlərin təhlükəsizliyinin təmin olunmasına və operativ məlumatlandırmanın həyata keçirilməsinə görə məsuliyyət daşıyır.
7.9. Normativ sənədlərə əməl edilməsinə görə məsuliyyət. Sinif rəhbəri öz fəaliyyətində Azərbaycan Respublikasının qüvvədə olan qanunvericiliyinə, təhsil sahəsini tənzimləyən normativ-hüquqi aktlara, məktəbdaxili sənədlərə və bu Əsasnamənin tələblərinə əməl edilməsinə görə məsuliyyət daşıyır.
7.10. Səlahiyyətlərin aşılmasına görə məsuliyyət. Sinif rəhbəri öz vəzifə səlahiyyətlərini aşdığı, səlahiyyətinə aid olmayan qərarlar qəbul etdiyi və ya icra etdiyi hallarda qanunvericiliklə müəyyən olunmuş qaydada məsuliyyət daşıyır.
VIII. Valideyinlərlə işin təşkil
Valideynlərlə iş sinif rəhbərinin fəaliyyətində şagirdin inkişafının təmin olunması, risklərin azaldılması və məktəb–ailə əməkdaşlığının möhkəmləndirilməsi baxımından əsas istiqamətlərdən biridir. Sinif rəhbəri valideynlərlə işi sistemli, etik və normativ çərçivədə təşkil edir.
8.1. Valideynlərlə işin məqsədi. Sinif rəhbərinin valideynlərlə işinin əsas məqsədi şagirdin təlim-tərbiyə prosesində ailə və məktəb arasında qarşılıqlı anlaşma, məsuliyyət bölgüsü və əməkdaşlıq mühitinin formalaşdırılmasıdır. Bu iş şagirdin inkişafına təsir edən risklərin erkən müəyyən edilməsi və qarşısının alınmasına yönəlir.
8.2. Valideyn iclaslarının təşkili
8.2.1. Sinif rəhbəri valideyn iclaslarını məktəbin illik fəaliyyət planına uyğun olaraq planlaşdırır və təşkil edir.
8.2.2. Valideyn iclaslarında aşağıdakı məsələlər müzakirə edilir:
8.2.2.1. sinif üzrə ümumi vəziyyət, tərbiyə və davranış məsələləri;
8.2.2.2. fərdi şagird göstəricilərinin ümumiləşdirilmiş formada təqdim edilməsi;
8.2.2.3. riskli hallar və profilaktik tədbirlər barədə məlumatlandırma.
8.2.3. Fərdi şagird məlumatları kütləvi müzakirə predmeti edilmir.
8.3. Fərdi valideyn görüşlərinin aparılması
8.3.1. Sinif rəhbəri zərurət yarandıqda valideynlərlə fərdi görüşlər keçirir.
8.3.2. Fərdi görüşlər aşağıdakı tələblərə uyğun təşkil olunur:
8.3.2.1. şagirdin inkişaf dinamikası, davranışı və adaptasiyası ilə bağlı aparılır;
8.3.2.2. etik çərçivədə və konstruktiv ünsiyyət prinsipləri əsasında təşkil olunur;
8.3.2.3. emosional gərginlik yaradan hallarda məktəb rəhbərliyi ilə koordinasiya edilir.
8.4. Risk qrupuna aid ailələrlə iş
8.4.1. Sinif rəhbəri sosial baxımdan həssas, risk qrupuna aid edilən və ya şagirdin inkişafına mənfi təsir göstərə bilən ailələrlə işi xüsusi diqqətdə saxlayır.
8.4.2. Bu hallarda aşağıdakı tədbirlər görülür:
8.4.2.1. psixoloq və sosial pedaqoqla koordinasiyalı fəaliyyət göstərilir;
8.4.2.2. valideyn məsuliyyətinin gücləndirilməsi istiqamətində maarifləndirici iş aparılır;
8.4.2.3. məktəb–ailə əməkdaşlığı sənədləşdirilmiş və nəzarətli formada təşkil olunur.
8.5. Ayrı yaşayan, boşanmış və ya qəyyumluq şəraitində olan valideynlərlə iş
8.5.1. Sinif rəhbəri valideynlər arasında ailədaxili münasibətlərin xüsusiyyətlərini nəzərə alaraq neytral mövqe saxlayır.
8.5.2. Şagirdlə bağlı məlumatlandırma aşağıdakı tələblərə uyğun həyata keçirilir:
8.5.2.1. hüquqi əsaslara uyğun;
8.5.2.2. valideynlərin qanuni səlahiyyətləri nəzərə alınmaqla;
8.5.2.3. məktəbi tərəf kimi göstərməyən formada.
8.6. Valideynlərlə ünsiyyətin etik normaları
8.6.1. Sinif rəhbəri valideynlərlə ünsiyyətdə aşağıdakı etik normalara əməl edir:
8.6.1.1. hörmətli və peşəkar davranır;
8.6.1.2. emosional və təzyiq xarakterli münasibətlərə yol vermir;
8.6.1.3. məktəbin nüfuzunu və pedaqoji etik prinsipləri qoruyur.
8.6.2. Valideynlərin müəllimə və ya məktəbə qarşı qeyri-etik davranış halları barədə tərbiyə işləri üzrə direktor müavini məlumatlandırılır.
8.7. Rəqəmsal ünsiyyət və məlumatlandırma qaydaları
8.7.1. Sinif rəhbəri valideynlərlə rəqəmsal mühitdə (mesajlaşma qrupları, elektron platformalar və digər vasitələr) ünsiyyəti müəyyən edilmiş qaydalara uyğun qurur.
8.7.2. Rəqəmsal ünsiyyətdə aşağıdakılar təmin edilir:
8.7.2.1. iş saatları və mövzu çərçivəsi qorunur;
8.7.2.2. şəxsi və həssas məlumatlar paylaşılmır;
8.7.2.3. kütləvi emosional müzakirələrə yol verilmir.
8.8. Valideyn məsuliyyətinin məktəbə ötürülməsinin qarşısının alınması
Sinif rəhbəri valideynlərin öz valideynlik məsuliyyətini məktəbə ötürməsinə yol vermir.
Şagirdin tərbiyəsi və davranışı ilə bağlı məsuliyyət bölgüsü valideynlərə aydın şəkildə izah edilir və əməkdaşlıq prinsipləri qorunur.
8.9. Valideyn–məktəb münaqişələrinin idarə edilməsi
8.9.1. Valideynlərlə münasibətlərdə münaqişə yarandıqda sinif rəhbəri məsələni fərdi səviyyədə kəskinləşdirmir.
8.9.2. Mübahisəli hallar aşağıdakı qaydada idarə edilir:
8.9.2.1. tərbiyə işləri üzrə direktor müavini ilə koordinasiya edilir;
8.9.2.2. normativ sənədlər və faktlara əsaslanaraq həll olunur;
8.9.2.3. emosional qarşıdurmaya çevrilməsinə yol verilmir.
8.10. Maarifləndirici və tərəfdaşlıq yönümlü fəaliyyət
Sinif rəhbəri valideynlərin pedaqoji savadlılığının artırılması məqsədilə maarifləndirici görüşlərin, seminarların və məlumatlandırma fəaliyyətlərinin təşkilində iştirak edir.
Valideyn məktəbin passiv izləyicisi deyil, tərbiyə prosesinin tərəfdaşı kimi qəbul edilir.
IX. Sənədləşmə və hesabatlılıq
9.1. Ümumi müddəalar
9.1.1. Sinif rəhbəri tərəfindən aparılan sənədləşmə və hesabatlılıq sinif üzrə təlim-tərbiyə işlərinin planlı təşkili, icrasının izlənilməsi, risklərin vaxtında müəyyən edilməsi və idarəetmə qərarlarının əsaslandırılması məqsədi daşıyır.
9.1.2. Sənədləşmə formal xarakter daşımamalı, sinif üzrə real vəziyyəti, görülən işləri və mövcud ehtiyacları əks etdirməli, məktəbdaxili idarəetmə və nəzarət proseslərinə xidmət etməlidir.
9.1.3. Sinif rəhbərinin sənədləri Azərbaycan Respublikasının təhsil sahəsində qüvvədə olan normativ-hüquqi aktlarına, məktəbdaxili qaydalara və bu Əsasnamənin tələblərinə uyğun şəkildə sistemli və ardıcıl aparılır.
9.2. Sinif rəhbərinin illik fəaliyyət planı
9.2.1. Sinif rəhbəri hər tədris ilinin əvvəlində sinif üzrə illik fəaliyyət planı hazırlayır.
9.2.2. İllik fəaliyyət planı məktəbin illik fəaliyyət planı, tərbiyə istiqamətləri, sinfin yaş və inkişaf xüsusiyyətləri nəzərə alınmaqla tərtib edilir.
9.2.3. İllik planda aşağıdakı istiqamətlər əks etdirilir:
9.2.3.1. təlim-tərbiyə işi;
9.2.3.2. sosial-psixoloji müşahidə və profilaktika;
9.2.3.3. valideynlərlə iş;
9.2.3.4. sinifdaxili və sinifdənkənar tədbirlər;
9.2.3.5. risklərin idarə olunması və təhlükəsizliklə bağlı fəaliyyətlər.
9.2.4. İllik fəaliyyət planı tərbiyə işləri üzrə direktor müavini ilə razılaşdırılır və icraya yönəldilir.
9.3. Aylıq, yarımillik və illik hesabatlar
9.3.1. Sinif rəhbəri müəyyən edilmiş dövrlər üzrə fəaliyyət hesabatları hazırlayır.
9.3.2. Hesabatlarda aşağıdakılar əks etdirilir:
9.3.2.1. görülmüş əsas işlər;
9.3.2.2. qarşıya çıxan çətinliklər və risklər;
9.3.2.3. tətbiq olunan profilaktik və dəstək tədbirləri;
9.3.2.4. əldə olunan nəticələr və mövcud ehtiyaclar.
9.3.3. Hesabatlar tərbiyə işləri üzrə direktor müavininə təqdim olunur və məktəbdaxili təhlil və qərar qəbuletmə proseslərində istifadə edilir.
9.4. Şagird müşahidə və inkişaf qeydləri
9.4.1. Sinif rəhbəri şagirdlərin təlim nailiyyətləri, davranışı, sosial adaptasiyası və psixoloji vəziyyəti ilə bağlı müşahidə və inkişaf qeydləri aparır.
9.4.2. Müşahidə və inkişaf qeydləri risklərin erkən müəyyən edilməsi, fərdi yanaşmanın qurulması və mütəxəssislərlə koordinasiya məqsədi daşıyır.
9.4.3. Bu qeydlər məxfi xarakter daşıyır və yalnız aidiyyəti şəxslərlə müəyyən edilmiş qaydada paylaşılır.
9.5. Valideynlərlə işə dair sənədlər
9.5.1. Sinif rəhbəri valideyn iclasları, fərdi görüşlər və risk qrupuna aid ailələrlə aparılan işlər üzrə müvafiq qeydlər aparır.
9.5.2. Sənədlərdə görüşlərin mövzusu, qaldırılan məsələlər, razılaşdırılmış addımlar və tövsiyələr əks etdirilir.
9.5.3. Valideynlərlə bağlı sənədləşmə etik normalara və məxfilik tələblərinə uyğun aparılır.
9.6. Risk, insident və fövqəladə hallarla bağlı sənədləşmə
9.6.1. Sinif üzrə baş verən riskli hallar, münaqişələr, təhlükəsizlik insidentləri və fövqəladə vəziyyətlərlə bağlı məlumatlar məktəbdaxili qaydalara uyğun olaraq qeydə alınır.
9.6.2. Sənədləşmə hadisənin qiymətləndirilməsi, təkrarlanmanın qarşısının alınması və müdaxilə mexanizmlərinin vaxtında işə salınması məqsədi daşıyır.
9.6.3. Bu məlumatlar operativ şəkildə Tərbiyə işləri üzrə direktor müavininə təqdim olunur və aidiyyəti üzrə istifadə edilir.
9.7. Sinif portfeli
9.7.1. Sinif rəhbəri sinif üzrə aparılan işi əks etdirən sinif portfeli formalaşdırır.
9.7.2. Sinif portfelinə illik plan və hesabatlar, əsas tədbirlərə dair materiallar, layihə nəticələri və inkişafyönlü müşahidə qeydləri daxil edilir.
9.7.3. Sinif portfeli sinfin inkişaf dinamikasını izləmək və nəticələri ümumiləşdirmək üçün istifadə olunan praktik alətdir.
9.8. Məxfilik və məlumatların qorunması
9.8.1. Sinif rəhbəri sənədləşmə zamanı şəxsi məlumatların qorunmasına, məxfilik və etik tələblərə ciddi riayət etməlidir.
9.8.2. Sənədlərdən yalnız xidməti məqsədlərlə istifadə olunur və onların üçüncü şəxslərə ötürülməsi qanunvericiliyə uyğun həyata keçirilir.
X. Sinif rəhbərinin fəaliyyətinə nəzarət və qiymətləndirmə
10.1. Ümumi müddəalar
10.1.1. Sinif rəhbərinin fəaliyyətinə nəzarət və qiymətləndirmə məktəbdə təlim-tərbiyə prosesinin keyfiyyətinin yüksəldilməsi, şagirdlərin rifahının və təhlükəsizliyinin təmin edilməsi, risklərin vaxtında müəyyən olunması və sinif rəhbərinin peşəkar inkişafının dəstəklənməsi məqsədi ilə həyata keçirilir.
10.1.2. Nəzarət və qiymətləndirmə prosesi inzibati cəza mexanizmi deyil, inkişafyönlü idarəetmə aləti kimi tətbiq olunur və sinif rəhbərinin fəaliyyətinin təkmilləşdirilməsinə xidmət edir.
10.1.3. Bu proses şəffaflıq, obyektivlik, ardıcıllıq, məxfilik və peşəkar etika prinsipləri əsasında həyata keçirilir.
10.1.4. Nəzarət və qiymətləndirmə sinif rəhbərinin hüquq və ləyaqətinə hörmət prinsipi gözlənilməklə aparılır və subyektiv yanaşmalara yol verilmir.
10.2. Nəzarətin təşkili və subyektləri
10.2.1. Sinif rəhbərinin fəaliyyətinə nəzarət birbaşa Tərbiyə işləri üzrə direktor müavini tərəfindən həyata keçirilir.
10.2.2. Zərurət yarandıqda nəzarət prosesinə məktəb direktoru, psixoloq, sosial pedaqoq və digər aidiyyəti mütəxəssislər cəlb oluna bilər.
10.2.3. Nəzarət planlı və sistemli xarakter daşıyır və məktəbin illik fəaliyyət planına uyğun şəkildə təşkil olunur.
10.2.4. Nəzarət prosesi sinif rəhbərinin gündəlik fəaliyyətinə müdaxilə etmədən, müşahidə və təhlil prinsipləri əsasında aparılır.
10.3. Nəzarət mexanizmləri
10.3.1. Sinif rəhbərinin fəaliyyətinə nəzarət aşağıdakı mexanizmlər vasitəsilə həyata keçirilir:
10.3.1.1. sinif rəhbərinin illik fəaliyyət planlarının və dövri hesabatlarının təhlili;
10.3.1.2. sinif üzrə sənədləşmənin vəziyyətinin yoxlanılması;
10.3.1.3. sinifdaxili tərbiyə mühitinin müşahidəsi;
10.3.1.4. valideynlərlə işin təşkili və kommunikasiya səviyyəsinin qiymətləndirilməsi;
10.3.1.5. risk, insident və fövqəladə hallarla bağlı görülmüş tədbirlərin təhlili;
10.3.1.6. məktəbdaxili monitorinq və qiymətləndirmə nəticələrinin nəzərdən keçirilməsi.
10.3.2. Nəzarət zamanı aşkar edilən çatışmazlıqlar və inkişaf ehtiyacları rəsmi qeydlərlə sənədləşdirilir və sinif rəhbərinə bildirilməlidir.
10.4. Qiymətləndirmə meyarları
10.4.1. Sinif rəhbərinin fəaliyyəti aşağıdakı əsas meyarlar üzrə qiymətləndirilir:
10.4.1.1. təlim-tərbiyə işlərinin planlı və məqsədyönlü təşkili;
10.4.1.2. şagirdlərin davamiyyəti, davranışı və sosial adaptasiyası ilə bağlı aparılan işin keyfiyyəti;
10.4.1.3. risklərin erkən müəyyən edilməsi və profilaktik tədbirlərin effektivliyi;
10.4.1.4. valideynlərlə əməkdaşlığın davamlılığı və səmərəliliyi;
10.4.1.5. sənədləşmə və hesabatlılığın düzgünlüyü və vaxtında aparılması;
10.4.1.6. məktəbdaxili koordinasiya və əməkdaşlıq bacarığı;
10.4.1.7. peşə etikası və məsuliyyətli davranış.
10.4.2. Qiymətləndirmə zamanı sinfin yaş səviyyəsi, sosial mühiti, şagird kontingentinin xüsusiyyətləri və mövcud risk amilləri nəzərə alınır.
10.5. İnkişafyönlü rəy və dəstək mexanizmləri
10.5.1. Qiymətləndirmə nəticələri əsasında sinif rəhbərinə inkişafyönlü rəy təqdim olunur.
10.5.2. İnkişafyönlü rəy aşağıdakıları əhatə edir:
10.5.2.1. fəaliyyətin güclü tərəfləri;
10.5.2.2. inkişaf etdirilməsi məqsədəuyğun olan istiqamətlər;
10.5.2.3. tövsiyə olunan metodik və təşkilati dəstək formaları.
10.5.3. Zərurət yarandıqda sinif rəhbərinin fəaliyyətinin təkmilləşdirilməsi məqsədilə metodik məsləhət, təlim, müşahidə və mentorluq mexanizmləri tətbiq oluna bilər.
10.6. Qiymətləndirmə nəticələrinin istifadəsi
10.6.1. Sinif rəhbərinin fəaliyyətinə dair qiymətləndirmə nəticələri aşağıdakı məqsədlərlə istifadə olunur:
10.6.1.1. peşəkar inkişafın planlaşdırılması;
10.6.1.2. fəaliyyətin təkmilləşdirilməsi üzrə idarəetmə qərarlarının qəbulu;
10.6.1.3. məktəbdaxili təcrübə mübadiləsinin təşkili;
10.6.1.4. risklərin sistemli şəkildə azaldılması və idarə olunması.
10.6.2. Qiymətləndirmə nəticələri yalnız xidməti məqsədlərlə istifadə olunur və məxfilik tələblərinə uyğun saxlanılır.
10.7. Davamlı təkmilləşmə prinsipi
10.7.1. Sinif rəhbərinin fəaliyyətinə nəzarət və qiymətləndirmə fasiləsiz prosesdir və davamlı təkmilləşmə prinsipinə əsaslanır.
10.7.2. Bu bölmənin tələbləri məktəbdə sağlam pedaqoji mühitin formalaşdırılmasına, sinif rəhbərinin rolunun gücləndirilməsinə və şagirdlərin təlim-tərbiyə mühitində rifahının təmin edilməsinə xidmət edir.
XI. Yekun müddəalr
11.1. Əsasnamənin icrasına nəzarət
11.1.1. Bu Əsasnamənin tələblərinin icrasına ümumi nəzarət məktəb direktoruna həvalə edilir.
11.1.2. Əsasnamənin gündəlik icrası, sinif rəhbərlərinin fəaliyyəti üzrə nəzarət, metodik istiqamətləndirmə və koordinasiya Tərbiyə işləri üzrə direktor müavini (sinifdənxaric və məktəbdənkənar işlər təşkilatçısı) tərəfindən həyata keçirilir.
11.1.3. Əsasnamənin icrası məktəbdaxili nəzarət, monitorinq və qiymətləndirmə mexanizmləri vasitəsilə mütəmadi olaraq izlənilir.
11.2. Əsasnaməyə dəyişikliklərin edilməsi qaydası
11.2.1. Bu Əsasnaməyə dəyişiklik və əlavələr Azərbaycan Respublikasının təhsil sahəsində qüvvədə olan normativ-hüquqi aktlarında baş verən dəyişikliklər, təhsil siyasətində yeniliklər və məktəbin fəaliyyət ehtiyacları nəzərə alınmaqla edilə bilər.
11.2.2. Dəyişiklik və əlavələr Tərbiyə işləri üzrə direktor müavininin təklifi əsasında hazırlanır və məktəb direktorunun əmri ilə təsdiq olunur.
11.2.3. Edilmiş dəyişikliklər sinif rəhbərlərinə rəsmi qaydada çatdırılır və icra üçün məcburi xarakter daşıyır.
11.3. Əsasnamənin qüvvəyə minməsi
11.3.1. Bu Əsasnamə məktəb direktorunun müvafiq əmri ilə təsdiq edildiyi tarixdən qüvvəyə minir.
11.3.2. Əsasnamə qüvvəyə mindiyi tarixdən etibarən sinif rəhbərlərinin fəaliyyətinin təşkili, icrası, nəzarəti və qiymətləndirilməsi bu sənədin tələbləri əsasında həyata keçirilir.
11.3.3. Əsasnamənin müddəaları bütün sinif rəhbərləri üçün məcburidir.
Təsdiq edirəm :
Məktəbin direktoru: _____________________________
M.Y. Tarix __________________
Sinif rəhbərinin portfelində olmalı sənədlərin Siyahısı
1. Sinif üzrə ümumi məlumat vərəqi (sinif, tədris ili, sinif rəhbəri, otaq, əsas əlaqələr)
2. Sinif pasportu
3. Sinif şagirdlərinin ümumi siyahısı
4. Sinif üzrə dəyişikliklər qeydi (gələn-gedən, yerdəyişmə, tərkib dəyişiklikləri)
5. Sinfin qısa xarakteristikası (ilin əvvəlində fakt əsaslı)
6. Sinif üzrə sosial pasport (ümumiləşdirilmiş göstəricilər)
7. Sinif üzrə psixoloji pasport / psixoloji xülasə (məxfi bölmə)
8. Şagirdlərin sağlamlıqla bağlı ümumi qeydləri (məxfi)
9. Xüsusi qayğı / inklüziv dəstək tələb edən şagirdlər üzrə ümumi qeyd və yönləndirmə məlumatı (məxfi)
10. Sinif rəhbərinin illik fəaliyyət planı
11. Zərurət olduqda aylıq plan (qısa)
12. Sinif saatlarının mövzu planı
13. Profilaktik iş planı (risklərə görə)
14. Çətinlik yaşayan şagirdlərlə dəstək işi planı (məxfi)
15. İlin sonu yekun təhlil / hesabat xülasəsi
16. Sinifdə növbətçilik cədvəli
17. Sinif aktivinin siyahısı və tapşırıqlar bölgüsü
18. Sinif qaydaları (daxili razılaşmalar)
19. Şagirdlərin vəzifə və tapşırıqları barədə qeydlər (ictimai işlər, tədbir qrupları)
20. Davamiyyət üzrə gündəlik/aylıq izləmə qeydləri
21. Gecikmələr üzrə qeyd və təhlil xülasəsi
22. Davamiyyət problemi olan şagirdlərlə bağlı valideynlə əlaqə qeydləri
23. Davranışla bağlı müşahidə dəftəri / qeydlər
24. Tərbiyə göstəriciləri üzrə sinif xülasəsi (ümumiləşdirilmiş)
25. Risk müşahidə formaları
26. İnsident (hadisə) qeydiyyatı
27. Zərurət olduqda fərdi dəstək planı (məxfi)
28. Təhlükəsizlik üzrə təlimatlandırma qeydləri
29. Tədbir/ekskursiya üçün riskin qiymətləndirilməsi qeydi
30. Xəsarət və ya hadisə zamanı valideynə bildiriş qeydi
31. Məlumat paylaşımı qaydası üzrə daxili qeyd (məxfilik qaydası)
32. Valideynlərlə iş üzrə illik plan
33. Valideyn iclaslarının qrafiki
34. Valideyn iclaslarının protokolları
35. Valideynlə fərdi görüş protokolu / görüş qeyd vərəqi
36. Valideyn müraciətləri üzrə qeydiyyat və nəticə qeydi
37. Valideyn komitəsi barədə sənədlər (tərkib, əlaqə, qərar qeydləri)
38. Ayrı yaşayan/boşanmış/qəyyumluq halları üzrə qanuni nümayəndəlik qeydi (məxfi)
39. Rəqəmsal ünsiyyət üçün qrup qaydaları
40. Şagirdlərin məktəbdənkənar fəaliyyəti haqqında məlumat (ümumiləşdirilmiş)
41. Dərnək və məşğələ cədvəlləri (sinif üzrə xülasə)
42. Sinifdənxaric fəaliyyətlər üzrə plan
43. Sinifdənxaric fəaliyyətlərin icra qeydləri (arayış/nəticə/iştirak)
44. Tədbirlər üzrə razılıq vərəqləri (tələb olunarsa)
45. Fənn müəllimləri ilə əlaqə qeydləri (qısa müşahidə və razılaşmalar)
46. Psixoloq və sosial pedaqoqla koordinasiya qeydləri (məxfi)
47. Məktəb rəhbərliyinə təqdim edilən xidmət qeydləri / məlumat vərəqləri (zərurət olduqda)
48. Məktəbdaxili monitorinq nəticələri ilə bağlı sinif üzrə qısa tədbir qeydləri
49. Sinif və şagird nailiyyətləri üzrə diplom/sertifikat nüsxələri
50. Tədbir fotolarının siyahısı / qısa arxiv qeydi
51. Uğur hekayələri (qısa, ad çəkmədən də ola bilər)
52. Aylıq hesabat (qısa)
53. Yarımillik hesabat
54. İllik hesabat
55. Hesabatlara əlavə edilən təhlil qeydləri (çətinliklər, risklər, ehtiyaclar, növbəti addımlar)
56. Məxfi sənədlərin ayrıca bölməsi (psixoloji pasport, risk, fərdi planlar və s.)
57. Məxfi sənədlərə çıxışın məhdudlaşdırılması barədə daxili qeyd
Müəllif
Məktəbşünas
Bilik və təcrübə paylaşan məzmun yaradıcısı.