Xarici dil Fənn Aylığı haqqında Əsasnamə +pdf

  Xarici dil fənn aylığı haqqında Əsasnamə

(____________________________________________ ümumi təhsil müəssisəsinin
Pedaqoji Şurasının “_” __________ 20-ci il tarixli, ___ nömrəli qərarı ilə qəbul edilmiş, məktəb direktorunun ________tarixli ___№-li əmri ilə təsdiq olunmuşdur )

1. Ümumi müddəalar

1.1. Bu Əsasnamə ümumi təhsil müəssisəsində _______ ayı ərzində keçirilən Xarici dil fənn aylığının planlaşdırılması, təşkili, keçirilməsi, əlaqələndirilməsi, izlənilməsi, yekunlaşdırılması və sənədləşdirilməsi qaydasını müəyyən edir.

1.2. Xarici dil fənn aylığı məktəbdə tədris olunan “Xarici dil”, eləcə də mövcud olduğu hallarda “İkinci xarici dil” fənləri üzrə təşkil edilən və təlim prosesini tamamlayan məktəbdaxili fəaliyyətlər sistemidir.

1.3. Bu Əsasnamə xarici dil fənn aylığının təşkili və icrası ilə bağlı məktəb rəhbərliyi, təlim-tərbiyə işləri üzrə direktor müavini, xarici dil müəllimləri, metodbirləşmə rəhbəri və digər aidiyyəti şəxslər üçün rəhbər sənəd hesab olunur.

1.4. Xarici dil fənn aylığı məktəbin illik fəaliyyət istiqamətləri, fənn üzrə təlim nəticələri, şagirdlərin öyrənmə ehtiyacları və məktəbin mövcud imkanları nəzərə alınmaqla təşkil olunur.

1.5. Fənn aylığı çərçivəsində həyata keçirilən işlər dərs prosesindən ayrı, formal tədbir xarakteri daşımamalı, əksinə tədris zamanı formalaşdırılan bilik və bacarıqların tətbiqini, möhkəmləndirilməsini və genişləndirilməsini təmin etməlidir.

1.6. Xarici dil fənn aylığı zamanı fəaliyyətlər şagirdlərin oxu, dinləmə, danışma, yazı və ünsiyyət bacarıqlarının inkişafına, məktəbdə dil mühitinin gücləndirilməsinə və xarici dilə marağın artırılmasına istiqamətlənməlidir.

1.7. Fəaliyyətlər planlaşdırılarkən şagirdlərin yaş və hazırlıq səviyyəsi, sinif xüsusiyyətləri, dil bacarıqları, maraqları və əlavə dəstəyə ehtiyacları nəzərə alınmalıdır.

1.8. Xarici dil fənn aylığı çərçivəsində keçirilən tədbirlər aydın təşkilati qayda əsasında həyata keçirilməli, iştirakçılar arasında vəzifə bölgüsü müəyyən olunmalı və görülən işlərin nəticələri izlənilməlidir.

1.9. Fənn aylığı zamanı istifadə olunan iş formaları və resurslar məktəb mühitinə uyğun, praktik, təhlükəsiz və şagird iştirakı üçün əlçatan olmalıdır.

1.10. Bu Əsasnamənin müddəaları xarici dil fənn aylığının məktəbdə vahid yanaşma əsasında, planlı və məqsədyönlü şəkildə həyata keçirilməsini təmin edir.

2. Fənn aylığının məqsədi və əsas vəzifələri

2.1. Xarici dil fənn aylığının məqsədi _________ ayı ərzində məktəbdə xarici dil fənləri üzrə təlimin keyfiyyətini yüksəltmək, şagirdlərin dil bacarıqlarının inkişafını dəstəkləmək, öyrənilən dilin praktik tətbiq imkanlarını genişləndirmək və bu istiqamətdə məktəbdaxili metodik işi fəallaşdırmaqdır.

2.2. Fənn aylığının əsas vəzifəsi şagirdlərin oxu, dinləmə, danışma, yazı və ünsiyyət bacarıqlarının inkişafına xidmət edən fəaliyyətləri planlı və məqsədyönlü şəkildə təşkil etməkdən ibarətdir.

2.3. Fənn aylığı çərçivəsində şagirdlərdə xarici dilə marağın artırılması, onların dərsdə qazandıqları bilik və bacarıqları müxtəlif situasiyalarda tətbiq etməsi, öz fikrini xarici dildə ifadə etməsi və öyrənilən dilə qarşı müsbət münasibətin möhkəmləndirilməsi təmin olunmalıdır.

2.4. Fənn aylığının vəzifələrinə məktəbdə xarici dil mühitinin gücləndirilməsi, gündəlik nitq ifadələrinin, nitq etiketlərinin, sadə ünsiyyət formalarının və dilin praktik istifadəsinə şərait yaradan fəaliyyətlərin genişləndirilməsi daxildir.

2.5. Fəaliyyətlər təşkil edilərkən şagirdlərin yaş xüsusiyyətləri, sinif səviyyəsi, dil hazırlığı, maraqları və öyrənmə ehtiyacları nəzərə alınmalı, onların fəal iştirakı üçün uyğun iş formaları seçilməlidir.

2.6. Fənn aylığı zamanı şagirdlərin oxuduğu və dinlədiyi materialları anlamaq, onlara münasibət bildirmək, təqdimat, dialoq, rol oyunu, müzakirə, yaradıcı yazı və digər praktik fəaliyyətlərdə iştirak etmək bacarıqlarının inkişafı dəstəklənməlidir.

2.7. Məktəbdə tədris olunan ikinci xarici dil üzrə fəaliyyətlər də ümumi məqsədə uyğun şəkildə təşkil edilməli, həmin fəaliyyətlərdə sadə dinləmə, danışma, oxu, yazı və ünsiyyət bacarıqlarının mərhələli inkişafı diqqətdə saxlanılmalıdır.

2.8. Fənn aylığının əsas vəzifələrindən biri xarici dil müəllimlərinin metodik əməkdaşlığını gücləndirmək, qarşılıqlı təcrübə mübadiləsini genişləndirmək, səmərəli iş nümunələrinin paylaşılmasını təşviq etmək və birgə fəaliyyət üçün işgüzar mühit yaratmaqdır.

2.9. Fənn aylığı çərçivəsində istifadə olunan fəaliyyət formalarının, tədris materiallarının və resursların məqsədəuyğunluğunu artırmaq, dərs və dərsdənkənar iş arasında əlaqəni gücləndirmək və təlimin praktik yönümünü genişləndirmək əsas vəzifələr sırasına daxildir.

2.10. Fənn aylığı üzrə görülən işlərin gedişi və nəticələri izlənilməli, əldə olunan müşahidələr ümumiləşdirilməli və növbəti tədris fəaliyyətində nəzərə alınmalıdır.

3. Normativ-hüquqi əsaslar

3.1. Bu Əsasnamə Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasına, təhsil sahəsini tənzimləyən qanunvericiliyə və ümumi təhsil üzrə qüvvədə olan digər normativ-hüquqi sənədlərə uyğun hazırlanır.

3.2. Xarici dil fənn aylığının təşkili zamanı “Təhsil haqqında” və “Ümumi təhsil haqqında” Azərbaycan Respublikasının qanunları, ümumi təhsil pilləsi üzrə tətbiq olunan dövlət standartları və proqramları əsas götürülür.

3.3. Fənn aylığının məzmunu, istiqamətləri və fəaliyyət formaları “Xarici dil”, eləcə də mövcud olduğu hallarda “İkinci xarici dil” fənləri üzrə qüvvədə olan kurikulum, proqram və təlim nəticələrinə uyğun müəyyən edilir.

3.4. Xarici dil fənn aylığının planlaşdırılması və keçirilməsi zamanı ümumi təhsil müəssisəsinin nizamnaməsi, məktəbin fəaliyyəti ilə bağlı daxili tənzimləyici sənədlər və məktəbdaxili işin təşkili üzrə qəbul edilmiş qaydalar nəzərə alınır.

3.5. Fənn aylığı məktəbin illik fəaliyyət planı, müvafiq ay üzrə iş bölgüsü, metodbirləşmənin iş sənədləri, fənn müəllimlərinin iş planları və təsdiq olunmuş tədbirlər planı ilə uzlaşdırılmaqla həyata keçirilir.

3.6. Zərurət yarandıqda xarici dil fənn aylığının təşkili və icrası ilə bağlı məsələlər məktəb direktorunun əmri, təsdiq edilmiş qrafik, iclas qərarı və digər aidiyyəti məktəbdaxili sənədlərlə rəsmiləşdirilir.

3.7. Bu Əsasnamənin tətbiqi zamanı hüquqi qüvvəsi daha yüksək olan normativ sənədlərin tələbləri əsas götürülür, məktəbdaxili sənədlər isə həmin tələblərə uyğun şəkildə işlədilir və icra olunur.

4. Fənn aylığının təşkili və idarə olunması

4.1. Xarici dil fənn aylığının təşkili və idarə olunmasına ümumi rəhbərlik məktəb direktoru tərəfindən həyata keçirilir.

4.2. Məktəb direktoru xarici dil fənn aylığının məktəbin fəaliyyət istiqamətlərinə uyğun təşkil olunmasını, tədbirlər planının təsdiq edilməsini, zəruri təşkilati şəraitin yaradılmasını və icraya ümumi nəzarətin həyata keçirilməsini təmin edir.

4.3. Xarici dil fənn aylığının birbaşa təşkili, fəaliyyətlərin əlaqələndirilməsi və icra vəziyyətinin gündəlik izlənilməsi təlim-tərbiyə işləri üzrə direktor müavini tərəfindən həyata keçirilir.

4.4. Təlim-tərbiyə işləri üzrə direktor müavini tədbirlərin vaxt bölgüsünü dəqiqləşdirir, onların dərs cədvəli və məktəbin iş rejimi ilə uyğunluğunu təmin edir, məsul şəxslər arasında koordinasiyanı təşkil edir, icranın gedişini izləyir və zəruri hallarda təşkilati düzəlişlər aparır.

4.5. Xarici dil müəllimləri fənn aylığı üzrə fəaliyyətlərin məzmununun hazırlanmasına, tədbirlərin planlaşdırılmasına və keçirilməsinə, tapşırıqların sinif və səviyyələrə uyğunlaşdırılmasına, şagirdlərin fəal iştirakının təmin edilməsinə və əldə olunan nəticələrin ilkin təhlilinə görə bilavasitə məsul şəxslər hesab olunurlar.

4.6. Xarici dil müəllimləri tərəfindən təşkil olunan açıq dərslər, oxu və dinləmə fəaliyyətləri, təqdimatlar, dialoq və rol oyunları, yaradıcı yazı işləri, yarışlar, layihələr və digər tədbirlər əvvəlcədən razılaşdırılmış plan əsasında həyata keçirilməli, onların məqsədi, iştirakçıları və nəticələri müəyyən olunmuş qaydada qeydə alınmalıdır.

4.7. Metodbirləşmə rəhbəri xarici dil fənn aylığının metodik baxımdan düzgün qurulmasına, müəllimlər arasında iş bölgüsünün razılaşdırılmasına, təkliflərin ümumiləşdirilməsinə, birgə fəaliyyətin təşkilinə və səmərəli təcrübələrin paylaşılmasına metodik dəstək göstərir.

4.8. Məktəbdə ikinci xarici dil tədris olunduğu hallarda həmin fənn üzrə müəllimlər də aylığın planlaşdırılması və icrasında iştirak edir, fəaliyyətlərin şagirdlərin dil səviyyəsinə uyğun, mərhələli və praktik ünsiyyət bacarıqlarına yönəlmiş şəkildə qurulmasını təmin edirlər.

4.9. Zərurət yarandıqda sinif rəhbərləri, kitabxana müdiri, psixoloq, uşaq birliyi təşkilatı rəhbəri, informasiya-kommunikasiya texnologiyaları üzrə dəstək verən şəxslər və digər aidiyyəti əməkdaşlar aylığın ayrı-ayrı tədbirlərinin təşkili, şagirdlərin iştirakının təmin olunması, məlumatlandırma işinin aparılması və məktəbdaxili qaydalara riayət olunması istiqamətində bu işə cəlb oluna bilərlər.

4.10. Xarici dil fənn aylığı çərçivəsində hər bir məsul şəxs üzrə vəzifə bölgüsü əvvəlcədən müəyyən edilməli, fəaliyyətlər qarşılıqlı əməkdaşlıq əsasında həyata keçirilməli, tədbirlərin formal xarakter daşımamasına, tədris məqsədinə uyğun olmasına, məktəbin iş rejimini pozmamasına və şagird təhlükəsizliyinin qorunmasına xüsusi diqqət yetirilməlidir.

4.11. Fənn aylığının icrası zamanı görülmüş işlər, müşahidə olunan nəticələr və növbəti mərhələdə nəzərə alınmalı məqamlar aidiyyəti məsul şəxslər tərəfindən ümumiləşdirilərək məktəbdaxili təhlildə istifadə olunur.

5. Xarici dil fənn aylığının təlim nəticələri ilə əlaqələndirilməsi

5.1. Xarici dil fənn aylığı çərçivəsində planlaşdırılan bütün fəaliyyətlər ibtidai, ümumi orta və tam orta təhsil səviyyələri üzrə “Xarici dil”, eləcə də mövcud olduğu hallarda “İkinci xarici dil” fənləri üçün müəyyən edilmiş təlim nəticələrinə uyğun qurulur.

5.2. Fənn aylığı üzrə hər bir fəaliyyətin məqsədi, məzmunu və gözlənilən nəticəsi əvvəlcədən müəyyən edilməli, həmin fəaliyyətin hansı təlim nəticəsinin inkişafına xidmət etdiyi aydın şəkildə nəzərdə tutulmalıdır.

5.3. İbtidai təhsil səviyyəsində təşkil olunan fəaliyyətlər şagirdlərin sadə mətnləri oxuyub anlama, dinlədiyini və müşahidə etdiyini izah etmə, öyrəndiyini şifahi və yazılı ifadə etmə, lüğət ehtiyatından və nitq etiketlərindən istifadə etmə bacarıqlarının inkişafına yönəldilməli, bu məqsədlə yaş səviyyəsinə uyğun qısa mətnlərdən, sadə dinləmə materiallarından, gündəlik ünsiyyət tapşırıqlarından, oyun, səhnəcik və təqdimat xarakterli iş formalarından istifadə olunmalıdır.

5.4. Ümumi orta təhsil səviyyəsində “Xarici dil” fənni üzrə fəaliyyətlər şagirdlərin müxtəlif mətnləri oxuyub anlama, dinlədiyinə və müşahidə etdiklərinə münasibət bildirmə, fikirlərini şifahi və yazılı ifadə etmə, öyrəndiyi dildə ünsiyyət qurma bacarıqlarının inkişafını dəstəkləməlidir.

5.5. Ümumi orta təhsil səviyyəsində “İkinci xarici dil” fənni üzrə fəaliyyətlər oxuduğunu və dinlədiyini anlama, müşahidə etdiklərini şifahi ifadə etmə, sadə yazılı mətn qurma və ilkin ünsiyyət bacarıqları nümayiş etdirmə istiqamətində mərhələli şəkildə təşkil olunmalıdır.

5.6. Tam orta təhsil səviyyəsində “Xarici dil” fənni üzrə fəaliyyətlər müxtəlif üslublu mətnləri anlama və onlara münasibət bildirmə, dinlədiyi və müşahidə etdikləri barədə fikirlərini spontan ifadə etmə, mətnqurma bacarıqları nümayiş etdirmə və xarici dildə daha sərbəst ünsiyyət qurma bacarıqlarının inkişafına xidmət etməlidir.

5.7. Tam orta təhsil səviyyəsində “İkinci xarici dil” fənni üzrə fəaliyyətlər oxuduğu və dinlədiyi mətnlərin məzmununu şərh etmə, müşahidə etdiklərini şifahi və yazılı ifadə etmə, sadə mətn qurma və ünsiyyət bacarıqlarını inkişaf etdirmə istiqamətində qurulmalıdır.

5.8. Aylıq çərçivəsində təşkil olunan açıq dərslər, oxu fəaliyyəti, dinləmə tapşırıqları, dialoq və rol oyunları, təqdimatlar, yazı işləri, layihələr, viktorinalar, mədəniyyət təqdimatları və digər tədbirlər sinif səviyyəsinə uyğun seçilməli, onların təlim nəticəsi ilə əlaqəsi fəaliyyətin məzmununda aydın görünməlidir.

5.9. Xarici dil fənn aylığı zamanı fəaliyyətlər yalnız bilik yoxlamasına deyil, şagirdlərin dili tətbiq etməsinə, fikir bildirməsinə, dinləyib cavab verməsinə, mətnlə işləməsinə, nitq etiketi çərçivəsində ünsiyyət qurmasına və dili müxtəlif situasiyalarda istifadə etməsinə şərait yaratmalıdır.

5.10. Mövcud olduğu hallarda ikinci xarici dil üzrə fəaliyyətlər həmin fənnin tədris səviyyəsi, vaxt bölgüsü və şagirdlərin hazırlıq vəziyyəti nəzərə alınmaqla planlaşdırılmalı, fəaliyyətlərin həcmi və mürəkkəblik dərəcəsi əsas xarici dil üzrə tədbirlərlə eyni ölçüdə müəyyən edilməməlidir.

5.11. Xarici dil fənn aylığı planlaşdırılarkən oxu, dinləmə, danışma, yazı və ünsiyyət bacarıqları arasında tarazlıq gözlənilməli, fəaliyyətlər bu bacarıqlardan yalnız birinin üstünlüyü ilə məhdudlaşmamalıdır.

6. Keçirilmə müddəti, əhatə dairəsi və planlaşdırma prinsipləri

6.1. Xarici dil fənn aylığı hər tədris ilinin ______________ ayı ərzində ümumi təhsil müəssisəsinin təsdiq olunmuş iş planına uyğun olaraq keçirilir.

6.2. Fənn aylığının keçirilməsi zamanı məktəbin iş rejimi, dərs cədvəli, həmin ay üzrə nəzərdə tutulmuş digər tədbirlər, habelə tədris prosesinin normal gedişi nəzərə alınır.

6.3. Xarici dil fənn aylığı məktəbdə tədris olunan “Xarici dil”, eləcə də mövcud olduğu hallarda “İkinci xarici dil” fənlərini əhatə edir və fəaliyyətlər ibtidai, ümumi orta və tam orta təhsil səviyyələri üzrə uyğun siniflər üçün planlaşdırılır.

6.4. Fənn aylığının əhatə dairəsi müəyyən edilərkən siniflərin yaş xüsusiyyətləri, şagirdlərin dil hazırlığı, müvafiq təlim nəticələri, məktəbdə tədris olunan dil istiqamətləri və məktəbin mövcud imkanları əsas götürülür.

6.5. Aylıq çərçivəsində keçiriləcək fəaliyyətlər əvvəlcədən tərtib olunmuş və təsdiq edilmiş plan əsasında həyata keçirilməli, hər bir tədbirin vaxtı, forması, məsul şəxsləri, iştirakçıları və gözlənilən nəticələri planlaşdırma mərhələsində dəqiqləşdirilməlidir.

6.6. Fəaliyyətlər planlaşdırılarkən onların məqsədyönlü, təlim nəticələrinə uyğun, sinif səviyyəsinə münasib, şagird iştirakı üçün əlçatan və məktəbin real təşkilati, pedaqoji və maddi imkanlarına əsaslanan şəkildə qurulması təmin edilməlidir.

6.7. Planlaşdırma zamanı fəaliyyətlərin siniflər və səviyyələr üzrə məqsədəuyğun bölgüsü gözlənilməli, aylığın əhatə dairəsi məktəbin imkanları daxilində balanslı şəkildə müəyyən edilməlidir.

6.8. Mövcud olduğu hallarda ikinci xarici dil üzrə fəaliyyətlər həmin fənnin tədris həcmi, şagirdlərin hazırlıq səviyyəsi və praktik ehtiyacları nəzərə alınmaqla ayrıca uyğunlaşdırılmış qaydada planlaşdırılır.

6.9. Xarici dil fənn aylığı üzrə planlaşdırılmış fəaliyyətlər formal xarakter daşımamalı, artıq yüklənmə yaratmamalı, məktəbin iş rejimini pozmamalı və tədris prosesinə faydalı şəkildə inteqrasiya olunmalıdır.

6.10. Zərurət yarandıqda planlaşdırılmış fəaliyyətlərin vaxtında və təşkilində əsaslandırılmış dəyişikliklər edilə bilər. Bu halda aylığın məqsədi, əhatə dairəsi və təlim nəticələrinə uyğunluğu qorunmalıdır.

7. Məktəbdə xarici dil mühitinin təşkili

7.1. Xarici dil fənn aylığı çərçivəsində məktəbdə xarici dil mühitinin təşkili şagirdlərin öyrəndikləri dili gündəlik təlim və ünsiyyət şəraitində daha çox görməsinə, eşitməsinə və tətbiq etməsinə xidmət etməlidir.

7.2. Xarici dil mühitinin təşkili zamanı dil guşələri, məlumat və təqdimat lövhələri, sinifdaxili yazılı nümunələr, gündəlik nitq ifadələri, nitq etiketləri, afişalar və digər uyğun vizual materiallardan məqsədyönlü şəkildə istifadə olunur.

7.3. Dil mühiti elementləri şagirdlərin yaş xüsusiyyətlərinə, sinif səviyyəsinə, öyrəndiyi dilə və dil hazırlığına uyğun seçilməli, məzmun baxımından sadədən mürəkkəbə doğru qurulmalıdır.

7.4. İbtidai təhsil səviyyəsində xarici dil mühiti əsasən sadə sözlər, qısa ifadələr, gündəlik danışıq nümunələri, salamlaşma formaları və şagirdlərin asan qavradığı vizual materiallar üzərində qurulur; ümumi orta və tam orta təhsil səviyyələrində isə bu mühit mətn nümunələri, situativ ünsiyyət modelləri, təqdimat başlıqları, mədəniyyət elementləri və dil bacarıqlarına uyğun digər materiallarla zənginləşdirilir.

7.5. Məktəbdə istifadə olunan gündəlik nitq ifadələri və nitq etiketləri düzgün, sadə, anlaşıqlı və praktik olmalı, onların şagirdlər tərəfindən real ünsiyyətdə işlədilməsinə şərait yaratmalıdır.

7.6. Xarici dil üzrə dil guşələri, lövhələr və digər mühit elementləri formal xarakter daşımamalı, təlim məqsədləri ilə əlaqəli olmalı, mövzuya uyğun yenilənməli və imkan daxilində şagirdlərin iştirakı ilə hazırlanmalıdır.

7.7. Sinif otaqlarında və ümumməktəb məkanlarında yerləşdirilən xarici dil materialları məktəbin daxili qaydalarına, estetik görünüşünə və təhlükəsizlik tələblərinə uyğun olmalı, artıq yüklənmə yaratmamalı və diqqəti əsas məqsəddən yayındırmamalıdır.

7.8. Mövcud olduğu hallarda ikinci xarici dil üzrə də uyğun dil mühiti elementləri təşkil edilir və həmin materiallar fənnin tədris səviyyəsinə uyğun seçilir.

7.9. Xarici dil mühitinin təşkili zamanı sinifdaxili və ümumməktəb yanaşması arasında əlaqə gözlənilməli, istifadə olunan materiallar tədris olunan mövzularla uzlaşdırılmalı və məktəbdə öyrənilən dilin görünən, işlək və şagird üçün əlçatan mühitdə təqdim olunması təmin edilməlidir.

8. Fənn aylığı çərçivəsində keçirilən fəaliyyətlərin əsas istiqamətləri

8.1. Xarici dil fənn aylığı çərçivəsində keçirilən fəaliyyətlərin əsas istiqamətləri təlim nəticələrinə, şagirdlərin yaş və hazırlıq səviyyəsinə, məktəbin mövcud imkanlarına və aylığın ümumi məqsədinə uyğun olaraq müəyyən edilir.

8.2. Fənn aylığı müddətində açıq və nümunəvi dərslər təşkil oluna bilər. Həmin dərslər xarici dil üzrə səmərəli iş formalarının, təlim nəticələrinə uyğun yanaşmaların və şagird fəallığını artıran praktik fəaliyyətlərin nümayişinə xidmət etməlidir.

8.3. Oxu, dinləmə, danışma və yazı bacarıqlarının inkişafına yönələn fəaliyyətlər aylığın əsas istiqamətlərindən biri hesab olunur. Bu fəaliyyətlərdə mətnlə işləmə, dinlənilən materialı anlama, fikir bildirmə, dialoq qurma, situativ danışıq, təqdimat etmə və yazılı ifadə bacarıqlarının inkişafı nəzərdə tutulur.

8.4. Danışıq və ünsiyyət yönümlü fəaliyyətlər dialoq, rol oyunu, səhnəcik, sual-cavab, qrup müzakirəsi, təqdimat və digər praktik iş formaları əsasında təşkil edilir və şagirdlərin dili müxtəlif situasiyalarda tətbiq etməsinə şərait yaratmalıdır.

8.5. Yazılı ifadə bacarığının inkişafı məqsədilə söz, cümlə, qısa mətn, yaradıcı yazı, təsvir, fikir bildirmə, məktub və digər uyğun yazı formaları üzrə fəaliyyətlər təşkil oluna bilər.

8.6. Fənn aylığı çərçivəsində viktorinalar, dil oyunları, söz ehtiyatı üzrə yarışlar və digər rəqabət elementli fəaliyyətlər təşkil edilə bilər. Bu fəaliyyətlər şagirdlərin marağını artırmalı, onları fəal iştiraka həvəsləndirməli və öyrəndikləri dili praktik şəkildə tətbiq etməyə yönəltməlidir.

8.7. Ümumi orta və tam orta təhsil səviyyələrində debatlar, müzakirələr, mövzu çıxışları və fikir əsaslandırmağa yönələn təqdimatlar təşkil oluna bilər. Bu fəaliyyətlərdə şagirdlərin öz mövqeyini xarici dildə ifadə etməsi, dinləməsi, cavab verməsi və münasibət bildirməsi üçün uyğun şərait yaradılmalıdır.

8.8. Layihə xarakterli və mədəniyyət yönümlü fəaliyyətlər fərdi, cütlərlə və ya qrup şəklində təşkil oluna bilər. Bu fəaliyyətlərdə şagirdlərin məlumat toplaması, onu seçməsi, sistemləşdirməsi, təqdim etməsi, dili məqsədyönlü şəkildə işlətməsi və dili öyrənilən ölkələrin mədəniyyətinə dair biliklərinin genişlənməsi təmin olunmalıdır.

8.9. Məktəbdə ikinci xarici dil tədris olunduğu hallarda həmin fənn üzrə fəaliyyətlər daha sadə və kommunikativ tapşırıqlar əsasında qurulmalı, ilkin dinləmə, danışma, oxu və yazı bacarıqlarının mərhələli inkişafına üstünlük verilməlidir.

8.10. Fəaliyyətlər seçilərkən eyni tipli tədbirlərin təkrarına yol verilməməli, aylıq ərzində müxtəlif bacarıqları əhatə edən, bir-birini tamamlayan və sinif səviyyələrinə uyğun bölgü əsasında həyata keçirilən iş formaları müəyyən edilməlidir.

8.11. Fənn aylığı çərçivəsində keçirilən hər bir fəaliyyətin məqsədi, məzmunu, iştirakçıları və gözlənilən nəticəsi əvvəlcədən müəyyənləşdirilməli, fəaliyyətlər formal xarakter daşımamalı, şagirdlərin dili istifadə etməsinə, ünsiyyət qurmasına, özünüifadəsinə və öyrəndiyi bilikləri praktik şəraitdə tətbiq etməsinə real imkan yaratmalıdır.

9. Diferensial yanaşma və şagird iştirakçılığı

9.1. Xarici dil fənn aylığı çərçivəsində keçirilən fəaliyyətlər planlaşdırılarkən şagirdlərin yaş xüsusiyyətləri, sinif səviyyəsi, dil hazırlığı, maraqları, öyrənmə tempi və öyrənmə ehtiyacları nəzərə alınmalıdır.

9.2. Diferensial yanaşma fəaliyyətlərin məzmununun, tapşırıqların həcminin, mürəkkəblik dərəcəsinin, iş formalarının və iştirak üsullarının şagirdlərin mövcud imkanlarına uyğunlaşdırılması yolu ilə təmin edilir. Bu yanaşma şagirdləri ayırmaq üçün deyil, hər bir şagird üçün uyğun iştirak və öyrənmə imkanı yaratmaq məqsədi ilə tətbiq olunur.

9.3. İbtidai təhsil səviyyəsində fəaliyyətlər daha sadə, qısa, vizual dəstəklə müşayiət olunan, dinləmə və danışma bacarıqlarını fəallaşdıran iş formaları əsasında təşkil edilməli, ümumi orta və tam orta təhsil səviyyələrində isə fəaliyyətlər mətnlə işləmə, fikir bildirmə, təqdimat, müzakirə və yazılı ifadə imkanları ilə zənginləşdirilməlidir.

9.4. Şagird iştirakçılığı yalnız kütlə qarşısında çıxış və ya təqdimatla məhdudlaşdırılmamalı, fərdi iş, cütlərlə fəaliyyət, kiçik qrup işi, dialoq, qısa cavab, yazılı tapşırıq, poster, layihə və digər uyğun iştirak formaları vasitəsilə də təmin olunmalıdır.

9.5. Xarici dil fənn aylığı zamanı şagirdlər üçün səhv etməkdən çəkinmədikləri, öz fikirlərini sərbəst ifadə edə bildikləri, qarşılıqlı hörmətə əsaslanan və dəstəkləyici iştirak mühiti yaradılmalıdır.

9.6. Fəaliyyətlər elə təşkil olunmalıdır ki, iştirak imkanları yalnız yüksək nəticə göstərən və ya daim fəallıq nümayiş etdirən şagirdlərlə məhdudlaşmasın, müxtəlif hazırlıq səviyyəsinə malik şagirdlərin prosesə cəlb olunması üçün real şərait yaradılsın.

9.7. Xarici dil üzrə daha yüksək hazırlıq səviyyəsinə malik şagirdlər üçün əlavə təqdimat, debat, yaradıcı yazı, layihə, rol oyunu, mədəniyyət təqdimatı və digər genişləndirilmiş fəaliyyətlər nəzərdə tutula bilər.

9.8. Əlavə dəstəyə ehtiyacı olan şagirdlər üçün daha sadə dil materialları, qısa və aydın tapşırıqlar, nümunə əsasında işləmə, müəllim istiqamətləndirməsi, cütlərlə və ya kiçik qruplarla fəaliyyət, mərhələli iştirak və uyğun dəstək mexanizmləri təmin edilməlidir.

9.9. Mövcud olduğu hallarda ikinci xarici dil üzrə fəaliyyətlər həmin fənnin tədris səviyyəsi və şagirdlərin ilkin dil hazırlığı nəzərə alınmaqla daha sadə və praktik ünsiyyətə əsaslanan iş formaları əsasında uyğunlaşdırılmalıdır.

9.10. Fərdi, cütlərlə, qrup və kollektiv iş formalarından məqsədəuyğun istifadə olunmalı, bu zaman həm əməkdaşlıq bacarıqlarının, həm də fərdi özünüifadə imkanlarının inkişafı nəzərə alınmalıdır.

9.11. Diferensial yanaşma və şagird iştirakçılığı üzrə görülən işlər xarici dil fənn aylığının ümumi məqsədi ilə uzlaşdırılmalı, hər bir şagirdin öz imkanları daxilində dili istifadə etməsinə, fəal mövqe tutmasına və öyrənmə prosesində görünən iştirakçıya çevrilməsinə xidmət etməlidir.

10. Müəllimlərin metodik əməkdaşlığı və peşəkar dəstəyi

10.1. Xarici dil fənn aylığı çərçivəsində müəllimlərin metodik əməkdaşlığı və peşəkar dəstəyi məktəbdə xarici dil tədrisinin keyfiyyətinin yüksəldilməsinə, fəaliyyətlərin daha səmərəli planlaşdırılmasına, tətbiq olunan iş formalarının təkmilləşdirilməsinə və müəllimlərin peşəkar inkişafına xidmət etməlidir.

10.2. Fənn aylığı müddətində xarici dil müəllimləri arasında əməkdaşlıq mühiti yaradılmalı, fəaliyyətlərin planlaşdırılması, məzmununun müəyyənləşdirilməsi, iş bölgüsünün aparılması və icra prosesinin əlaqələndirilməsi birgə müzakirə əsasında həyata keçirilməlidir.

10.3. Müəllimlərin metodik əməkdaşlığı qarşılıqlı dərs müşahidəsi, təcrübə mübadiləsi, metodik müzakirələr, kiçik seminar və məsləhətləşmələr, nümunə fəaliyyətlərin birgə hazırlanması, resurs seçimi və material paylaşımı formasında təşkil oluna bilər.

10.4. Qarşılıqlı dərs müşahidəsi formal nəzarət və qiymətləndirmə məqsədi daşımamalı, müəllimlərin bir-birinin iş təcrübəsini öyrənməsinə, səmərəli yanaşmaları görməsinə və təlim prosesini yaxşılaşdırmasına xidmət edən metodik dəstək forması kimi həyata keçirilməlidir.

10.5. Metodik müzakirələr zamanı təlim nəticələrinə uyğun fəaliyyət seçimi, dil bacarıqlarının inkişafına xidmət edən iş formaları, diferensial yanaşma, şagird iştirakçılığı, istifadə olunan materialların uyğunluğu, müşahidə olunan çətinliklər və onların aradan qaldırılması yolları üzrə fikir mübadiləsi aparılmalıdır.

10.6. Peşəkar dəstək müəllimlərin ehtiyacları nəzərə alınmaqla nümunə materialların təqdim edilməsi, fəaliyyətlərin birgə hazırlanması, mövcud resursların sinif səviyyəsinə uyğunlaşdırılması, müşahidədən sonrakı qısa metodik rəy və iş prosesində məsləhətləşmə yolu ilə həyata keçirilə bilər.

10.7. Təcrübəsi az olan və ya metodik dəstəyə daha çox ehtiyac duyan müəllimlərə aylıq çərçivəsində əlavə istiqamətləndirmə göstərilməli, onların fəaliyyətlərinin hazırlanması və keçirilməsi zamanı zəruri peşəkar kömək təmin olunmalıdır.

10.8. Müəllimlər tərəfindən iş vərəqləri, oxu mətnləri, dinləmə materialları, danışıq tapşırıqları, yazı nümunələri, təqdimat resursları, müşahidə meyarları və digər tədris materialları imkan daxilində birgə seçilməli, hazırlanmalı, uyğunlaşdırılmalı və paylaşılmalıdır.

10.9. Xarici dil fənn aylığı çərçivəsində müəllimlər şagirdlərin yerinə yetirdiyi yazı işlərini, təqdimat və çıxış nümunələrini, iştirak səviyyəsini və müşahidə olunan irəliləyişləri birlikdə təhlil edə, sonrakı fəaliyyətlər üçün daha uyğun yanaşmaları müəyyənləşdirə bilərlər.

10.10. Məktəbdə ikinci xarici dil tədris olunduğu hallarda həmin fənn üzrə müəllimlər də metodik əməkdaşlıq prosesinə cəlb olunmalı, fəaliyyətlərin sadə, mərhələli və praktik ünsiyyət bacarıqlarına uyğun qurulması istiqamətində birgə iş aparılmalıdır.

10.11. Müəllimlərin metodik əməkdaşlığı zamanı peşəkar etika, qarşılıqlı hörmət, işgüzar münasibət və dəstəkləyici yanaşma qorunmalı, fikir mübadiləsi mühakiməedici deyil, inkişafyönlü xarakter daşımalıdır.

10.12. Müəllimlərin metodik əməkdaşlığı və peşəkar dəstəyi formal xarakter daşımamalı, xarici dil fənn aylığı çərçivəsində keçirilən fəaliyyətlərin keyfiyyətinə, şagird iştirakına və təlim nəticələrinin daha səmərəli reallaşdırılmasına real təsir göstərməlidir.

11. Resurs təminatı və istifadəsi

11.1. Xarici dil fənn aylığı çərçivəsində istifadə olunan resurslar aylığın məqsədinə, təlim nəticələrinə, fəaliyyətin xarakterinə, şagirdlərin yaş və dil səviyyəsinə, eləcə də məktəbin mövcud imkanlarına uyğun seçilir.

11.2. Fənn aylığı zamanı dərsliklər, iş vərəqləri, oxu və dinləmə mətnləri, audio və video materiallar, nitq kartları, dialoq nümunələri, təqdimat resursları, posterlər, vizual vasitələr, rəqəmsal alətlər və digər uyğun tədris materiallarından məqsədyönlü şəkildə istifadə olunur.

11.3. Seçilən resurslar məzmun və dil baxımından düzgün, aydın, təhlükəsiz, yaş səviyyəsinə uyğun və təlim məqsədinə xidmət edən xarakter daşımalıdır. Yanlış, qarışıq, həddindən artıq mürəkkəb və ya fəaliyyətin məqsədi ilə əlaqəsi olmayan materiallardan istifadə edilməməlidir.

11.4. Resursların seçimi zamanı autentik dil nümunələrindən məqsədəuyğun şəkildə istifadə oluna bilər. Belə materiallar şagirdlərin dil hazırlığına uyğunlaşdırılmalı və anlama, danışma, oxu, yazı və ünsiyyət bacarıqlarının inkişafına xidmət etməlidir.

11.5. İbtidai təhsil səviyyəsində daha sadə, qısa, vizual dəstəklə müşayiət olunan, dinləmə və danışma bacarıqlarını fəallaşdıran materiallara üstünlük verilir; ümumi orta və tam orta təhsil səviyyələrində isə mətnlə işləmə, təqdimat, müzakirə, yazılı ifadə və ünsiyyət bacarıqlarını dəstəkləyən daha geniş və səviyyəyə uyğun resurslardan istifadə olunur.

11.6. Audio və video materiallar aydın eşidilən, anlaşıqlı, dil səviyyəsinə uyğun, texniki baxımdan əlçatan və diqqəti əsas məqsəddən yayındırmayan formada seçilməlidir. Texniki vasitələrdən istifadə fəaliyyətin gedişini çətinləşdirən asılılıq yaratmamalıdır.

11.7. Nitq kartları, gündəlik ifadələr, dialoq nümunələri, lüğət materialları və digər praktik resurslar şagirdlərin dili tətbiq etməsinə, nitq etiketlərindən düzgün istifadə etməsinə və real ünsiyyət bacarıqlarını inkişaf etdirməsinə xidmət etməlidir.

11.8. Təqdimat, poster və digər vizual resurslar sadə, oxunaqlı, səliqəli və məzmun baxımından məqsədyönlü hazırlanmalı, yalnız görüntü yaratmaq üçün deyil, fəaliyyətin keyfiyyətini artırmaq üçün istifadə olunmalıdır.

11.9. Resurslar zərurət olduqda sinif səviyyəsinə, fəaliyyətin məqsədinə və şagirdlərin hazırlıq vəziyyətinə uyğunlaşdırılır. Eyni material bütün siniflərə və bütün iştirakçılara dəyişməz şəkildə təqdim edilməməli, əlavə dəstəyə ehtiyacı olan şagirdlər üçün daha əlçatan variantlar nəzərdə tutulmalıdır.

11.10. Məktəbdə ikinci xarici dil tədris olunduğu hallarda həmin fənn üzrə resurslar ayrıca seçilməli, daha sadə, mərhələli və praktik ünsiyyətə yönəlmiş materiallara üstünlük verilməlidir.

11.11. Xarici dil fənn aylığı çərçivəsində istifadə olunan resurslar say çoxluğu ilə deyil, təlimə verdiyi fayda ilə seçilməli, şagirdlərin dili anlamaq, işlətmək, fikir bildirmək və praktik şəraitdə tətbiq etmək imkanlarını genişləndirməlidir.

12. Monitorinq, qiymətləndirmə, sorğular və sənədləşdirmə

12.1. Xarici dil fənn aylığı çərçivəsində keçirilən fəaliyyətlərin gedişi və nəticələri mütəmadi izlənilməli, onların aylığın məqsədinə, təlim nəticələrinə və təsdiq olunmuş planına uyğunluğu nəzarətdə saxlanılmalıdır.

12.2. Monitorinq zamanı fəaliyyətlərin təşkili, şagirdlərin iştirak səviyyəsi, istifadə olunan iş formalarının və resursların məqsədəuyğunluğu, eləcə də fəaliyyətlərin xarici dil bacarıqlarının inkişafına təsiri nəzərə alınır.

12.3. Qiymətləndirmə prosesi meyar əsaslı yanaşma əsasında qurulmalı, şagirdlərin danışma, dinləmə, oxu və yazı bacarıqları fəaliyyətin məqsədinə uyğun, aydın və əvvəlcədən müəyyən edilmiş göstəricilər üzrə dəyərləndirilməlidir.

12.4. Danışma və ünsiyyət bacarıqlarının izlənilməsi zamanı şagirdin fikrini ifadə etməsi, suallara cavab verməsi, dialoq qurması, təqdimat və müzakirələrdə iştirakı, nitq etiketlərindən istifadə etməsi və dili situasiyaya uyğun tətbiq etməsi nəzərə alınmalıdır.

12.5. Dinləmə, oxu və yazı bacarıqlarının müşahidəsi zamanı şagirdin materialı anlama, əsas fikri ayırd etmə, məzmuna münasibət bildirmə, tapşırığı yerinə yetirmə, söz, cümlə və mətn qurma, eləcə də öyrəndiyi dil vahidlərindən məqsədəuyğun istifadə etmə bacarıqları əsas götürülməlidir.

12.6. Zərurət yarandıqda aylıq çərçivəsində müəllimlər və şagirdlər arasında qısa sorğular təşkil oluna bilər. Bu sorğular fəaliyyətlərin faydalılığı, maraq səviyyəsi, iştirak vəziyyəti, çətinliklər və əlavə ehtiyaclar barədə məlumat toplamağa xidmət etməlidir.

12.7. Fəaliyyətlərin qiymətləndirilməsi zamanı müəllim müşahidəsi ilə yanaşı, zəruri hallarda şagirdlərin özünüqiymətləndirmə və qarşılıqlı qiymətləndirmə elementlərindən də istifadə oluna bilər. Bu zaman sadə, aydın və fəaliyyətə uyğun meyarlara əsaslanılmalıdır.

12.8. Müəllimlər tərəfindən müşahidə qeydləri, fəaliyyət üzrə qısa arayışlar, şagird işlərinin nümunələri, təqdimatlar, çıxışlar, layihələr və digər aidiyyəti materiallar toplanmalı, həmin materiallar əsasında güclü tərəflər, çətinliklər və sonrakı fəaliyyət üçün vacib məqamlar müəyyənləşdirilməlidir.

12.9. Xarici dil fənn aylığı ilə bağlı təsdiq olunmuş plan, qrafik, iştirakçı siyahıları, müşahidə və qiymətləndirmə qeydləri, sorğu nəticələri, arayışlar, şagird işləri və digər aidiyyəti materiallar məktəbdaxili sənədləşdirmə qaydalarına uyğun şəkildə sistemləşdirilməli və saxlanılmalıdır.

12.10. Monitorinq, qiymətləndirmə, sorğu və sənədləşdirmə prosesi formal xarakter daşımamalı, aylığın faktiki nəticəsini görməyə, təlimin güclü və zəif tərəflərini müəyyən etməyə, sonrakı fəaliyyətlərin daha düzgün planlaşdırılmasına və səmərəli iş nümunələrinin seçilməsinə xidmət etməlidir.

13. Yekunlaşdırma, həvəsləndirmə və davamlılıq

13.1. Xarici dil fənn aylığı başa çatdıqdan sonra keçirilmiş fəaliyyətlərin nəticələri ümumiləşdirilməli, aylığın məqsədinə, planlaşdırılmış istiqamətlərə və təlim nəticələrinə uyğunluğu təhlil edilməlidir.

13.2. Yekun təhlil zamanı fəaliyyətlərin əhatə dairəsi, şagird iştirakının səviyyəsi, istifadə olunmuş iş formalarının səmərəliliyi, müşahidə olunan irəliləyişlər, çətinliklər və sonrakı mərhələ üçün əhəmiyyət daşıyan məqamlar müəyyənləşdirilməlidir.

13.3. Xarici dil fənn aylığının yekunları üzrə qısa arayış və ya ümumiləşdirilmiş məlumat hazırlanaraq məktəbdaxili metodik işdə, müvafiq müzakirələrdə və sonrakı planlaşdırmada istifadə olunmalıdır.

13.4. Aylıq çərçivəsində səmərəli fəaliyyət nümunələri, uğurlu təşkilati yanaşmalar, faydalı materiallar və praktik əhəmiyyət daşıyan iş formaları seçilməli, sonrakı tədris prosesində istifadə üçün sistemləşdirilməlidir.

13.5. Xarici dil fənn aylığı üzrə fəallıq göstərən, təşəbbüskarlıq nümayiş etdirən, fərdi irəliləyiş göstərən və fəaliyyətlərdə məsuliyyətli iştirak edən şagirdlər məktəbin daxili imkanları çərçivəsində təşəkkür, tərif, təqdimat, sertifikat və digər uyğun həvəsləndirmə formaları ilə fərqləndirilə bilərlər.

13.6. Aylığın hazırlanması və keçirilməsində fəal iştirak edən, metodik əməkdaşlığa töhfə verən və səmərəli fəaliyyət nümunələri ortaya qoyan müəllimlərin işi də müvafiq qaydada dəyərləndirilə və təşviq oluna bilər.

13.7. Həvəsləndirmə zamanı yalnız yekun nəticə deyil, iştirakçının fəallığı, irəliləyişi, yaradıcı yanaşması, əməkdaşlıq bacarığı və məsuliyyətli münasibəti də nəzərə alınmalı, bu proses ədalətli və aydın meyarlar əsasında həyata keçirilməlidir.

13.8. Xarici dil fənn aylığı çərçivəsində əldə olunmuş nəticələr, hazırlanmış materiallar, yaradılmış dil mühiti elementləri və səmərəli iş formaları _________ ayı ilə məhdudlaşdırılmamalı, imkan daxilində sonrakı dərs planlaşdırılmasında, metodik müzakirələrdə, resurs seçimində və şagirdlərlə işin təşkili prosesində istifadə olunmalıdır.

13.9. Məktəbdə ikinci xarici dil tədris olunduğu hallarda həmin fənn üzrə əldə olunmuş nəticələr də ayrıca nəzərdən keçirilməli, daha uyğun fəaliyyət formalarının və resursların sonrakı mərhələdə tətbiqi üçün müvafiq qərarlar qəbul edilməlidir.

13.10. Yekunlaşdırma, həvəsləndirmə və davamlılıq üzrə görülən işlər formal xarakter daşımamalı, məktəbdə xarici dil tədrisinin keyfiyyətinə, şagirdlərin dil bacarıqlarının inkişafına və müəllimlərin metodik fəaliyyətinə real təsir göstərməlidir.

14. Yekun müddəalar

14.1. Bu Əsasnamə ümumi təhsil müəssisəsinin Pedaqoji Şurasında müzakirə olunaraq qəbul edilir və məktəb direktorunun əmri ilə təsdiq edildiyi tarixdən qüvvəyə minir.

14.2. Bu Əsasnamədən irəli gələn tədbirlərin icrası aidiyyəti şəxslər tərəfindən öz vəzifə və səlahiyyət dairələri çərçivəsində təmin olunur.

14.3. Bu Əsasnamənin icrasına ümumi nəzarət məktəb direktoru tərəfindən həyata keçirilir.

14.4. Xarici dil fənn aylığının birbaşa təşkili və fəaliyyətlərin əlaqələndirilməsi təlim-tərbiyə işləri üzrə direktor müavini və aidiyyəti müəllimlər tərəfindən həyata keçirilir.

14.5. Bu Əsasnaməyə dəyişiklik və əlavələr zərurət yarandıqda məktəbin Pedaqoji Şurasında müzakirə olunaraq qəbul edilir və direktorun əmri ilə təsdiq olunur.

 Təsdiq edirəm :

Direktor:              ___________________________

M.Y.