Məktəb–Valideyn münasibətlərində əməkdaşlıq

Məktəb–Valideyn münasibətlərində əməkdaşlıq

Məktəb–valideyn əməkdaşlığı çox vaxt problem çıxanda yada düşür və elə buradan da işin tonu səhv qurulur. Məktəb əməkdaşlığı problemi söndürmək üçün deyil, uşağın gündəlik inkişafını qorumaq üçün quranda münasibət sakitləşir, söz azalır, nəticə isə sabitləşir. Valideyn məktəbə yalnız toplantıya gələn adam deyil, evdə öyrənmə mühitini quran, uşağın vərdişini formalaşdıran, məktəbdə verilən mesajı evdə davam etdirən tərəfdaşdır və bu tərəfdaşlıq təsadüfi görüşlərlə yaşaya bilmir. Ona görə məktəb valideynlə işi sahələrə bölüb planlı aparanda həm müəllim rahat nəfəs alır, həm sinif rəhbəri tək qalmır, həm də valideyn nəyi nə vaxt edəcəyini daha yaxşı anlayır.

Bu planın ilk xətti ailənin dəstəklənməsi olur və məktəb burada valideyni qınayan tərəf kimi yox, yol göstərən tərəf kimi görünməlidir. Məktəb ilin əvvəlində qısa valideyn bələdçisi paylayanda, siniflər üzrə yaş dövrünün xüsusiyyətlərini sadə dillə izah edəndə, evdə gündəlik rejimin necə qurulacağı barədə konkret istiqamət verəndə valideynin narahatlığı azalır və ünsiyyət daha mədəni səviyyəyə düşür. İkinci xətt məktəb–ev ünsiyyətinin aydın qurulmasıdır və bu hissə söz çoxluğunu yox, məlumatın qaydasını sevir. Məktəb əvvəlcədən deyəndə ki, fənn üzrə sual müəllimə, ümumi sinif məsələsi sinif rəhbərinə, qayda və prosedur məsələsi müavinə yönəlir, cavab müddəti də bəllidir, valideyn yazışmada dolaşmır və məsələ böyümür.

Məktəb həftəlik qısa məlumat axını saxlayanda, təkcə problem olanda yox, normal gedən işi də valideynə çatdıranda, görüşdən sonra iki-üç cümləlik yazılı yekun göndərəndə anlaşılmazlıq azalır, etimad isə güclənir. Üçüncü xətt valideynin məktəb həyatında iştirakının təşkilidir və bu iştirak nə nümayiş üçün olmalıdır, nə də valideyni məktəbin işçisinə çevirməlidir. Məktəb ildə bir neçə dəfə mövzulu görüşləri yalnız hesabat kimi yox, birgə düşünmə kimi quranda, sinif səviyyəsində kiçik əməkdaşlıq tədbirləri planlayanda, valideyni məktəbin gündəlik ritminə uyğun, ölçülü formada prosesə qatanda məktəb valideynin gözündə uzaq qurumdan çıxır və uşağın inkişafında real tərəfdaş kimi görünür. Dördüncü xətt evdə öyrənməyə məqsədli dəstəkdir və bu xəttin məğzi valideyni müəllim etmək deyil, valideynin evdə düzgün kömək etməsini təmin etməkdir. Məktəb ev tapşırığı mövzusunda uşağın yerinə etməklə kömək etməyin fərqini sadə dillə anlatdıqda, oxu vərdişi üçün gündəlik qısa rejim tövsiyə etdikdə, nəzarəti uşağa ötürməyin addımlarını göstərdikdə uşaq iki fərqli mesaj arasında qalmır və məsuliyyəti daha rahat qəbul edir. Məktəb valideynə az sözlə, amma tətbiq edilən formada yol göstərdikdə evdə öyrənmə dəstəyi “narahatlıq” yox, “faydalı vərdiş” kimi formalaşır. Beşinci xətt qərar və proseslərdə valideynin məlumatlı iştirakıdır və burada balans qorunmasa əməkdaşlıq tez zədələnir. Valideyn məktəbin bütün qərarlarını vermir, amma məktəbin qərarını başa düşməlidir, buna görə məktəb əsas qaydaları və dəyişiklikləri öncədən izah etməli, qiymətləndirmə və davranışla bağlı meyarları aydın ifadə etməli, valideyn rəyini dinləsə də qərarı səlahiyyət çərçivəsində saxlamalıdır.

Məktəb müraciətlərin qaydasını yazılı göstərdikdə, şikayət və təklifin hansı ardıcıllıqla baxılacağını aydın etdikdə, qərarların arxasındakı məntiqi sakit dildə çatdırdıqda valideyn “mənim sözüm heç sayılmır” hissinə düşmür, məktəb də “hər şey mübahisəyə çevrilir” yükündən çıxır. Altıncı xətt məktəb–ailə–yerli mühit əlaqəsinin qurulmasıdır, çünki məktəb təkcə bina deyil, uşağın böyüdüyü sosial mühitin mərkəzidir. Məktəb yerli imkanları uşağın xeyrinə yönəldə bildikdə, təhlükəsizlik və sağlam həyat mövzularında valideynlə eyni xətti tutduqda, sosial dəstək ehtiyacı olan ailələri vaxtında görüb uyğun qurumlarla əlaqə qura bildikdə məktəb ailənin yanında duran institut kimi görünür və bu, əməkdaşlığı möhkəmləndirir. Bu altı xətt bir-birindən ayrı tədbirlər kimi yox, bir məktəb ili boyunca bir-birini tamamlayan iş kimi qurulanda direktor ümumi xətti qoruyur, müavinlər icranı saxlayır, sinif rəhbəri əlaqəni sistemli aparır, müəllim isə dərs və tapşırıq üzərindən əməkdaşlığı real nəticəyə çevirir. Valideyn nə gözlənildiyini bildikdə münasibət emosiyaya yox, qaydaya söykənir, məktəb də ailə də eyni istiqamətdə hərəkət etdiyini hiss edir və uşaq bu birliyin içində daha rahat inkişaf edir.